Kivu ya Ruguru: Kanyuka Agize Icyo Avuga ku Birego Bikomeye MSF Yashyize ku Buyobozi bwa FRN
Minembwe Capital News (MCN)
Umuvugizi wa Front pour la Refondation de la Nation (FRN), Lawrence Kanyuka, yagize icyo avuga ku birego by’ihohoterwa rishingiye ku gitsina bivugwa mu Ntara ya Kivu ya Ruguru, nyuma y’uko umuryango mpuzamahanga wita ku buvuzi n’ubutabazi, Doctors Without Borders (MSF), usohoye itangazo rigaragaza ibibazo uvuga ko bihari mu buryo abarokotse iryo hohoterwa bahabwa ubuvuzi.
Mu butumwa yashyize ku rubuga nkoranyambaga rwa X, Kanyuka yagarutse ku itangazo ry’Urwego rushinzwe Ubuzima mu Ntara ya Kivu ya Ruguru (Division Provinciale de la Santé du Nord-Kivu), ryasohowe mu rwego rwo gusubiza ibirego MSF yari yashyize ahagaragara.
Yagaragaje ko ari ngombwa gutanga ibisobanuro ku makuru akomeje gukwirakwizwa, kugira ngo hirindwe kuyobya abaturage no guhuza ibintu bitandukanye mu buryo budafite ishingiro.
Ibyo MSF yashinje ubuyobozi bwa FRN
Mu itangazo ryayo ryo ku itariki ya 02/11/2026, MSF yavuze ko kuva mu ntangiriro za 2026, amabwiriza yashyizweho cyangwa yatanzwe n’inzego zishinzwe kugenzura ibikorwa by’ubuzima muri Kivu ya Ruguru yabangamiye uburyo abarokotse ihohoterwa rishingiye ku gitsina babonamo ubuvuzi.
MSF yavuze ko muri ayo mabwiriza harimo gusaba abakozi b’ubuzima kugabanya umubare w’abantu babarwa nk’abahuye n’ihohoterwa rishingiye ku gitsina, hifashishijwe ibisobanuro bigabanya ibyiciro by’ibikorwa bifatwa nk’iryo hohoterwa. Yatanze urugero rw’umuntu ushobora kutemerwa nk’uwakorewe ihohoterwa mu gihe atagaragaza ibikomere bigaragara ku mubiri.
Uyu muryango wavuze kandi ko hari abarokotse basabwa gukorerwa isuzuma ry’umubiri ribangamira ubuzima bwite bwabo kandi ridakenewe mu buvuzi, hagamijwe kugenzura niba koko barakorewe ihohoterwa.
Ikindi MSF yagaragaje ni uko abarokotse iryo hohoterwa basabwa kubanza kwitabaza polisi mbere yo guhabwa ubuvuzi. Yongeyeho ko uburenganzira bwo kubona ubwo buvuzi bushobora kuba bugarukira ku bantu bageze kwa muganga mu masaha 72 akurikiye igihe ihohoterwa ryabereye.
MSF yanenze kandi uburyo ivuga ko inzego z’ubuzima zasabaga abatanga ubuvuzi gukoresha impapuro zirimo ibibazo bisaba abarwayi gutanga amakuru bwite, arimo amazina yabo, aho batuye n’amakuru ajyanye n’abakekwaho kubakorera ihohoterwa. Uyu muryango wavuze ko ibyo bishobora kubangamira ibanga ry’abarwayi no gushyira abarokotse iryo hohoterwa mu kaga.
MSF ivuga ko hari abakozi b’ubuzima bakangishijwe ibihano
Muri iryo tangazo, MSF yavuze ko hari abakozi b’ubuzima n’abafatanyabikorwa bayo bayibwiye ko bakangishijwe guhagarikwa ku kazi cyangwa gufungwa mu gihe batubahirije ayo mabwiriza.
Uyu muryango wavuze ko ibyo byatumye bamwe mu bakozi b’ubuzima batinya gukomeza gutanga serivisi z’ingenzi ku barokotse ihohoterwa, ndetse ko hari n’abahagaritse imirimo yabo kubera gutinya ibihano.
Imibare MSF yagaragaje ku bagana serivisi z’ubuvuzi
MSF yavuze ko yabonye igabanuka rikomeye ry’umubare w’abantu bagana ibigo by’ubuvuzi ishyigikira muri Kivu ya Ruguru kugira ngo bahabwe ubufasha bujyanye n’ihohoterwa rishingiye ku gitsina.
Yatangaje ko, hashingiwe ku makuru yakusanyirijwe mu bigo bimwe na bimwe by’ubuvuzi, umubare w’abashakaga ubwo bufasha mu kwezi kwa Munani 2026 wagabanutseho 41% ugereranyije n’uwari watangajwe mu kwezi kwa mbere 2026.
Yongeyeho ko hari ibigo byari bisanzwe byakira abantu bagera kuri 80 buri kwezi mu 2025, ariko mu 2026 bikaba byarageze aho byakira abantu icyenda gusa mu kwezi.
MSF yanavuze ko mu bigo bimwe na bimwe by’ubuvuzi ishyigikira, hari inyandiko zigaragaza ko abantu bari basanzwe bahabwa ubufasha bukenewe batakiboneka mu mibare itangazwa. Hari n’ibigo byahagaritse kubika amakuru ajyanye n’abo bantu cyangwa bigatangaza imibare iri hasi cyane.
Uyu muryango washimangiye ko kugabanuka kw’umubare w’abantu bagana serivisi z’ubuvuzi bidahita bisobanura ko ihohoterwa ryagabanutse, kuko bishobora guterwa n’imbogamizi zituma abarokotse batinya gushaka ubufasha.
Ibyo MSF yasabye ubuyobozi bwa FRN
MSF yavuze ko mu ntangiriro z’ukwezi kwa cumi 2026 yagiranye ibiganiro n’ubuyobozi bwa FRN, bukiyemeza gukemura ibibazo bwari bwagaragarijwe. Icyakora, mu itangazo ryo ku itariki ya 02/11/2026, uyu muryango wavuze ko ibyo byemezo bitari byashyizwe mu bikorwa kandi ko amabwiriza wanengaga yari agikurikizwa.
Yasabye FRN guhita ishyira mu bikorwa ibyo yari yiyemeje, igatanga amabwiriza asobanutse ku nzego z’ubuzima kugira ngo abarokotse ihohoterwa babone ubuvuzi bwizewe, butangirwa mu ibanga kandi butarimo inzitizi zidafite ishingiro mu rwego rw’ubuvuzi.
MSF yanashimangiye ko kubona ubuvuzi bitagomba guterwa n’uko umuntu yabanje gutanga ikirego kuri polisi cyangwa gutangira inzira z’ubutabera, kuko ibyo bishobora gutuma abarokotse ihohoterwa batinya gushaka ubufasha bwihuse.
Uko Lawrence Kanyuka yagarutse kuri ibi birego
Nyuma y’uko ibyo birego bishyizwe ahagaragara, Lawrence Kanyuka yashyize hanze ubutumwa agaragaza ko hari amakuru yakwirakwijwe ku mbuga nkoranyambaga no mu bitangazamakuru atabanje kugenzurwa bihagije.
Yerekeje ku itangazo ry’Urwego rushinzwe Ubuzima muri Kivu ya Ruguru, agaragaza ko ari ngombwa gutanga ibisobanuro ku makuru yavuzwe, gusobanura isano ishobora kuba yarashyizwe hagati y’ibintu bitandukanye mu buryo bushobora kuyobya abantu, no gukumira ikoreshwa ry’amakuru atagenzuwe mu kuyobya ibitekerezo by’abaturage.
Yashimangiye ko ari ngombwa kubanza kumenya ukuri ku byabaye, aho kugendera ku makuru ataragenzuwe cyangwa ashobora gukoreshwa mu nyungu runaka.
Icyakora, ubutumwa bwa Kanyuka ntibwasobanuye mu buryo burambuye buri kirego MSF yatanze, ndetse ntiyagaragaje ingingo ku yindi ibisobanuro by’Urwego rushinzwe Ubuzima muri Kivu ya Ruguru ku birego by’uyu muryango mpuzamahanga.
Ibibazo bigitegereje ibisobanuro
Nubwo Kanyuka yagize icyo avuga kuri iki kibazo, haracyari ibibazo by’ingenzi bisaba ibisobanuro birambuye.
Ese ibisobanuro byatanzwe n’Urwego rushinzwe Ubuzima muri Kivu ya Ruguru birasubiza ibirego byose MSF yagaragaje? Ese ibyemezo ubuyobozi bwa FRN bwavuze ko buzashyira mu bikorwa byarashyizwe mu bikorwa?
Ibisubizo by’ibi bibazo ni ingenzi mu kumenya uko abarokotse ihohoterwa rishingiye ku gitsina bakomeza kubona ubuvuzi bukenewe, mu gihe impande zombi zikomeje kugaragaza ibitekerezo bitandukanye kuri iki kibazo.
Minembwe Capital News (MCN)
