Perezida Emmanuel Macron Yatunguranye Atangaza Amagambo Akakaye ku Butegetsi bwa Donald Trump
Perezida w’u Bufaransa, Emmanuel Macron, yatangaje ko ubutegetsi bwa Donald Trump “buhagaze ku mugaragaro burwanya u Burayi” kandi ko bugamije guca intege Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi (EU). Iyi mvugo ikomeye yongeye gukangura impaka ku mubano w’ibihugu by’i Burengerazuba, by’umwihariko hagati ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika n’u Burayi, ndetse ituma abayobozi n’abasesenguzi ba politiki mpuzamahanga batangira kwibaza ku cyerekezo cy’iyo mikoranire mu gihe kiri imbere.
Imibanire hagati ya Amerika n’u Burayi isanzwe ifite amateka maremare y’ubufatanye, by’umwihariko nyuma y’Intambara ya Kabiri y’Isi, aho Amerika yagize uruhare rukomeye mu kongera kubaka u Burayi binyuze muri gahunda ya Marshall Plan. Hashinzwe kandi Umuryango wa NATO mu 1949, ugamije kurinda umutekano w’ibihugu byombi mu gihe cy’Intambara y’Ubutita.
Nyamara, mu myaka ishize, cyane cyane mu gihe cy’ubutegetsi bwa Donald Trump (2017–2021), hagaragaye ukutumvikana gukomeye ku ngingo zitandukanye zirimo:
Ubucuruzi mpuzamahanga: Amerika yashyizeho imisoro ihanitse ku byuma (steel) na aluminiyumu byatumizwaga mu Burayi, ivuga ko bigira ingaruka ku mutekano w’ubukungu bwayo. U Burayi na bwo bwasubije bushyiraho imisoro ku bicuruzwa bimwe na bimwe byo muri Amerika.
Amasezerano y’ikirere (Paris Agreement): Trump yakuye Amerika muri aya masezerano agamije kurwanya imihindagurikire y’ikirere, mu gihe u Burayi bwo bwakomeje kuyashyigikira byimazeyo.
NATO n’ingengo y’imari y’ingabo: Trump yakunze kunenga ibihugu by’u Burayi ko bidatanga umusanzu uhagije mu ngengo y’imari ya NATO, asaba ko byongera amafaranga bishora mu gisirikare.
Macron yakunze gushimangira ko u Burayi bugomba kugira “ubwigenge bw’ingamba” (strategic autonomy), bukagabanya kwishingikiriza kuri Amerika mu bijyanye n’umutekano n’igisirikare.
Mu bihe bitandukanye, Emmanuel Macron yagiye agaragaza ko u Burayi bukwiye kugira ijwi rikomeye kandi ryigenga ku rwego mpuzamahanga. Yigeze no kuvuga ko NATO ifite “urupfu rw’ubwonko” (brain death), asaba ko u Burayi bwubaka ubushobozi bwabwo mu by’umutekano.
Abashyigikiye Macron bavuga ko amagambo ye agaragaza ukuri ku mpinduka ziri mu mikoranire ya politiki mpuzamahanga, aho Amerika igenda ishyira imbere inyungu zayo bwite (America First), bityo u Burayi bukaba bugomba kwishakamo ibisubizo birambye. Bemeza ko kongera ubwigenge mu by’ingamba za politiki, ubukungu n’umutekano ari ingenzi kugira ngo EU irusheho gukomera.
Ku rundi ruhande, hari ababona ko aya magambo ashobora kongera amacakubiri hagati y’impande zombi, mu gihe isi ihanganye n’ibibazo bikomeye birimo intambara, iterabwoba, ihindagurika ry’ikirere n’ihangana ry’ibihugu bikomeye nk’u Bushinwa n’u Burusiya.
Bavuga ko ubumwe bw’ibihugu byo mu Burengerazuba bwagize uruhare rukomeye mu kubungabunga umutekano mpuzamahanga mu myaka myinshi ishize, bityo ko amagambo akomeye ashobora guhungabanya uwo mubano.
Ikibazo gikomeje kwibazwa ni ukumenya niba ibi ari ibihe by’ukutumvikana bisanzwe mu bya dipolomasi cyangwa niba ari ikimenyetso cy’impinduka zikomeye mu miterere y’ububasha ku isi. Uko Amerika ihindura politiki yayo ishyira imbere inyungu zayo, n’uko u Burayi bushaka kwigenga mu by’ingamba zabwo, bishobora kugira ingaruka ku miterere y’imibanire mpuzamahanga mu myaka iri imbere.
Niba u Burayi bwongera ubushobozi bwabwo mu bya gisirikare n’ubukungu, bishobora gutuma habaho impinduka mu mikoranire na Amerika, ariko kandi bishobora no gutuma habaho ubufatanye bushya bushingiye ku bwubahane n’inyungu zisangiwe.
Mu gihe isi ikomeje guhinduka no guhura n’imbogamizi zinyuranye, imibanire hagati ya Amerika n’u Burayi izakomeza kuba inkingi ya mwamba mu byerekeye umutekano n’iterambere ry’isi. Amagambo ya Macron ashobora kuba impuruza y’icyiciro gishya mu mateka y’ubufatanye bw’ibihugu by’i Burengerazuba.






