Loni Yamaganye Ihohoterwa Rikabije ry’Uburenganzira bwa Muntu muri RDC
Raporo nshya yashyizwe ahagaragara n’Ibiro by’Umuryango w’Abibumbye bishinzwe uburenganzira bwa muntu muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (BCNUDH), yagaragaje impungenge zikomeye ku ihohoterwa rikomeje gukorerwa abantu bafungirwa mu bigo by’ubutasi by’iki gihugu.
Iyo raporo ivuga ko nibura abantu 503 bafungiwe mu buryo bunyuranyije n’amategeko, aho bafungiwe mu bigo bitatu by’ingenzi by’umutekano. Muri ibyo bigo harimo icya ANR, DEMIAP na CNC.
Raporo ya BCNUDH igaragaza ko bamwe muri abo bantu bafunzwe kuva mu mwaka wa 2023, ariko kugeza ubu bakaba batarigeze bagezwa imbere y’urukiko. Nta banyamategeko babunganira, kandi n’imiryango yabo ikaba itazi aho bafungiwe cyangwa uko babayeho.
Loni ivuga ko ibi binyuranyije n’amategeko mpuzamahanga arengera uburenganzira bwa muntu, cyane cyane ayemezwa n’Umuryango w’Abibumbye, ateganya ko umuntu wese ufunzwe agomba guhita agezwa imbere y’ubutabera mu gihe gito, kandi akemererwa ubufasha bw’umunyamategeko ndetse n’itumanaho n’umuryango we.
Raporo kandi igaragaza ko mu iperereza ryakozwe habonetse ibimenyetso byinshi by’ihohoterwa rikomeye, birimo:
Iyicarubozo rishingiye ku gukubita no gukomeretsa ku mubiri
Ihohoterwa rishingiye ku gutotezwa no gutera ubwoba
Gufungirwa ahantu hafunganye cyane kandi hatagira isuku
Gukumira abafungwa kubona ubuvuzi cyangwa amafunguro ahagije
Abashakashatsi ba Loni bavuga ko hari abantu bamwe bafungiwe mu byumba by’ibanga (cachots) byo muri ibyo bigo by’ubutasi, aho bafungirwa igihe kirekire batabonana n’umuntu uwo ari we wese wo hanze.
Ibibazo bijyanye no gufungwa mu buryo bunyuranyije n’amategeko n’ihohoterwa ry’uburenganzira bwa muntu si bishya muri RDC. Mu myaka myinshi ishize, imiryango mpuzamahanga irimo Amnesty International na Human Rights Watch yakomeje kugaragaza impungenge ku mikorere y’inzego zimwe z’umutekano n’ubutasi z’iki gihugu.
Izo raporo kenshi zagiye zigaragaza ko bamwe mu bantu bafungwa bashinjwa ibyaha bya politiki, kunenga ubutegetsi cyangwa gukekwaho gukorana n’imitwe yitwaje intwaro ikorera mu burasirazuba bw’igihugu.
Loni yasabye ubuyobozi bwa Congo:
Kurekura cyangwa gushyikiriza ubutabera vuba abantu bose bafunzwe mu buryo bunyuranyije n’amategeko
Kudafungira abantu ahantu h’ibanga
Gukurikirana mu butabera abakoze ibikorwa by’iyicarubozo
Kwemerera imiryango mpuzamahanga kugenzura aho abantu bafungiwe
Abasesenguzi mu by’uburenganzira bwa muntu bavuga ko gukemura iki kibazo ari ingenzi mu kongera icyizere mu butabera bwa Congo, cyane cyane mu gihe igihugu gihanganye n’ibibazo bikomeye by’umutekano n’intambara mu burasirazuba bwacyo.






