ICC yagejejweho ibirego bishya bya Minembwe: Abanyamulenge basaba ko hakorwamo iperereza ryimbitse
Minembwe Capital News
Abahagarariye Abanyamulenge bagejeje ku Bushinjacyaha bw’Urukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha (ICC) inyandiko n’ibimenyetso, basaba ko hasuzumwa niba ibyaha bikomeye bivugwa ko byakorewe Abanyamulenge muri Minembwe no mu tundi duce two mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) byaba bigize ibyaha biri mu bubasha bw’Urukiko.
Iyi ntambwe ije mu gihe ICC isanzwe ifite dosiye yerekeranye na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, ndetse Ubushinjacyaha bwayo bukaba bwaratangaje ko bukomeje ibikorwa by’iperereza ku byaha bivugwa ko byakorewe mu Burasirazuba bwa RDC. Tariki ya 14/10/2024, Umushinjacyaha wa ICC yatangaje ko ibikorwa by’iperereza byongerewe imbaraga, by’umwihariko ku byaha bivugwa ko byakorewe muri Kivu y’Amajyaruguru kuva mu kwezi kwa Mbere 2022.
Mu nyandiko zagejejwe ku Bushinjacyaha, abahagarariye Abanyamulenge basaba ko hakorwa isuzuma ryimbitse ku ruhare rushobora kuba rwaragize bamwe mu bayobozi n’inzego za Leta ya RDC mu bikorwa bavuga ko byakorewe abaturage b’Abanyamulenge.
Mu buryo bw’umwihariko, ibirego bivuga ku bikorwa bishobora kuba birimo kwirukana abaturage ku ngufu, ubwicanyi, ifungwa rinyuranyije n’amategeko, iyicarubozo, gufata nabi abaturage no kubatesha agaciro, hamwe n’ibindi bikorwa bishobora kugwa mu byaha ICC ifite ububasha bwo gukurikirana.
Icyakora, kuba ibyo birego byashyikirijwe ICC ntibisobanuye ko Perezida Félix Tshisekedi cyangwa undi muyobozi runaka yamaze gufatwa nk’uwahamwe n’icyaha. Ubushinjacyaha bwa ICC ni bwo bugomba gusuzuma ibimenyetso, kumenya niba hari ishingiro rihagije ryatuma hakorwa iperereza no kugena abantu cyangwa inzego zishobora kubazwa inshingano, mu gihe ibisabwa n’amategeko ya Roma byaba byujujwe.
ICC isanzwe ifite uburambe mu gukurikirana ibyaha bikomeye byakorewe muri RDC. Urukiko rwahamije Bosco Ntaganda ibyaha by’intambara n’ibyaha byibasiye inyokomuntu, mu gihe dosiye ya RDC yamaze kuvamo n’izindi manza zirimo iza Thomas Lubanga na Germain Katanga.
Mu rwego rwo gushyigikira ikirego cyabo, Abanyamulenge bavuga ko bagejeje ku Bushinjacyaha inyandiko nyinshi zashyizweho umukono n’abaturage, amashyirahamwe ndetse n’ibigo bitandukanye bikorera muri Minembwe, biha ababunganira ububasha bwo kubahagararira mu rugendo rwo gushaka ubutabera.
Muri ibyo bigo harimo ibigo nderabuzima byo mu misozi ya Minembwe, amatorero, Ibitaro Bikuru bya Minembwe, za kaminuza, amashuri abanza n’ayisumbuye ndetse na Radio Tuungane de Minembwe.
Abanyamategeko bahagarariye abatanze ikirego bavuga kandi ko bashyikirije ICC urutonde rw’abantu bavuga ko bavanywe mu byabo ku gahato, bafunzwe binyuranyije n’amategeko, bakorewe iyicarubozo cyangwa ubundi buryo bwo gufatwa nabi no guteshwa agaciro.
Ibi birego, nibiramuka bibaye ngombwa ko bikorerwa iperereza, byasaba abagenzacyaha gukusanya ibimenyetso byigenga, kumenya ababigizemo uruhare n’urwego rw’inshingano za buri wese, ndetse no gusuzuma niba ibikorwa byakozwe mu buryo bwujuje ibisabwa kugira ngo byitwe ibyaha biri mu bubasha bwa ICC.
Abanyamulenge kandi berekanye ubwicanyi bwabereye mu Gatumba mu Burundi, aho impunzi z’Abanyamulenge zari zarahungiye zagabweho igitero kigamije kuzirimbura mu mwaka wa 2004, nk’ikindi gikorwa gikomeye bavuga ko cyagize ingaruka zikomeye ku mateka y’uyu muryango.
Bavuga ko kwegera ICC bigamije gutuma amajwi y’abavuga ko bahohotewe yumvikana kandi ko ibyabaye bitafatwa gusa nk’ibibazo bisanzwe by’umutekano cyangwa amakimbirane ya politiki, ahubwo bigasuzumwa hakurikijwe amategeko mpuzamahanga ahana ibyaha bikomeye.
Kugeza ubu, icy’ingenzi ni uko inyandiko n’ibirego byagejejwe ku Bushinjacyaha bigomba kubanza gusuzumwa. ICC ivuga ko Ubushinjacyaha bwayo bushobora kwakira amakuru atanzwe n’abantu cyangwa amatsinda, imiryango ya Leta n’itegamiye kuri Leta, cyangwa amakuru atanzwe binyuze mu zindi nzira ziteganywa na Statut ya Roma. Isuzuma ry’ibanze rigamije kureba niba hari ishingiro rihagije ryo gutera intambwe ikurikira.
Ni ukuvuga ko gutanga ikirego bidahita bivuga ko ICC yatangiye urubanza cyangwa ko hari umuntu wahamijwe icyaha. Ahubwo ni intambwe ishobora gutuma Ubushinjacyaha busuzuma amakuru yatanzwe, bugasesengura ibimenyetso ndetse, mu gihe ibisabwa n’amategeko byaba byujujwe, bugafata icyemezo ku kindi cyiciro cy’ibikorwa.
Abari i La Haye bavuga ko kwegera ICC ari indi ntambwe mu rugendo rwo gusaba ubutabera ku bantu bavuga ko bahohotewe muri Minembwe no mu tundi duce twibasiwe n’amakimbirane yo mu Burasirazuba bwa RDC.
Basabye Ubushinjacyaha bwa ICC kwihutira gusuzuma inyandiko, ubuhamya n’ibindi bimenyetso byashyikirijwe Urukiko, no kureba niba hari ishingiro ryatuma hatangizwa iperereza ku byaha bivugwa.
Niba ICC izasanga hari ibimenyetso byujuje ibisabwa n’amategeko, icyo kirego gishobora gufungura urundi rwego rwo gusuzuma uruhare rw’abantu ku giti cyabo n’inzego zishobora kuba zaragize uruhare mu bikorwa bivugwa ko byakorewe abaturage b’Abanyamulenge.
Gutanga iki kirego i La Haye rero bibaye indi ntambwe mu rugendo rw’abahagarariye Abanyamulenge rwo gushakira ubutabera abavuga ko bahohotewe, mu gihe amaso y’abakurikirana ikibazo cy’Uburasirazuba bwa RDC akomeje kuba kuri ICC n’uburyo izitwara ku birego bishya byagejejwe imbere yayo.
Minembwe Capital News






