Minisitiri Nduhungirehe Yibukije ko Agahenge mu Burasirazuba bwa RDC Gasaba Ibikorwa Bifatika
Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane w’u Rwanda, Olivier Nduhungirehe, yongeye kwibutsa ko amahoro arambye mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo adashobora kubakwa ku magambo yo kwizeza gusa, ahubwo ashingira ku bikorwa bifatika birimo guhagarika burundu ibitero bya gisirikare, cyane cyane ibyifashisha indege zitagira abapilote (drones).
Ibi yabitangaje mu gihe Guverinoma ya Congo yari imaze gutangaza ko yiteguye kubahiriza agahenge kashyizweho ku bufatanye bw’akarere, gatangiye gushyirwa mu bikorwa ku wa Gatatu, tariki ya 18/02/2026.
Agahenge kari kubahirizwa kemejwe n’umuryango wa Afrika yunze ubumwe (African Union), kagamije guhagarika imirwano hagati ya Guverinoma ya DRC n’ihuriro rya AFC/M23 rimaze igihe rihanganye n’ubutegetsi bw’i Kinshasa.
Mu kiganiro Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa DRC, Thérèse Kayikwamba Wagner, yagiranye na Deutsche Welle i Munich mu Budage, yagaragaje ko Guverinoma ayoboye yiteguye “gukora ibishoboka byose kugira ngo icecekeshe imbunda,” ashimangira ko n’ubwo atari ubwa mbere hatangazwa agahenge, Congo ishaka kongera kugerageza igamije amahoro arambye.
Yagize ati: “Tuzakora ibishoboka byose kugira ngo twubahirize ibyo twiyemeje kandi twizere ko n’urundi ruhande ruzabikora.”
Icyakora, amateka y’akarere agaragaza ko agahenge kagiye gatangazwa inshuro nyinshi ariko kakarangira katubahirijwe uko bikwiye, ari na byo byatumye impande zitandukanye zisaba uburyo bukomeye bwo kugenzura ishyirwa mu bikorwa ryako.
Mu gusubiza ayo magambo, Amb. Nduhungirehe yifashishije imvugo izwi cyane ya Ronald Reagan igira iti “Trust but verify” — mu Kinyarwanda bikumvikana nko kuvuga ngo “Izere ariko unagenzure.”
Yashimangiye ko icyizere nyakuri kizagaragara ari uko indege z’intambara n’indege zitagira abapilote z’ingabo za FARDC zizahagarika burundu ibitero mu bice by’amajyaruguru n’amajyepfo ya Kivu.
Ubu butumwa bwumvikanamo ko amahoro adakwiye kuba itangazo rya politiki gusa, ahubwo ko agomba kugaragarira mu bikorwa bifatika birimo:
Guhagarika ibitero by’indege zitagira abapilote n’imbunda ziremereye;
Gukumira ibitero byibasira ibice bituwemo n’abaturage;
Kwemera igenzura ryigenga ku ishyirwa mu bikorwa ry’agahenge.
Mu gihe hatangazwaga agahenge, amakuru aturuka mu ntara za Kivu yagaragazaga ko hari ibikorwa bya gisirikare byakomeje mu bice bimwe na bimwe. Tariki ya 16 ndetse n’uyu munsi tariki ya 18/02/2026, hatangajwe imirwano mu nkengero za gace ka Point-Zero muri Teritwari ya Fizi, aho havuzwe ikoreshwa rya drones n’imbunda ziremereye.
Uruhande rwa AFC/M23 na Twirwaneho rwatangaje ko hari drones eshatu rwashegesheje, mu gihe hari n’abaturage bavuzweho kwibasirwa n’ingaruka z’iyo mirwano. Ibi byongeye kuzamura impungenge ku mutekano w’abasivili, cyane cyane mu bice bituwe n’Abanyamulenge bo mu misozi ya Kivu y’Epfo.
Gukoresha ikoranabuhanga rya gisirikare nka drones mu bice bituwe n’abaturage byongera ibyago by’ikorwa ry’amakosa akomeye ashobora kurenga ku mategeko mpuzamahanga agenga intambara.
Isomo rikomeye riva mu mateka y’imirwano yo mu burasirazuba bwa DRC ni uko amahoro arambye adashingiye ku masezerano yanditse gusa, ahubwo asaba:
- Ubushake bwa politiki buhamye ku mpande zose;
- Uburyo bwizewe bwo kugenzura no gutanga raporo ku iyubahirizwa ry’agahenge;
- Kurinda abasivili no kubahiriza amategeko mpuzamahanga;
- Gukemura impamvu z’umuzi z’amakimbirane, zirimo ibibazo by’umutekano, uburenganzira n’imiyoborere.
Mu gihe impande zombi zikomeje kugaragaza ubushake bwo kugabanya ubukana bw’imirwano, ubutumwa bwa “Izere ariko unagenzure” bugaragaza ko icyizere kidahagije kitajyanye n’ingamba zifatika zo kugenzura no gukurikirana iyubahirizwa ry’ibyemeranyijweho.
Amahoro nyakuri mu burasirazuba bwa Congo azapimirwa ku guceceka kw’imbunda, kugaruka k’umutekano usesuye mu baturage no kubaka icyizere gishingiye ku bikorwa, aho kuba ku magambo atambuka mu bitangazamakuru.






