OIF: U Rwanda Rwakomeje Gushyigikira Mushikiwabo, RDC Ikura mu Matora Umukandida Wayo
Minembwe Capital News (MCN)
U Rwanda rwashimangiye ko rukomeje gushyigikira Louise Mushikiwabo mu guhatanira manda ya gatatu ku mwanya w’Umunyamabanga Mukuru w’Umuryango Mpuzamahanga w’Ibihugu bikoresha Igifaransa (OIF), mu gihe Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) yatangaje ko ikuye mu irushanwa umukandida wayo, Juliana Amato Lumumba, igahitamo gushyigikira Dacian Cioloș wo muri Romania.
Mu kiganiro yagiranye na Radio Rwanda (RBA), Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Olivier Nduhungirehe, yatangaje ko igihugu cye kitigeze gihindura icyemezo cyo gushyigikira Mushikiwabo. Yashimangiye ko u Rwanda rwigenga mu gufata ibyemezo byarwo, kandi ko nta kindi gihugu gishobora kurutegeka uwo rugomba gushyigikira.
Yagize ati: “U Rwanda ntiruhabwa amabwiriza n’ikindi gihugu icyo ari cyo cyose.”
Aya magambo aje mu gihe hari amakuru yavugaga ko u Rwanda rushobora kuba rwarashyizweho igitutu, cyane cyane n’u Bufaransa busanzwe bufite ijambo rikomeye muri OIF, kugira ngo rukureho kandidatire ya Mushikiwabo, hagashakwa undi mukandida wahurizwaho n’ibihugu byinshi bigize uyu muryango.
Nubwo ayo makuru yakomeje kuvugwa, Minisitiri Nduhungirehe yagaragaje ko u Rwanda rudateganya kuva ku mwanzuro warwo, ahubwo ko rukomeje gushyigikira Mushikiwabo, usanzwe ayobora OIF kuva mu 2019. U Rwanda rushingira ku bunararibonye bwe n’ibikorwa yakoze mu gihe amaze kuri uwo mwanya, rukavuga ko akwiriye gukomeza kuyobora uyu muryango.
Ku rundi ruhande, RDC yatangaje ko ikuye kandidatire ya Juliana Amato Lumumba, wari warashyizwe imbere na Kinshasa mu guhatanira kuyobora OIF. Iki cyemezo cyatangajwe i Phnom Penh muri Cambodia, ahari kubera inama ya 20 ya OIF, kikaba cyaraherekejwe n’icyemezo cya RDC cyo gushyigikira Dacian Cioloș, wahoze ari Minisitiri w’Intebe wa Romania.
Kinshasa yasobanuye ko iki cyemezo kigamije gushaka ubwumvikane bwagutse hagati y’ibihugu bigize OIF. Yanashimiye Juliana Lumumba ku bwitange n’ibitekerezo yagaragaje mu mushinga we wo kuvugurura uyu muryango. RDC yashimangiye ko kumukuraho bitagamije gutesha agaciro ubushobozi bwe, ahubwo ko ari icyemezo gifitanye isano n’icyerekezo yahisemo gukurikiza muri aya matora.
Izi mpinduka zahinduye isura y’ihangana ku mwanya w’Umunyamabanga Mukuru wa OIF. Mbere y’icyemezo cya RDC, abakandida bari bane: Louise Mushikiwabo w’u Rwanda, Juliana Amato Lumumba wa RDC, Coumba Bâ wa Mauritania na Dacian Cioloș wa Romania. Nyuma yo gukuraho Lumumba, abakandida bakomeje guhatanira uwo mwanya ni batatu: Mushikiwabo, Coumba Bâ na Cioloș.
Amatora ateganyijwe ku itariki ya 16/11/2026, mu nama ya 20 ya OIF iri kubera i Phnom Penh muri Cambodia. Ibihugu 53 bifite ubunyamuryango busesuye muri uyu muryango ni byo bifite uburenganzira bwo gutora Umunyamabanga Mukuru, uzayobora OIF mu gihe cy’imyaka ine, kuva mu 2027 kugeza mu 2030.
Mu isesengura rya Minembwe Capital News (MCN), icyemezo cya RDC cyo gukuraho Juliana Lumumba no gushyigikira umukandida wa Romania ni impinduka ikomeye mu mibare ya politiki no mu bufatanye bushobora kugira uruhare mu migendekere y’aya matora. Icyakora, ntibivuze ko Dacian Cioloș yamaze gutsinda cyangwa ko amahirwe ya Mushikiwabo yagabanutse ku buryo budasubirwaho.
Ku rundi ruhande, u Rwanda rukomeje kugaragaza ko rudashaka ko ibyemezo byarwo bya dipolomasi bishingira ku gitutu cy’ibindi bihugu. Gushyigikira Mushikiwabo ni umwanzuro rwafashe, kandi Minisitiri Nduhungirehe akaba yarashimangiye ko ruzakomeza kuwugenderaho.
Ikindi gikwiye kwitabwaho ni uko gushyigikira umukandida runaka bitavuze ko ibihugu byose bigize OIF byamaze kumutora. Umwanzuro wa nyuma uzashingira ku majwi azatangwa n’ibihugu bifite uburenganzira bwo gutora.
Bityo, kugeza ubu, Mushikiwabo aracyari mu irushanwa, RDC yamaze gukuraho umukandida wayo no gushyigikira Cioloș, mu gihe Coumba Bâ wa Mauritania na we agikomeje guhatanira uwo mwanya. Amajwi azatangwa ku wa Mbere, tariki ya 16/11/2026, ni yo azagaragaza uzayobora OIF muri manda nshya.
Minembwe Capital News (MCN)
