Kinshasa: Imyitwarire ya Polisi Yakomerekeje Ishusho y’Urwego Rwahawe Kurinda Abaturage; Menya Inshingano Zarwo
Mu gihe Polisi y’Igihugu ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (PNC) isanzwe ifite inshingano zo kurinda abaturage, kubungabunga umutekano no kubahiriza amategeko, amashusho yakwirakwijwe ku mbuga nkoranyambaga nyuma y’imyigaragambyo yabereye i Kinshasa tariki ya 12/06/2026 yakanguye impaka zikomeye ku buryo uru rwego ruri gusohoza inshingano zarwo.
Aya mashusho yakomeje gusakara mu masaha yakurikiye imyigaragambyo, agaragaza bamwe mu bapolisi bakubita umugabo bikomeye kugeza asa n’uwataye ubwenge, mu gihe andi mashusho agaragaza abapolisi batera amabuye abaturage bari mu myigaragambyo. Ibi byateye impungenge abatari bake, bibaza niba koko Polisi y’Igihugu ya Congo ikiri mu murongo w’inshingano zayo cyangwa niba hari icyuho gikomeje kugaragara mu myitwarire ya bamwe mu bayigize.
Nk’uko biteganywa n’Itegeko Ngenga rigenga Polisi y’Igihugu ya Congo, PNC ni urwego rwa gisivili rutabogamiye kuri politiki. Inshingano zarwo zirimo kurinda abaturage n’ibyabo, kubungabunga ituze rusange no gushyira mu bikorwa amategeko y’igihugu.
Mu rwego rw’imirimo ya buri munsi, Polisi ishinzwe gukumira ibyaha mbere y’uko biba, kurinda umutekano rusange, gucunga imyigaragambyo mu buryo bwubahiriza amategeko ndetse no gutabara abaturage igihe bari mu kaga.
Abasesenguzi mu by’uburenganzira bwa muntu bavuga ko gukubita abaturage, kubakomeretsa cyangwa guhagarika imyigaragambyo hifashishijwe amabuye bidakwiye na gato kuranga urwego rw’umutekano rw’umwuga. Ahubwo, bavuga ko ibikorwa nk’ibi bishobora gufatwa nk’ihohoterwa rinyuranyije n’amahame agenga imikorere ya Polisi ya kinyamwuga.
Abakurikiranye aya mashusho bagaragaje ko ibikorwa byagaragayemo bamwe mu bapolisi bisa n’ibinyuranye n’amahame mpuzamahanga agenga imicungire y’imbaga mu gihe cy’imyigaragambyo.
Mu bihugu byinshi, Polisi iba ifite inshingano zo gutatanya cyangwa kugenzura imbaga ikoresheje uburyo bugamije kugabanya urugomo no kurengera ubuzima bw’abaturage. Nyamara, amashusho yagaragaye i Kinshasa yatumye benshi bibaza niba hari ikibazo cy’amahugurwa, imyitwarire cyangwa uburyo bwo kubazwa inshingano ku bakozi b’umutekano.
Hari abasesenguzi bavuga ko iyo umupolisi atangiye gufata umuturage nk’umwanzi aho kumufata nk’umuntu agomba kurinda, haba habayeho gutandukira intego nyamukuru y’urwego rw’umutekano.
Si ubwa mbere inzego z’umutekano muri RDC zishyirwa mu majwi kubera gukoresha imbaraga zikabije mu guhangana n’abaturage. Mu myaka yashize, imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu yakunze gutangaza raporo zitandukanye zigaragaza ibibazo by’ihohoterwa, ifungwa ry’abaturage mu buryo bunyuranyije n’amategeko ndetse no gukoresha ingufu z’umurengera mu guhangana n’imyigaragambyo.
Nubwo ubuyobozi bwa Leta bwagiye bwemeza ko hari gahunda zo kuvugurura inzego z’umutekano no kuzegereza abaturage, ibikorwa nk’ibyagaragaye i Kinshasa bikomeje gutuma bamwe mu baturage bibaza niba ayo mavugurura yaratanze umusaruro ugaragara.
Mu mategeko ya RDC, hari urwego rufite inshingano zo kugenzura imyitwarire y’abapolisi, gukora igenzura ry’imikorere yabo no gukurikirana ibirego byose bishobora gutangwa ku bakozi ba Polisi.
Nyuma y’ikwirakwizwa ry’aya mashusho, hari amajwi menshi asaba ko hakorwa iperereza ryigenga kugira ngo hamenyekane ukuri ku byagaragaye ndetse hafatwe ingamba zikwiye ku muntu wese waba wararenze ku nshingano ze.
Abasesenguzi mu by’umutekano bibutsa ko hari itandukaniro rinini hagati y’inshingano za Polisi n’iz’Ingabo. Polisi ikorana n’abaturage kandi igomba kubarinda, mu gihe Ingabo zifite inshingano zo kurinda ubusugire bw’igihugu no guhangana n’abanzi bitwaje intwaro.
Ni muri urwo rwego benshi bavuga ko ibikorwa byo gukubita abaturage cyangwa kubatera amabuye bishobora gutuma abaturage batakariza icyizere urwego rwari rugamije kubarindira umutekano.
Iki ni cyo kibazo gikomeje kwibazwa n’abaturage benshi nyuma y’aya mashusho yakwirakwijwe tariki ya 12/06/2026.
Mu gihe Polisi y’Igihugu ya Congo ikomeje kuvuga ko ikorera abaturage kandi igamije kubungabunga amahoro n’umutekano, amashusho nk’aya akomeje kuzamura impaka ku buryo ayo mahame ashyirwa mu bikorwa ku rwego rw’ibikorwa bya buri munsi.
Abaturage, imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu n’abasesenguzi bemeza ko kubaka Polisi ya kinyamwuga bisaba kubahiriza amategeko, kubazwa inshingano ku bakozi bayarenzeho no gushyira imbere uburenganzira bw’abaturage. Ni byo byatuma urwego rwa Polisi rwongera kugirirwa icyizere n’abaturage rwagenewe gukorera.





