• Shop & Explore
  • About Us
  • Privacy Policy
Thursday, September 24, 2026
Minembwe Capital News
No Result
View All Result
  • Login
  • Home
  • Conflict & Security
  • Regional Politics
  • World News
  • sport & entertainment
  • Home
  • Conflict & Security
  • Regional Politics
  • World News
  • sport & entertainment
No Result
View All Result
Minembwe Capital News
No Result
View All Result
Home Conflict & Security

Lumumba: Ifatwa Rye, Imvo n’Imvano y’Urupfu Rwahinduye Amateka ya Congo n’Afurika

Bahanda Bruce by Bahanda Bruce
February 26, 2026
in Conflict & Security
0
Lumumba: Ifatwa Rye, Imvo n’Imvano y’Urupfu Rwahinduye Amateka ya Congo n’Afurika
65
SHARES
1.6k
VIEWS
Share on FacebookShare on TwitterShare on Whatsapp

Lumumba: Ifatwa Rye, Imvo n’Imvano y’Urupfu Rwahinduye Amateka ya Congo n’Afurika

Ifatwa rya Patrice Lumumba, wabaye Minisitiri w’Intebe wa mbere wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo nyuma y’ubwigenge, ni imwe mu nkuru zakomeje kuvugisha benshi mu mateka ya politiki ya Afurika. Ibyabaye mu mwaka wa 1960 na 1961 byabaye ishingiro ry’ihindagurika rikomeye rya politiki muri Congo, rinagira ingaruka ku mubano mpuzamahanga mu gihe cy’Intambara y’Ubutita (Cold War).

READ ALSO

UVIRA: Amasasu menshi yumvikanye i Kalundu no ku Ndondo, amakuru atandukanye ku cyateye imirwano

Perezida Tshisekedi akomeje kunengwa ku bibazo by’umutekano wa Minembwe — Rugeyo yasabye ibiganiro

Mu myaka ya 1950, mu gihe ibihugu byinshi bya Afurika byari mu rugamba rwo kwigobotora ubukoloni, Lumumba yigaragaje nk’umwe mu banyapolitiki bakomeye baharaniraga ubwigenge bwa Congo yari ikolonijwe n’u Bubiligi. Yashinze ishyaka rya politiki ryitwaga Mouvement National Congolais (MNC), ryashyigikiraga ubumwe bw’igihugu no kwigenga byuzuye.

Tariki ya 30/06/1960, Congo yabonye ubwigenge bwayo. Uwo munsi wabereye i Léopoldville (ubu ni Kinshasa), Lumumba arahira nka Minisitiri w’Intebe wa mbere, mu gihe Joseph Kasa-Vubu yabaye Perezida wa Repubulika. Mu ijambo rye ry’amateka yavuze ku karengane n’ihohoterwa abaturage ba Congo bakorewe mu gihe cy’ubukoloni, ijambo ryakurikiwe n’impaka zikomeye ku rwego mpuzamahanga.

Nyuma y’iminsi mike gusa habaye ubwigenge, igihugu cyahise gihura n’ibibazo bikomeye. Ingabo zari zigizwe ahanini n’Abanye-Congo bayoborwaga n’Ababiligi zarigaragambije zisaba kuzamurwa mu ntera no guhabwa ubuyobozi bwuzuye. Ibi byakurikiwe n’ikorwa ryo gutandukanya intara ya Katanga tariki ya 11/07/1960, iyobowe na Moïse Tshombe, ishyigikiwe n’inyungu z’abanyamahanga cyane cyane mu bucukuzi bw’amabuye y’agaciro.

Mu rwego rwo guhangana n’iki kibazo, Lumumba yasabye ubufasha Umuryango w’Abibumbye (Loni), ariko ntiyanyurwa n’uburyo ingabo za Loni (ONUC) zitagize icyo zikora mu guhagarika Katanga. Ibyo byatumye yegera Leta Zunze Ubumwe za Amerika n’u Burusiya (icyo gihe URSS), ibintu byafashwe n’ibihugu by’i Burengerazuba nk’ikimenyetso cyo kwegera ubutegetsi bwa gikomunisiti.

Tariki ya 05/09/1960, Perezida Kasa-Vubu yatangaje ko yirukanye Lumumba ku mwanya wa Minisitiri w’Intebe. Lumumba na we yahise atangaza ko atacyemera ubutegetsi bwa Kasa-Vubu, bituma habaho ihangana ry’ubutegetsi hagati yabo.

Mu gihe igihugu cyari mu rujijo, tariki ya 14/09/1960, Col. Joseph-Désiré Mobutu (waje kumenyekana nka Mobutu Sese Seko) yahiritse ubutegetsi mu cyo yise “coup d’État ya gisirikare yo guhagarika politiki”. Lumumba yashyizwe mu kato, nyuma aza gutabwa muri yombi tariki ya 01/12/1960, ubwo yageragezaga kuva i Léopoldville ajya i Stanleyville (ubu ni Kisangani), aho yari afite abamushyigikiye.

Nyuma yo gufungwa no gukorerwa iyicarubozo, Lumumba yoherejwe mu Ntara ya Katanga tariki ya 17/01/1961. Uwo munsi ni na wo yiciwemo hamwe na Maurice Mpolo na Joseph Okito. Urupfu rwe rwabaye ibanga rikomeye imyaka myinshi, ndetse nyuma byemezwa ko hari uruhare rw’abayobozi bo mu Bubiligi n’inyungu z’ibihugu bikomeye muri uwo mugambi, nubwo ibisobanuro byimbitse byakomeje kugibwaho impaka n’abashakashatsi.

Urupfu rwa Lumumba rwafashwe nk’ikimenyetso cy’ihangana rya politiki y’Intambara y’Ubutita ku mugabane wa Afurika. Yabaye ikirangirire mu ruhando mpuzamahanga nk’intwari yaharaniye ubwigenge, ubumwe n’ubusugire bwa Afurika.

Patrice Lumumba akomeje kwibukirwa nk’umwe mu bayobozi bakomeye baharaniye ukwishyira ukizana kwa Afurika. Mu 1966, Mobutu yamugize “Intwari y’Igihugu”, ndetse amazina ye ahabwa imihanda n’ibigo bitandukanye muri Congo no mu bindi bihugu bya Afurika.

Amateka ye agaragaza uko politiki mpuzamahanga, inyungu z’ubukungu n’ihangana ry’ibihugu bikomeye bishobora kugira uruhare mu ihindagurika ry’ubutegetsi mu bihugu bikiri mu nzira y’iterambere. Ifatwa n’iyicwa rye byabaye isomo rikomeye ku bayobozi ba Afurika, rikomeza kwibukirwaho nk’ikimenyetso cy’urugamba rwo kurinda ubwigenge n’agaciro k’ibihugu byabo.

Tags: AmatekaLumumbaRdc

Related Posts

UVIRA: Amasasu menshi yumvikanye i Kalundu no ku Ndondo, amakuru atandukanye ku cyateye imirwano
Conflict & Security

UVIRA: Amasasu menshi yumvikanye i Kalundu no ku Ndondo, amakuru atandukanye ku cyateye imirwano

September 24, 2026
Perezida Tshisekedi akomeje kunengwa ku bibazo by’umutekano wa Minembwe — Rugeyo yasabye ibiganiro
Conflict & Security

Perezida Tshisekedi akomeje kunengwa ku bibazo by’umutekano wa Minembwe — Rugeyo yasabye ibiganiro

September 24, 2026
LT BIGARABA: Amateka y’umusore wavuzweho ubuhanga mu mashuri, mu myitozo ya gisirikare no ku rugamba
Conflict & Security

LT BIGARABA: Amateka y’umusore wavuzweho ubuhanga mu mashuri, mu myitozo ya gisirikare no ku rugamba

September 24, 2026
Fizi: A Night of Heavy Attacks, FARDC and Allied Forces Reported to Have Suffered Losses, Kabanju Surrounded
Conflict & Security

Fizi: A Night of Heavy Attacks, FARDC and Allied Forces Reported to Have Suffered Losses, Kabanju Surrounded

September 24, 2026
RDC: MV MJP Yarohamye mu Kiyaga Tanganyika, Abantu Benshi Baburiwe Irengero, abandi Bararokoka
Conflict & Security

RDC: MV MJP Yarohamye mu Kiyaga Tanganyika, Abantu Benshi Baburiwe Irengero, abandi Bararokoka

September 24, 2026
Nakivale: Child Returning from School Taken Away in a Vehicle, Later Found Dead
Conflict & Security

Nakivale: Child Returning from School Taken Away in a Vehicle, Later Found Dead

September 24, 2026
Next Post
Intwari Zitatu za Afurika: Amakuru y’Imbitse ya Minembwe Capital News ku Mateka ya Perezida Sankara, Gen. Rwigema na Gen. Makanika

Intwari Zitatu za Afurika: Amakuru y’Imbitse ya Minembwe Capital News ku Mateka ya Perezida Sankara, Gen. Rwigema na Gen. Makanika

Browse by Category

  • Conflict & Security
  • Regional Politics
  • Religion
  • Shop & Explore
  • sport & entertainment
  • Uncategorized
  • World News

Minembwe Capital News

MINEMBWE DUTANGAZA AMAKURU ATOHOJE KANDI YIZEWE Y'I MULENGE NO MU KARERE, NDETSE NO KU ISI HOSE.

CATEGORIES

BROWSE BY TAG

Conflict & Security Regional Politics Religion Shop & Explore sport & entertainment Uncategorized World News

RECENT POSTS

  • UVIRA: Amasasu menshi yumvikanye i Kalundu no ku Ndondo, amakuru atandukanye ku cyateye imirwano
  • RDC : Suminwa appelle à la mise en œuvre des accords de paix, alors que le débat sur les discussions avec l’AFC/M23 se poursuit
  • Perezida Tshisekedi akomeje kunengwa ku bibazo by’umutekano wa Minembwe — Rugeyo yasabye ibiganiro
  • About Us
  • Home
  • Privacy Policy

© 2022-2026 minembwe - by MCN.

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In
No Result
View All Result
  • Home
  • Regional Politics
  • Conflict & Security
  • World News
  • About Us
    • Privacy Policy

© 2022-2026 minembwe - by MCN.

Are you sure want to unlock this post?
Unlock left : 0
Are you sure want to cancel subscription?