Kabila Agarutse ku Ruhembe rwa Politiki: Ese Agiye Kugarura Icyubahiro cya RDC? Muyaya we Yamushinje Gutegura Igitero Gikomeye
Minembwe Capital News (MCN)
Kugaruka kwa Joseph Kabila Kabange ku ruhando rwa politiki ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) gukomeje guteza impaka no gutuma abantu bibaza ku cyerekezo cy’iki gihugu kimaze imyaka myinshi gihanganye n’ibibazo by’umutekano muke, imiyoborere n’amakimbirane ya politiki. Ikibazo gikomeye Abanyekongo bibaza ni ukumenya niba uyu wahoze ayobora igihugu ashobora kugira uruhare mu kugarura amahoro, ubumwe n’icyubahiro cya RDC.
Ku itariki ya 12/10/2026, Joseph Kabila yatangaje ku mugaragaro ko ayoboye ihuriro rishya rya politiki n’igisirikare ryitwa Front pour la Refondation de la Nation (FRN). Iri huriro rigamije guhuza imbaraga, umutungo n’ubushobozi by’abarigize kugira ngo rihangane n’ubutegetsi bwa Kinshasa, harimo no gukoresha ingufu za gisirikare, nk’uko bigaragara mu bisobanuro byatanzwe ku nshingano zaryo.
Iyi ntambwe ije mu gihe RDC ikomeje guhura n’intambara mu burasirazuba bw’igihugu, aho imirwano ikomeje kubera mu bice bimwe na bimwe by’ubutaka bwacyo, mu gihe abaturage bakomeje kwishyura ikiguzi gikomeye cy’amakimbirane.
Kabila yaba agiye gufasha RDC kugarura icyubahiro yambuwe?
Ku bashyigikiye impinduka muri RDC, kugaruka kwa Joseph Kabila ku ruhando rwa politiki bishobora kuba intangiriro y’icyiciro gishya cyo guhangana n’imiyoborere yanenzwe n’abatavuga rumwe n’ubutegetsi.
Bamwe mu Banyekongo bakomeje kwibaza niba igihugu cyabo kiyoborwa mu nyungu z’abaturage bose, cyangwa niba hari abayobozi bashyira imbere inyungu zabo bwite kurusha iz’igihugu n’iz’abagituye.
Muri urwo rwego, ikibazo cy’icyubahiro cya RDC ntikireba gusa uko igihugu gifatwa n’amahanga, ahubwo kinareba ubushobozi bwacyo bwo kurinda ubusugire bw’ubutaka bwacyo, kurinda abaturage, kubaka inzego zikomeye no guha Abanyekongo icyizere cy’ejo hazaza.
Kabila, wayoboye RDC kuva mu 2001 kugeza mu 2019, yongeye kwinjira mu bibazo bya politiki by’igihugu mu gihe impaka ku miyoborere, umutekano n’icyerekezo cy’ahazaza zikomeje gukaza umurego.
Ariko ikibazo nyamukuru ni iki: Ese azashobora gufasha RDC kugarura icyubahiro cyayo no gushyira imbere inyungu z’Abanyekongo, aho gushyira imbere inyungu z’amatsinda ya politiki?
Igisubizo kizaterwa n’ibikorwa, intego n’uburyo iri huriro rizitwara imbere y’abaturage, aho kugishingira gusa ku magambo cyangwa ku masezerano ya politiki.
Guverinoma ya Kinshasa iramushinja gutegura intambara
Ku wa Gatanu, tariki ya 16/10/2026, Patrick Muyaya, umuvugizi wa guverinoma ya RDC, yabwiye ibiro ntaramakuru by’Abafaransa (AFP) ko Joseph Kabila yateguye icyo yise igitero gikomeye kigamije guhangana n’ubutegetsi bwa Kinshasa.
Muyaya yavuze ko gukoresha intwaro mu gushaka kwigarurira ibice by’igihugu bishobora gutuma Abanyekongo bicwa, aho gukemura ibibazo bya politiki mu mahoro.
Yamaganye kandi ishyirwaho ry’ihuriro rishya rya politiki n’igisirikare, avuga ko, kuri guverinoma, ari uburyo bwo guhindura isura y’umutwe wari usanzwe uhari, mu gihe imigambi n’uburyo bwo gukora byaba bitarahindutse.
Ibi ni ibirego byatanzwe n’uruhande rwa guverinoma ya Kinshasa. Kabila we yahakanye ibirego bimushinja kugira uruhare mu bikorwa by’umutwe wa M23. Ibyo birego bigomba gutandukanywa n’ibyemejwe n’inkiko cyangwa ibindi bimenyetso byigenga.
FRN, ihuriro rishya riyobowe na Kabila, risobanuye iki ku hazaza ha RDC?
Ihuriro rya Front pour la Refondation de la Nation (FRN) ryashyizwe ahagaragara mu mujyi wa Goma ku itariki ya 12/10/2026. Ryiyerekana nk’ihuriro rya politiki n’igisirikare rigamije guhindura imiyoborere y’igihugu no guhangana n’ubutegetsi bwa Kinshasa.
Joseph Kabila ni we uteganyijwe kuriyobora, mu gihe bamwe mu bayobozi bakomeye ba M23 bagiye guhabwa imyanya ikomeye mu buyobozi bw’ihuriro, barimo na ba visi-perezida.
Iri huriro rivuga ko rishaka guhuza imbaraga n’ubushobozi by’abarigize kugira ngo rihangane n’ibyo ryita igitugu. Icyakora, gukoresha ingufu za gisirikare mu guhindura ubutegetsi bishobora kurushaho gukaza umutekano muke, cyane cyane mu gihe abaturage bo mu burasirazuba bwa RDC bamaze igihe kinini bahura n’ingaruka z’intambara.
Bityo, icyizere cy’abaturage ntikizashingira gusa ku kuba hari ihuriro rishya ryavutse, ahubwo kizashingira ku bushobozi bwaryo bwo gutanga ibisubizo bifatika ku bibazo by’umutekano, imiyoborere n’uburenganzira bw’abaturage.
Kabila n’ibirego bimushinja gukorana na M23
Joseph Kabila amaze igihe mu makimbirane ya politiki n’ubutegetsi bwa Félix Tshisekedi, ari na bwo bumushinja kugira uruhare mu bikorwa bifitanye isano na M23.
Mu mwaka ushize, Kabila yakatiwe igihano cy’urupfu adahari, mu rubanza rwamushinjaga kugira uruhare mu bikorwa bifitanye isano n’uwo mutwe. Yanashinjwe kugira uruhare mu ishingwa ry’ihuriro rya Alliance du Fleuve Congo (AFC), mbere y’impinduka zabaye mu mitwe ya politiki n’igisirikare.
Kabila yahakanye ibyo aregwa.
Nyuma y’imyaka yari amaze hanze y’igihugu, yongeye kugaragara i Goma mu kwezi kwa gatanu 2025, umujyi wari wafashwe na M23. Kuva icyo gihe, yakomeje kugaragara mu bice byo mu burasirazuba bwa RDC bigenzurwa n’uyu mutwe.
Ibi byatumye kugaruka kwe gufatwa nk’intambwe ishobora guhindura imiterere y’amakimbirane ya politiki n’umutekano muri RDC.
Ese kugaruka kwa Kabila kuzazana amahoro?
Iki ni cyo kibazo gikomeye kurusha ibindi byose bijyanye n’ihuriro rya FRN n’uruhare rwa Joseph Kabila mu bibazo bya RDC.
Amahoro arambye ntazagerwaho gusa no guhindura abayobozi cyangwa guhirika ubutegetsi buriho. Azasaba gukemura impamvu zatumye amakimbirane akomeza, kurinda abasivili, kubaka inzego zizewe, guca intege imitwe yitwaje intwaro no gushyiraho uburyo burambye bwo gukemura amakimbirane ya politiki.
Niba Kabila n’ihuriro ayoboye bashaka kwerekana ko bagamije kurengera inyungu z’igihugu, bazasabwa kugaragaza uburyo ibikorwa byabo bizafasha guhagarika ubwicanyi bukorerwa Abanyekongo, cyane cyane Abanyamulenge n’abandi Batutsi, bavuga ko bicwa n’ubutegetsi bwa Kinshasa. Bazanasabwa kugaragaza uko bazafasha impunzi gusubira mu byazo, kugarura umutekano no kubaka igihugu kirangwamo ubutabera.
Ku rundi ruhande, niba guhangana n’ubutegetsi bihindutse intambara ndende, Abanyekongo bashobora gukomeza kwishyura ikiguzi cyayo, mu gihe amahoro bakeneye akomeza kuba kure.
RDC ikeneye ubuyobozi bushyira imbere abaturage, nk’uko bivugwa ko MRDP-Twirwaneho na M23 babikoraga, bukarinda ubusugire bw’igihugu kandi bugakemura ibibazo by’imiyoborere mu buryo burambye. Ni yo mpamvu kugaruka kwa Kabila kugomba gupimwa hashingiwe ku musaruro bizagira ku gihugu, aho gushingira ku kuba ashyigikiwe cyangwa arwanywa n’uruhande runaka rwa politiki.
Tshisekedi na Kabila: Impaka ku cyerekezo cya RDC
Kugaruka kwa Kabila ku ruhando rwa politiki kubaye mu gihe ubutegetsi bwa Félix Tshisekedi bukomeje kunengwa n’abatavuga rumwe na bwo.
Mu mezi y’ukwa Munani n’ukwa Cyenda 2026, habaye imyigaragambyo y’abatavuga rumwe n’ubutegetsi yamaganaga gahunda yo kuvugurura Itegeko Nshinga. Abigaragambyaga bavugaga ko iyo gahunda ishobora gufungura inzira yo kongera kwiyamamariza indi manda ya perezida.
Tshisekedi, ufite imyaka 63, ateganyijwe kurangiza manda ye ya kabiri y’imyaka itanu mu 2028, ari na wo mwaka ugomba kurangiriramo manda ze ziteganywa n’Itegeko Nshinga risanzweho.
Mu ijambo ryanyujijwe ku mbuga nkoranyambaga ku wa Gatanu, Kabila yashinjije ubutegetsi buriho gushyira imbere gukomeza kuguma ku butegetsi aho gukemura ibibazo by’igihugu.
Nubwo abatavuga rumwe n’ubutegetsi batandukanye bakomeje kunenga imiyoborere ya Tshisekedi, kugeza ubu ihuriro rikuru ry’abatavuga rumwe na we ryakomeje kwitandukanya na Kabila.
Ibi bigaragaza ko ikibazo cya RDC kitagarukira gusa ku guhangana hagati y’abahoze ku butegetsi n’ababuriho ubu. Ni n’impaka ku buryo igihugu kigomba kuyoborwa, ku ruhare rw’inzego za politiki no ku cyakorwa kugira ngo amahoro n’icyizere byongere kuboneka.
Umwanzuro: Abanyekongo bakeneye ibisubizo, si amasezerano gusa
Kugaruka kwa Joseph Kabila bishobora gufungura ikindi cyiciro mu mateka ya politiki ya RDC. Ku bashaka impinduka, bishobora gutanga icyizere cy’uko igihugu cyazabona ubuyobozi bushyira imbere inyungu zacyo n’iz’abaturage.
Ariko amahoro n’icyubahiro cya RDC ntibizagarurwa n’izina ry’umuntu umwe cyangwa ihuriro rishya ryonyine. Bizagarurwa n’ibikorwa bifatika, ubuyobozi bubereye abaturage, kubaha uburenganzira bwabo no gukemura amakimbirane mu buryo burambye.
Ikibazo gisigaye ni iki: Joseph Kabila n’ihuriro rya FRN ayoboye bazabasha guhindura icyerekezo cya RDC, bakagarura amahoro n’icyubahiro cy’igihugu, cyangwa amakimbirane mashya azakomeza kuremerera Abanyekongo?
Iki ni ikibazo kizabona igisubizo mu bikorwa bizakurikiraho, cyane cyane mu buryo iri huriro rizitwara ku kibazo cy’intambara, ubusugire bw’igihugu n’inyungu z’abaturage bose.
Minembwe Capital News (MCN)