Inama Yabereye mu Bwongereza Yafashe Icyemezo Gikomeye ku Ntambara Ibera muri Minembwe
Mu gihe uburasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) bukomeje guhangana n’ibibazo bikomeye by’umutekano n’ubutabazi, Guverinoma ya RDC yongeye gushimangira ubushake bwayo bwo gushyira mu bikorwa amasezerano agamije kugarura amahoro n’umutekano mu turere twibasiwe n’intambara, by’umwihariko mu gace ka Minembwe no mu bindi bice byo mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo.
Ibi byatangajwe nyuma y’inama ya gatandatu ya Komisiyo Ihuriweho Ishinzwe Gukurikirana Ishyirwa mu Bikorwa ry’Amasezerano y’Amahoro (Joint Oversight Committee – JOC), yabereye i Londres muri iki cyumweru. Iyo nama yahuje intumwa za RDC, abafatanyabikorwa mpuzamahanga ndetse n’abahuza bo mu bihugu bya Afurika n’abafatanyabikorwa bo mu mahanga bakomeje gushyigikira inzira y’amahoro mu karere k’Ibiyaga Bigari.
Mu myanzuro yafatiwe muri iyo nama, impande zose zagaragaje impungenge zikomeye zishingiye ku kongera gukaza imirwano mu bice bimwe byo mu burasirazuba bwa Congo, cyane cyane ahakomeje kugaragara ibikorwa by’intambara bibangamira abaturage ndetse n’inzira y’ibiganiro by’amahoro.
Akarere ka Minembwe gakomeje kuvugwa cyane mu biganiro birebana n’umutekano mu burasirazuba bwa RDC. Mu mezi ashize, abaturage baho bakomeje guhura n’ibibazo birimo umutekano muke, kwimurwa mu byabo, ihungabana ry’ubukungu ndetse n’ikorwa ry’ibikorwa by’ubutabazi rigenda rirushaho kugorana.
Abitabiriye inama ya Londres bagaragaje ko hakenewe ingamba zihuse zo guhagarika imirwano no koroshya ibikorwa byo gutanga ubufasha bwihutirwa ku baturage bagizweho ingaruka n’amakimbirane. Banashimangiye ko amahoro arambye muri Minembwe azagerwaho gusa binyuze mu biganiro, kubahiriza amasezerano no gushyira imbere inyungu z’abaturage.
Mu rwego rwo kubahiriza amasezerano mpuzamahanga yashyizweho umukono mu mwaka ushize, Guverinoma ya Perezida Félix Tshisekedi yagaragaje ibikorwa ikomeje gukora bigamije guhangana n’imitwe yitwaje intwaro ikomeje guteza umutekano muke mu gihugu.
Abahagarariye RDC bagaragaje ko Leta ikomeje gushora imbaraga mu kongerera ubushobozi inzego z’umutekano no gukorana n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga hagamijwe kugarura ituze mu bice byose byugarijwe n’intambara.
Ku bwa Guverinoma ya Kinshasa, amahoro arambye ntashobora kugerwaho hatabayeho guhagarika ibikorwa bya gisirikare bikomeje gushyira abaturage mu kaga no kubangamira gahunda z’iterambere.
Komisiyo yagaragaje ko kimwe mu byihutirwa ari ugushyira mu bikorwa agahenge nyakuri kagomba kubahirizwa n’impande zose. Abitabiriye inama basabye ko ibikorwa byose bishobora gukomeza guteza ubushyamirane bihagarikwa kugira ngo habeho umwuka mwiza wo gukomeza ibiganiro.
Banashyigikiye koherezwa byihuse kw’itsinda ryagutse rishinzwe kugenzura iyubahirizwa ry’agahenge, kugira ngo habeho uburyo bwizewe bwo gukurikirana uko imyanzuro y’amahoro ishyirwa mu bikorwa ku rwego rw’akarere.
Usibye ikibazo cy’umutekano, inama yanagarutse ku bibazo by’ubutabazi bikomeje kwibasira uburasirazuba bwa RDC. Abaturage benshi bakomeje guhura n’ibibazo by’inzara, ibura ry’imiti, ihungabana ry’ubukungu ndetse n’ingaruka z’indwara z’ibyorezo zikomeje gutera impungenge.
Abasesenguzi bavuga ko Minembwe ikeneye gahunda ihuriweho ihuza umutekano, ibikorwa remezo, ubuvuzi, uburezi n’iterambere ry’ubukungu kugira ngo abaturage bongere kubona ubuzima busanzwe.
Guverinoma ya Perezida Félix Tshisekedi yongeye kwerekana ko ishyigikiye ibiganiro bya politiki biri gukorwa hagamijwe gushaka igisubizo kirambye ku bibazo by’umutekano mu burasirazuba bwa RDC. Ubuyobozi bwa Kinshasa bwemeza ko ibiganiro n’ubuhuza mpuzamahanga bikomeje kuba imwe mu nzira z’ingenzi zo kugera ku mahoro arambye.
Mu gihe abaturage ba Minembwe n’abo mu bindi bice byugarijwe n’intambara bakomeje gutegereza ibisubizo bifatika, benshi bakomeje kwerekeza amaso ku ishyirwa mu bikorwa ry’imyanzuro yafatiwe i Londres, cyane cyane ku bijyanye no guhagarika imirwano, kurinda abaturage no kugarura ituze rirambye.
Kuri ubu, ikibazo cya Minembwe gikomeje kuba kimwe mu bipimo bizagaragaza niba gahunda y’amahoro ishyigikiwe na Guverinoma ya RDC n’abafatanyabikorwa bayo izatanga umusaruro mu kugarura umutekano n’iterambere mu burasirazuba bw’igihugu.






