Ibyago Bikomeye muri Iran: Haravugwa Urupfu rwa Ayatollah, Umuyobozi w’Ikirenga
Mu mugoroba w’uyu munsi, amakuru akomeje gukwirakwira ku mbuga mpuzamahanga aravuga ko Umuyobozi w’Ikirenga wa Iran, Ayatollah Ali Khamenei, ashobora kuba yaguye mu gitero gikomeye cyagabwe iwe n’ingabo za Israel. Aya makuru aracyari ku rwego rw’ibivugwa, kuko Leta ya Iran itaremeza cyangwa ngo ihakane ku mugaragaro iby’urupfu rwe.
Umuyobozi w’Ikirenga (Guide Suprême) ni wo mwanya usumba indi yose muri Repubulika ya Kisilamu ya Iran. Ni we ugira ijambo rya nyuma ku bibazo by’umutekano n’igisirikare, ubutasi, politiki mpuzamahanga n’imiyoborere rusange y’igihugu. Aba ari hejuru ya Perezida wa Repubulika kandi akagenzura inzego zose zikomeye z’igihugu, zirimo n’Urwego rw’Abasirikare barinda Impinduramatwara (IRGC).
Ayatollah Ali Khamenei yagiye kuri uwo mwanya mu 1989, asimbuye Ayatollah Ruhollah Khomeini wari warayoboye Impinduramatwara ya Kisilamu yo mu 1979 yahiritse ubutegetsi bwa Shah. Mbere yaho, Khamenei yari Perezida wa Iran hagati ya 1981 na 1989. Kuri ubu afite imyaka 85, akaba amaze imyaka irenga 35 ayobora Iran ku rwego rwo hejuru.
Amakuru aturuka mu nzego zitandukanye avuga ko mu gitondo cyo kuri uyu munsi tariki ya 28/02/2026, ingabo za Israel zagabye igitero gikomeye ku kigo cyangwa ku kiraro bivugwa ko cyari kibamo Ayatollah Khamenei. Bivugwa ko hakoreshwe ibisasu bikomeye byinshi, byasenye inyubako ku buryo bukabije.
Hari amakuru avuga ko bamwe mu bagize umuryango we n’abakozi be ba hafi bashobora kuba bahitanywe n’icyo gitero. Icyakora, nta tangazo ryemewe n’inzego za Iran rirashyirwa ahagaragara ku bijyanye n’ingano y’ibyangiritse cyangwa umubare w’ababa bahitanywe n’icyo gitero.
Minisitiri w’Intebe wa Israel, Benjamin Netanyahu, yatangaje ko igitero cyagabwe ku ntego zikomeye za Iran, anavuga ko hari amakuru yizewe yerekana ko Ayatollah Khamenei ashobora kuba atakiriho. Ibi byavuzwe mu gihe Israel na Leta Zunze Ubumwe za Amerika zari zimaze gutangiza ibitero byagutse ku butaka bwa Iran, bivugwa ko byari bigamije gusenya ibikorwa remezo bya gisirikare n’ibijyanye n’ingufu za nikleyeri.
Ku ruhande rwa Iran, nta cyemezo kirafatwa ku byatangajwe na Israel. Abategetsi ba Tehran bavuga ko igihugu kiri gusuzuma ibyabaye kandi ko kizatangaza ukuri ku gihe gikwiye.
Umwuka mubi hagati ya Iran na Israel umaze imyaka myinshi. Kuva Impinduramatwara ya Kisilamu yabera mu 1979, Iran yakomeje kwamagana kubaho kwa Israel nk’igihugu, ndetse abayobozi bayo bakavuga kenshi ko Israel idakwiye kubaho. Ayatollah Khamenei ubwe yagiye atangaza amagambo akomeye agaragaza ko Israel ari “umubiri w’uburwayi” mu karere.
Ku rundi ruhande, Israel yakomeje kuvuga ko gahunda ya Iran yo guteza imbere ingufu za nikleyeri ishobora kuba igamije gukora intwaro za kirimbuzi, ibyo Iran ihakana ivuga ko igamije gukoresha nikleyeri mu bikorwa bya gisivili gusa. Ibi byatumye Israel igaba ibitero kenshi ku nyungu za Iran muri Syria no mu bindi bihugu byo mu karere.
Mu gusubiza ibitero byatangijwe na Israel na Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Iran nayo yarashe ibisasu bya misile ku nyungu z’Amerika n’iza Israel mu karere, zirimo Israel ubwayo, Bahrain, Qatar, Leta Zunze Ubumwe z’Abarabu, Iraq, Kuwait na Arabia Saudite. Ibi byatumye umutekano mu Burasirazuba bwo Hagati urushaho kuzamo igitutu gikomeye, ndetse ibihugu byinshi bitangira guhagarika ingendo z’indege no gushyira ingabo zabyo mu myiteguro idasanzwe.
Niba byemezwa ko Ayatollah Ali Khamenei yishwe, byaba ari ihinduka rikomeye cyane mu mateka ya Iran no mu miterere ya politiki y’akarere. Umuyobozi w’Ikirenga ni we shingiro ry’imiyoborere ya Iran; urupfu rwe rwahita rutangiza inzira igoye yo gushaka umusimbura, igengwa n’Inteko y’Abahanga mu by’Idini (Assembly of Experts).
Byanashoboka ko byakongeza umujinya w’abayoboke b’ubutegetsi bwa Tehran, bikongera ubukana bw’ibitero byo kwihimura, bigashyira akarere mu ntambara yeruye ishobora kugira ingaruka ku bukungu bw’isi yose, cyane cyane ku bijyanye n’ibikomoka kuri peteroli.
Kugeza ubu, amakuru y’urupfu rwa Ayatollah Ali Khamenei aracyari ku rwego rw’ibivugwa n’impaka za politiki. Nta tangazo ryemewe na Leta ya Iran rirabyemeza. Icyakora, niba byemezwa, byaba ari inkuru ikomeye cyane ishobora guhindura isura ya politiki y’Uburasirazuba bwo Hagati no kuzamura ubushyamirane hagati ya Iran, Israel na Leta Zunze Ubumwe za Amerika ku rwego rutigeze rubaho mbere.
Abakurikirana politiki mpuzamahanga bakomeje gutegereza itangazo ryemewe na Tehran kugira ngo hamenyekane ukuri kw’ibi bivugwa.





