Impamvu Nyakuri MRDP–Twirwaneho Yiswe ‘Umucunguzi w’Abanyamulenge’ mu Misozi y’i Ndondo n’i Mulenge Muri Rusange
Mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, by’umwihariko mu misozi ya Bijombo iherereye muri teritwari ya Uvira, Intara ya Kivu y’Amajyepfo, ikibazo cy’umutekano muke gikomeje kugarukwaho nk’imwe mu mbogamizi zikomeye zimaze imyaka myinshi zihangayikishije abaturage.
Aka gace karanzwe n’amateka y’ibitero bigabwa ku Banyamulenge, bivugwa ko bikorwa n’ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ku bufatanye n’imitwe yitwaje intwaro irimo Wazalendo, FDLR, P5, Gumino, Imbonerakure n’ingabo z’u Burundi. Ibi bitero bivugwa ko bigamije kubarimbura no kubatatanya, ndetse no kubasenyera, aho hanasenywe amazu n’amavuriro atandukanye. Igitangaje ni uko hari aho bivugwa ko ayo mavuriro yasenywe n’ingabo za FARDC. Ibi byose byagize ingaruka zikomeye ku mibereho y’abaturage, zirimo gutakaza imitungo no guhunga ku bwinshi. Nubwo bimeze bityo, MRDP–Twirwaneho ikomeje kuvugwaho kurwana ku ruhande rw’abaturage, bigatuma bamwe batarimburwa cyangwa ngo batatane.
Bijombo n’uduce twayo nka Mitamba, Gongwa na Murambya bivugwa ko byagiye biba isibaniro ry’imirwano hagati ya MRDP–Twirwaneho n’ingabo za Leta ya RDC (FARDC), zifatanyije n’imitwe yitwaje intwaro inyuranye, harimo n’ingabo z’u Burundi.
Amakuru atangwa n’abaturage n’amasoko atandukanye yo muri ako gace agaragaza ko mu bihe bitandukanye habayeho imirwano n’ibitero byagize ingaruka ku basivili, bigatuma benshi bava mu byabo, abandi bagahungira mu mashyamba no mu bihugu byo mu karere.
Mu rwego rw’umutekano w’aka gace, umutwe wa MRDP–Twirwaneho uvugwa kenshi mu makuru aturuka mu burasirazuba bwa RDC. Uvugwaho kurinda abaturage, by’umwihariko Abanyamulenge n’abandi bavuga ko bashobora kwibasirwa n’imirwano n’imitwe yitwaje intwaro ikorana n’ubutegetsi bwa Kinshasa.
Bamwe mu batuye Bijombo bavuga ko, kubera kurwanira ku ruhande rw’abaturage, ari yo mpamvu uyu mutwe bawita “umucunguzi” wabo. Mu bitero byo mu cyumweru gishize byagabwe ku Banyamulenge batuye muri ibyo bice, uyu mutwe warwanye ku ruhande rw’aba baturage, wirukana abagabye ibyo bitero, bahungira i Uvira n’i Bujumbura mu Burundi.
Amakuru aturuka muri ako gace agaragaza ko imirwano n’umutekano muke byagize ingaruka zikomeye ku buzima bw’abaturage, zirimo kwimurwa ku bwinshi, kunyagwa imitungo, ndetse n’ihungabana ry’ibikorwa by’iterambere.
Imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu ikunze kugaragaza impungenge ku ngaruka z’ibi bitero ku basivili, igasaba ko hakorwa iperereza ryimbitse kandi ryigenga ku birego bitandukanye bivugwa n’impande zose.
Nubwo umutekano wagiye ugaragaza impinduka mu bihe bitandukanye, byemezwa ko igisubizo kirambye ku bibazo bya Bijombo n’utundi duce two muri Kivu y’Amajyepfo kidashobora kubonerwa mu nzira y’intwaro gusa.
Bemeza ko ibiganiro byimbitse, byitabirwa n’impande zose bireba—harimo Leta ya RDC, abahagarariye abaturage, n’indi mitwe yitwaje intwaro ifite aho ihurira n’ibi bibazo—byaba inzira y’ingenzi yo kugera ku mahoro arambye.
Mu gihe ikibazo cy’umutekano muri Bijombo gikomeje kuba ingorabahizi, abaturage bakomeje gusaba amahoro arambye, ihagarikwa ry’ibitero, ndetse n’uburyo burambye bwo kurinda ubuzima bw’abasivili.
Nubwo impande zitandukanye zikomeje gutanga ibisobanuro bitandukanye ku bibazo biri muri aka karere, icyifuzo rusange ni uko haboneka ituze, umutekano n’ubwiyunge mu misozi ya Kivu y’Amajyepfo.