Kinshasa Igaruye Ekenge: Icyemezo Cyongeye Kuzamura Umwuka w’Amakimbirane hagati ya RDC n’u Rwanda
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Kugarurwa kwa General-Major Sylvain Ekenge ku mwanya wo kuba Umuvugizi w’Ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (FARDC) byongeye guteza impaka zikomeye hagati ya Kinshasa na Kigali.
Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Olivier Nduhungirehe, yanenze bikomeye icyo cyemezo, avuga ko ari icyemezo “giteye impungenge kandi kidakwiye”, ndetse avuga ko gishobora kuba ikimenyetso cy’umushinga wa politiki wa Leta ugamije kurwanya Abatutsi.
Igisubizo kuri iki kibazo, mu rwego rw’ubusugire bw’igihugu, ni uko ibyo byemezo bigomba gufatwa n’inzego zibifitiye ububasha muri RDC.
Amagambo ya Ekenge agomba kurebwa mu rwego rw’amakimbirane ya RDC n’u Rwanda
Kuva hashize imyaka, Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo n’u Rwanda biri mu makimbirane akomeye ya politiki, gisirikare na dipolomasi arebana n’umutekano wo mu burasirazuba bwa RDC.
Kinshasa ishinja Kigali gutera inkunga M23, mu gihe u Rwanda ruhakana ibyo birego, rukavuga ko ibikorwa byarwo bifitanye isano no guhangana n’ibyo ruvuga ko ari ibibazo by’umutekano biva ku butaka bwa RDC.
Muri uwo mwuka w’amakimbirane, FARDC ihura n’ibibazo bijyanye n’ubutasi, icengera ry’abantu mu nzego zitandukanye, ubudahemuka bw’abasirikare, ndetse n’imiyoboro y’abantu n’amatsinda yambukiranya imipaka.
Ni muri uwo murongo Sylvain Ekenge yigeze kuvugira kuri RTNC, aho yavuze ko u Rwanda rukoresha uburyo bwo gucengera muri RDC, anavuga ku bijyanye n’imibanire n’abagore b’Abatutsi.
Ayo magambo yateje impaka zikomeye ndetse afatwa nk’amagambo ashobora guteza urwikekwe rushingiye ku bwoko.
Ku itariki ya 28/12/2025, ubuyobozi bw’ingabo za RDC bwahise bumuhagarika, bunasobanura ko amagambo yari yavuze atari ahagarariye umwanya wemewe wa FARDC cyangwa wa Guverinoma ya RDC.
Ibi ni ingenzi mu gusobanukirwa iki kibazo: Ekenge yahanwe n’inzego za FARDC kubera ayo magambo.
Nyuma y’amezi icyenda, Ekenge yongeye kugaragara nk’Umuvugizi wa FARDC.
Ku itangazo ryasohotse ku itariki ya 25/09/2026, ryerekeye impanuka y’indege yabereye i Kenge, izina rye ryagaragayeho hamwe n’umwanya we w’Umuvugizi w’Ingabo za RDC.
Ibi bigaragaza ko inzego zibifitiye ububasha muri RDC zafashe icyemezo cyo kongera kumuha izo nshingano.
Ibyo Olivier Nduhungirehe ashinja Kinshasa
Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Olivier Nduhungirehe, yavuze ko amagambo ya Ekenge ashobora kuba ikimenyetso cy’uko imvugo z’urwango rw’Abatutsi atari ikibazo cy’abantu ku giti cyabo gusa, ahubwo ko ari umushinga wa politiki ushyigikiwe na Leta.
Iki ni ikirego gikomeye cyane.
Nduhungirehe yanagereranyije amagambo ya Ekenge n’igika cya mbere cy’inyandiko izwi nka “Dix Commandements du Hutu”, yasohotse mu Rwanda mu ntangiriro z’imyaka ya 1990, ikaza kumenyekana nk’imwe mu nyandiko zakoreshejwe mu kwamamaza imvugo z’urwango rwibasiraga Abatutsi mbere ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994.
Hari aho imvugo zombi zishobora kugaragara nk’izifite aho zihuriye, cyane cyane ku bijyanye no kuvuga ku mibanire hagati y’Abahutu cyangwa Abanye-Congo n’abagore b’Abatutsi.
Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994 ni ukuri kwamaze kugaragazwa n’amateka n’inzego mpuzamahanga z’ubutabera. Hassan Ngeze na we yahamwe n’ibyaha bijyanye n’uruhare yagize mu bikorwa byo gushishikariza urwango muri icyo gihe n’Urukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha rwashyiriweho u Rwanda.
Nta mpamvu yo kuvuga ko Sylvain Ekenge adakwiye kunengwa ku magambo yavuze mu kwezi kwa cumi na kabiri 2025.
Ayo magambo arakomeye ku buryo ubuyobozi bw’ingabo za RDC bwahise bumuhagarika. Icyo cyemezo ubwacyo kigaragaza ko Kinshasa yabonye ko hari ikibazo gikwiye gukemurwa.
Ikibazo cya Ekenge n’umwuka w’amakimbirane hagati ya Kinshasa na Kigali
Ikibazo cya Sylvain Ekenge cyongeye gushyira ahagaragara uburemere bw’amakimbirane ya politiki n’umutekano hagati ya Kinshasa na Kigali.
Ku ruhande rwa RDC, ubuyobozi bufite ububasha bwo kugena abahagarariye FARDC no gufata ibyemezo ku bakozi bayo.
Ku ruhande rw’u Rwanda, rufite uburenganzira bwo kunenga imvugo cyangwa ibyemezo bya Kinshasa rubona ko bibangamiye umutekano cyangwa uburenganzira bw’Abatutsi.
