Kinshasa na Kigali Bageze imbere ya Loni: Ibirego Bishya ku Ntambara yo mu Burasirazuba bwa RDC
Minembwe Capital News (MCN)
Ku itariki ya 29/09/2026, imbere y’Akanama k’Amahoro n’Umutekano k’Umuryango w’Abibumbye (UN Security Council), Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) n’u Rwanda byongeye kugaragaza ibitekerezo n’ibirego bitandukanye ku bijyanye n’uko amasezerano n’inshingano byashyizweho mu rwego rwo gushaka amahoro mu Burasirazuba bwa RDC bikomeje kubahirizwa.
Kinshasa yashinje Kigali kugira uruhare mu gitero cya drone cyagabwe i Pinga, muri teritware ya Walikale, mu Ntara ya Kivu y’Amajyaruguru. Ku rundi ruhande, u Rwanda rwagaragaje impungenge zijyanye n’imikoranire y’ingabo za RDC, FARDC, n’umutwe wa FDLR, ndetse n’indi mitwe yitwaje intwaro.
Ibi byatangajwe mu gihe Umuryango w’Abibumbye n’abahuza inzira y’amahoro bakomeje gushimangira ko kubahiriza amasezerano y’agahenge, ndetse no gushyiraho uburyo bwizewe bwo kugenzura iyubahirizwa ryayo, ari ingenzi mu gukomeza ibiganiro hagati ya Kinshasa na Kigali.
Kinshasa ishinja Kigali kugira uruhare mu gitero cy’i Pinga
Uhagarariye RDC mu Muryango w’Abibumbye, Zénon Mukongo Ngay, yavuze ko Kinshasa yamaganye igitero cya drone cyagabwe i Pinga ku itariki ya 28/09/2026.
Ku ruhande rwa RDC, icyo gitero cyagabwe ku birindiro by’ingabo za Congo kandi, nk’uko Kinshasa yabivuze, cyahitanye abantu batanu (5), abandi umunani (8) barakomereka bikomeye.
Kinshasa yavuze ko ibona icyo gitero nk’igikorwa kibangamiye ubusugire bw’ubutaka bwa RDC ndetse n’amasezerano y’agahenge. Yasabye Akanama k’Umutekano ka Loni ko hakorwa iperereza cyangwa igenzura ryigenga kugira ngo hamenyekane uko icyo gitero cyagenze n’uwagikoze.
RDC kandi yongeye gusaba ko hashyirwaho ingamba zikomeye ku bijyanye n’uruhare rw’u Rwanda mu bikorwa by’amahoro bya Loni. Kinshasa yasabye ko hatabaho kohereza cyangwa gusimbuza abasirikare b’u Rwanda mu butumwa bw’amahoro bw’Umuryango w’Abibumbye, kugeza igihe, nk’uko ibivuga, hazaba hamaze kugenzurwa ko ingabo z’u Rwanda zavuye ku butaka bwa Congo.
Kigali ishimangira ikibazo cy’imikoranire ya FARDC na FDLR
Ku rundi ruhande, u Rwanda rwagaragaje ko ikibazo cy’umutekano mu Burasirazuba bwa RDC kidakwiye kureberwa gusa ku ruhande rw’ibikorwa by’ingabo z’u Rwanda.
Kigali yagaragaje impungenge ku mikoranire ivugwa hagati ya FARDC n’umutwe wa FDLR, ndetse n’indi mitwe yitwaje intwaro, ivuga ko ibikorwa nk’ibyo bikomeje kugira ingaruka ku mutekano w’u Rwanda.
Mu byo u Rwanda rwagaragaje harimo n’ibikorwa bivugwa mu duce twa Pinga, Kibua na Ntoto, aho Kigali ivuga ko FARDC n’abafatanyabikorwa bayo bakomeje ibikorwa bya gisirikare.
Iyi myumvire ihura n’umwanya u Rwanda rumaze igihe rugaragaza, aho ruvuga ko ikibazo cya FDLR ari kimwe mu bibazo by’umutekano bikwiye gukemurwa mu buryo bufatika kugira ngo habeho umutekano urambye mu karere.
U Rwanda rusaba uburyo bushya bwo kugenzura iyubahirizwa ry’amasezerano
U Rwanda kandi rwasabye ko hashyirwaho uburyo bw’igenzura buhuza RDC, u Rwanda na Leta Zunze Ubumwe za Amerika, kugira ngo amakuru ajyanye n’ibikorwa bya gisirikare n’ibikorwa bishobora kuba binyuranyije n’amasezerano y’amahoro abashe kugenzurwa mu buryo bwizewe.
Igitekerezo cyo gushyiraho uburyo bwo kugenzura iyubahirizwa ry’amasezerano si gishya mu nzira y’amahoro. Mu nama yabereye i Genève mu kwezi kwa Karindwi 2026, RDC n’u Rwanda byari byamaze kwemeranya gushakisha uburyo bwo kongera igenzura n’imikoranire mu itangwa ry’amakuru ku bibera ku butaka.
Mu kwezi kwa Munani 2026, impande zombi zongeye kwemera gutegura inama y’ubufatanye bw’impande zitatu, aho Leta Zunze Ubumwe za Amerika yagombaga kugira uruhare muri iyo nzira.
Ibi bisobanuye iki kuri politiki ya RDC?
Ibitekerezo bitandukanye byatanzwe na Kinshasa na Kigali imbere y’Akanama k’Umutekano ka Loni bigaragaza ko inzira y’amahoro hagati ya RDC n’u Rwanda ikomeje guhura n’ubwumvikane buke ku birebana n’ibikorwa bya gisirikare n’inshingano za buri ruhande.
Impande zombi zigaragaza ko zishyigikiye inzira y’amahoro, ariko zigakomeza gutandukana ku bibazo bimwe na bimwe by’umutekano, cyane cyane ku birebana na M23, FDLR n’imikoranire y’ingabo za FARDC n’imitwe yitwaje intwaro.
Ku ruhande rwa Kinshasa, ikibazo cyibandwaho ni ugusaba ko u Rwanda rwubahiriza inshingano zijyanye no kudaha inkunga M23.
Ku ruhande rwa Kigali, hibandwa cyane ku gukuraho no kutongera gushyigikira FDLR, u Rwanda rukavuga ko iki kibazo gifite isano n’umutekano warwo kandi ko kigomba gukemurwa mu buryo bufatika.
Muri uru rwego, uruhare rwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika nk’umwe mu bafatanyabikorwa b’iyi nzira rushobora kuba ingenzi mu gushyigikira uburyo bwo kugenzura amakuru no gukurikirana iyubahirizwa ry’inshingano z’impande zombi.
Ibi kandi bishobora gutuma igenzura ryigenga kandi rihuriweho ry’ibikorwa bya gisirikare rirushaho kuba ingenzi mu gushyira mu bikorwa amasezerano y’amahoro. Mu byumweru bishize, RDC n’u Rwanda byari byemeye gukomeza gushaka uburyo bwo kugenzura iyubahirizwa ry’amasezerano ya Washington, ndetse hakaba hateganyijwe inama y’impande zitatu izitabirwa na Leta Zunze Ubumwe za Amerika mu kwezi kwa cumi 2026.
Muri iyi myumvire, ibirego bishya by’impande zombi bigaragaza ko ikibazo kitakiri gusa ukutumvikana ku masezerano, ahubwo kiri no ku buryo impande zombi zisobanura ibikorwa bibera ku rugamba n’inshingano buri ruhande rugomba kubahiriza.
Kugeza ubu, ibirego bya Kinshasa ku gitero cya drone i Pinga, kimwe n’ibirego bya Kigali ku mikoranire ya FARDC na FDLR, bikomeje kuba ibyo buri ruhande rutangaza. Igenzura ryigenga ryasabwe na Kinshasa ni ryo ryafasha gutanga ishusho isobanutse kandi yizewe ku byabaye.
Minembwe Capital News (MCN)







