Perezida Museveni Yashyikirijwe Inkoni y’Ubuyobozi bwa EAC
Mu nama ya 25 y’Abakuru b’Ibihugu bigize Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba, East African Community (EAC), yabereye mu Mujyi wa Arusha muri Tanzania, habaye impinduka mu buyobozi bw’uyu muryango, aho Perezida wa Uganda, Yoweri Kaguta Museveni, yashyikirijwe inkoni y’ubuyobozi bw’uyu muryango, asimbuye Perezida wa Kenya, William Ruto.
Uyu muhango wabaye kuri uyu wa Gatandatu, tariki ya 07/03/2026, mu nama ihuza Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma zigize EAC, aho buri mwaka ubuyobozi bw’uyu muryango busimburana hagati y’abakuru b’ibihugu biwugize. Perezida William Ruto yari amaze umwaka umwe ayoboye uyu muryango, nyuma yo gusimbura Perezida wa South Sudan, Salva Kiir Mayardit, wari wabushyikirijwe mbere ye.
Uretse impinduka zabaye ku buyobozi bw’Inama y’Abakuru b’Ibihugu, hanabaye impinduka mu buyobozi bukuru bw’Ubunyamabanga bwa EAC. Stephen Patrick Mbundi, ukomoka muri Tanzania, yagizwe Umunyamabanga Mukuru mushya w’uyu muryango, asimbuye Veronica Nduva wo muri Kenya, wari kuri uwo mwanya kuva mu kwezi kwa gatandatu 2024.
Umunyamabanga Mukuru wa EAC ni we ushinzwe kuyobora ibikorwa bya buri munsi by’umuryango, no gukurikirana ishyirwa mu bikorwa ry’imyanzuro ifatwa n’Inama y’Abakuru b’Ibihugu n’izindi nzego z’uyu muryango.
Mu ijambo yagejeje ku bitabiriye iyi nama, Perezida Museveni yagarutse ku mateka y’akarere ka Afurika y’Iburasirazuba, agaragaza ko mu bihe byashize hari amakosa yakozwe n’abayobozi, aho ibihugu byagiye bihugira mu makimbirane n’intambara aho gushyira imbaraga mu iterambere ry’ubukungu.
Yavuze ko ayo makosa atagomba kongera kubaho, ashimangira ko hakenewe ubufatanye bukomeye hagati y’ibihugu by’akarere, hagamijwe guteza imbere inganda, kongera umusaruro no guteza imbere ubucuruzi hagati y’ibihugu bigize EAC.
Museveni yagize ati:
“Iterambere ry’akarere rishingiye ku kongera umusaruro no kubona amasoko menshi. Iyo umusaruro wiyongereye kandi hakaboneka abakiliya benshi, bituma abawukora barushaho gutera imbere.”
Perezida Museveni yanagarutse ku kibazo cy’umutekano mu karere ka Afurika y’Iburasirazuba, agaragaza ko ari inkingi ya mwamba mu iterambere ry’ibihugu. Yavuze ko igihugu cyangwa umuntu utaha agaciro umutekano w’akarere aba agambanira inyungu rusange za Afurika.
Ibi bije mu gihe akarere ka Afurika y’Iburasirazuba kagihura n’ibibazo by’umutekano mu bice bimwe na bimwe, cyane cyane mu Burasirazuba bwa Democratic Repubulika ya Demokarasi ya Congo, aho ibikorwa by’imitwe yitwaje intwaro byakunze guteza umutekano muke.
Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba (EAC) ni umwe mu miryango y’akarere ifite intego yo guteza imbere ubufatanye mu by’ubukungu, politiki n’umutekano hagati y’ibihugu biwugize. Washinzwe bwa mbere mu 1967 ariko uza gusenyuka mu 1977 bitewe n’ibibazo bya politiki n’ubukungu hagati y’ibihugu byari biwugize icyo gihe.
Uyu muryango wongeye kubyutswa mu mwaka wa 2000, utangirana n’ibihugu bitatu ari byo Rwanda, Kenya na Uganda, nyuma uza kwaguka ukakiramo ibindi bihugu birimo Burundi, South Sudan, RDC na Somalia.
Intego nyamukuru za EAC zirimo gushyiraho isoko rusange, guteza imbere ubucuruzi hagati y’ibihugu bigize uyu muryango, no kugera ku rwego rwo kugira ihuriro rikomeye rishobora kugera no ku ishyirwaho ry’ishyirahamwe rya politiki ry’ibihugu byo muri aka karere.
Gushyikirizwa inkoni y’ubuyobozi bwa EAC kwa Perezida Museveni bitegerejweho kongera imbaraga mu gushyira imbere gahunda z’ubufatanye mu by’ubukungu, guteza imbere inganda n’ubucuruzi bwambukiranya imipaka, ndetse no gukomeza gushimangira umutekano w’akarere.
Abasesenguzi bemeza ko mu gihe ubufatanye bw’ibihugu by’akarere bwakomeza gukomera, Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba ushobora kurushaho kugira uruhare rukomeye mu iterambere ry’ubukungu bwa Afurika muri rusange.





