Intambara ya Iran Yahinduye Imitekerereze ya Kim Jong Un ku Mutekano wa Korea ya Ruguru
Mu gihe isi ikomeje gukurikiranira hafi intambara iri kubera muri Iran, abasesenguzi mpuzamahanga batangiye kwibaza ku ngaruka ishobora kugira ku bindi bihugu bifite imbaraga za gisirikare zikomeye, by’umwihariko Korea ya Ruguru iyobowe na Kim Jong Un. Ibi bibazo byiyongereye nyuma y’ibitero byagabwe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika ifatanyije na Israel kuri Iran, ibintu byahinduye isura y’umutekano w’akarere n’isi muri rusange.
Kuva mu 1979, Iran na Korea ya Ruguru byagiye bigirana umubano wa hafi ushingiye ku kurwanya Amerika. Uyu mubano warushijeho gukomera mu bya gisirikare, cyane cyane mu bijyanye n’ikoranabuhanga rya misile n’intwaro ziremereye. Hari amakuru agaragaza ko Iran ari kimwe mu bihugu byagize uruhare mu gushyigikira Korea ya Ruguru mu ntangiriro z’iterambere ryayo rya gisirikare.
Nubwo bimeze bityo, abasesenguzi bagaragaza ko Korea ya Ruguru iri ku rwego ruri hejuru ya Iran mu bijyanye n’ubushobozi bwo kwirwanaho, cyane cyane kubera intwaro za nikleyeri.
Kimwe mu bintu bikomeye bitandukanya Korea ya Ruguru na Iran ni uko Pyongyang yamaze kugera ku rwego rwo gutunga no kugerageza intwaro za nikleyeri kuva mu 2006. Raporo zitandukanye zigaragaza ko ishobora kuba ifite ibisasu bya nikleyeri birenga 50, ndetse n’ubushobozi bwo kongera umusaruro wabyo.
Mu gihe Iran ifite gahunda ikomeye ya nikleyeri, nta gihamya gifatika iragaragaza ko ifite intwaro za nikleyeri zuzuye. Ibi bituma bamwe mu basesenguzi bavuga ko ibitero byagabwe kuri Iran bishobora kuba byateye Kim Jong Un kumva ko intwaro za nikleyeri ari zo nkingi rukumbi ishobora kurinda ubutegetsi bwe.
Mu ntambara ya Iraq yo mu 2003, Kim Jong Il yigeze kwihisha igihe kirekire kubera impungenge z’umutekano. Ariko kuri ubu, Kim Jong Un agaragaza icyizere n’imbaraga nyinshi, ndetse ntagaragaza ibimenyetso byo guhungabana n’ibi bibazo biri ku rwego mpuzamahanga.
Ibi bishobora gusobanurwa n’uko Korea ya Ruguru imaze kugera ku rwego rwo kwigirira icyizere mu bya gisirikare, by’umwihariko kubera ubushobozi bwa nikleyeri.
Umubano hagati ya Kim Jong Un na Donald Trump wigeze gutuma haba ibiganiro by’amateka mu 2018 na 2019, byari bigamije kugabanya ubushyamirane no gushaka ibisubizo ku kibazo cya nikleyeri. Nubwo ibyo biganiro bitageze ku ntego zabyo, byagaragaje ko hari inzira y’ibiganiro ishoboka hagati y’impande zombi.
Kuri ubu, Korea ya Ruguru irimo kwegera u Burusiya n’u Bushinwa, ibihugu bifite uruhare rukomeye mu kuyifasha mu bukungu no mu bya gisirikare. Ibi bituma irushaho kwiyumva nk’igihugu gifite imbaraga ku rwego mpuzamahanga.
Akarere ka Aziya y’Uburasirazuba gakomeje kuba ahantu hashyushye mu bya gisirikare. Korea y’Epfo n’Ubuyapani bikomeje kwakira abasirikare benshi ba Amerika, mu gihe Korea ya Ruguru ikomeza kugerageza misile zayo.
Ibi bituma habaho ihangana rihoraho, kandi intambara iri muri Iran ishobora kongera ubushyamirane, cyane cyane mu mitekerereze y’abayobozi nka Kim Jong Un.
Abasesenguzi benshi bemeranya ko intambara ya Iran ishobora kuba iri gutanga ubutumwa bukomeye kuri Korea ya Ruguru: ko igihugu kidafite intwaro za nikleyeri gishobora kwibasirwa byoroshye n’ibihugu bikomeye.
Ibi bishobora gutuma Kim Jong Un arushaho gukomeza gahunda yo kongera no guteza imbere intwaro ze za nikleyeri, aho kuzisubika cyangwa kwemera kuzigabanya mu biganiro mpuzamahanga.
Mu gihe intambara ya Iran ikomeje, isi iri mu bihe bikomeye by’ihindagurika ry’umutekano. Kuri Korea ya Ruguru, ibi bishobora kuba ari isomo rikomeye rishimangira ko imbaraga za gisirikare—by’umwihariko izishingiye ku ntwaro za nikleyeri—ari zo zifite uruhare rukomeye mu kurinda ubutegetsi.
Nubwo hari amahirwe y’ibiganiro mu gihe kiri imbere, birasa n’aho Kim Jong Un azakomeza gushyira imbere ingufu za gisirikare kurusha inzira ya dipolomasi, ibintu bishobora gukomeza guteza impagarara ku rwego mpuzamahanga.






