Ishimutwa ry’Imishahara mu Gisirikare cy’u Burundi: Harasabwa Umucyo ku Mafaranga Yaburiwe Irengero mu Masaha Make
Mu gihe igihugu cy’u Burundi gikomeje guhura n’imbogamizi z’ubukungu n’imibereho igoye ku baturage benshi, haravugwa ikibazo cyateje impagarara n’agahinda mu basirikare bamwe, nyuma y’uko bavuga ko bongejwe imishahara yabo mu gitondo cyo ku wa Mbere, ariko ayo mafaranga agahita aburirwa irengero hashize amasaha make.
Nk’uko byatangajwe n’umwe mu basirikare wavuganye n’ishyirahamwe riharanira uburenganzira bwa muntu, FOCODE, mu gitondo cyo kuri uwo munsi, abasirikare binjiye kuri konti zabo basanga imishahara yabo yongejwe ku buryo bugaragara. Urugero rwatanzwe ni urwa caporal-chef wavuze ko yari yongerewe amafaranga agera ku 200.000 FBu, ibintu byahise bitera ibyishimo n’icyizere mu basirikare, bibwira ko hari impinduka zabaye ku mibereho yabo.
Gusa ibyo byishimo byamaze igihe gito cyane. Hashize amasaha atatu gusa, ayo mafaranga yahise akurwa kuri konti z’abasirikare, nta tangazo ryatanzwe, nta bisobanuro, ndetse nta n’ibaruwa isobanura icyabaye. Bamwe muri bo bari bamaze kuyabikuza ku mabanki cyangwa mu bindi bigo by’imari, bituma hibazwa uko bizagenda kuri bo n’ingaruka bashobora guhura na zo.
Umwe mu basirikare yagize ati:
“Uyu munsi hari ibintu bidasobanutse byatubayeho. Mu gitondo cyo ku wa mbere twabonye imishahara dusanga barayongereye. Twarishimye kuko twabonye ari intambwe yo kudufasha mu buzima. Ariko hashize amasaha make, ayo mafaranga bayakuraho. Agahinda ni kose mu basirikare; dukeneye umucyo n’ibisobanuro byimbitse.”
Iki kibazo kije cyiyongera ku bimaze igihe kirekire kivugwa ku mishahara mike ivugwa mu gisirikare cy’u Burundi, aho abasirikare benshi bavuga ko bahembwa intica ntikize, bigatuma bamwe bafata icyemezo gikomeye cyo gutoroka akazi bashaka ahandi hantu babona imibereho myiza, by’umwihariko mu bihugu by’Abarabu nka Dubai. Nubwo ibi byigeze guhakanwa n’Umuvugizi w’Igisirikare cy’u Burundi, Brig. Gen. Gaspard Baratuza, abasirikare bamwe bavuga ko ikibazo ari impamo kandi ko kigenda kirushaho gukomera.
Uyu musirikare wavuganye na FOCODE yavuze ko mu nkambi yabo honyine hamaze gutoroka abasirikare bagera ku 100, anongeraho ko abo bazwi ari bake ugereranyije n’abagiye bose. Ati:
“Mu by’ukuri, aho ibintu bigeze, igisirikare nta ‘pelo’ gifite. Iyo tuvuze ipelo tuba tuvuga umubare w’abasirikare bari ku kazi. Uwavuga ko azi neza abasirikare basigaye yaba ari umubeshyi.”
Ibi byose bigaragaza ko ikibazo atari amafaranga yakuwe kuri konti gusa, ahubwo ko ari ikibazo cyagutse kijyanye n’imiyoborere, imitangire y’imishahara, n’icyizere abasirikare bafitiye inzego zibashinzwe. Abasirikare bavuga ko kumva bongejwe umushahara byari byabahaye icyizere gishya, ariko icyabaye kikaba cyarabaciye intege kurushaho, kibasigira urujijo n’umujinya.
Kugeza ubu, ntiharamenyekana niba iki kibazo cyabaye ku basirikare bose bo mu gihugu hose, cyangwa niba cyaribasiye abasirikare bo mu nkambi zimwe na zimwe gusa. Icyakora, abavuganye n’imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu barasaba ko inzego bireba zitanga ibisobanuro byihuse, bisobanutse kandi byanditse, kugira ngo hakumirwe impungenge, ibihuha n’ihungabana mu gisirikare.
Mu gihe hakiri ituze rigaragara hanze, iki kibazo gishobora kuba ikimenyetso cy’akaga kari imbere niba kitavugutiwe umuti hakiri kare, kuko igisirikare gifite intege nke n’abasirikare badafite icyizere n’umutekano mu mibereho yabo gishobora guteza ingaruka zikomeye ku mutekano w’igihugu muri rusange.






