Perezida Tshisekedi na Ruto Bahuriye i Oyo: Menya Ibyihishe Inyuma y’Uyu Mubonano Ukomeye!
Minembwe Capital News (MCN)
Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Félix-Antoine Tshisekedi, na mugenzi we wa Kenya, William Samoei Ruto, bari mu bayobozi bakuru bari bateganyijwe guhurira mu mujyi wa Oyo, mu Majyaruguru ya Repubulika ya Congo (Congo-Brazzaville), kuri iki Cyumweru tariki ya 22/11/2026, mu nama yateguwe na Perezida Denis Sassou-N’Guesso.
Iyi nama kandi yari iteganyijwemo Perezida w’Inama y’Abaminisitiri ya Togo, Faure Essozimna Gnassingbé, usanzwe ari umuhuza w’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AU) mu biganiro bigamije gushakira umuti ikibazo cy’umutekano muke mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Uyu mubonano ufite akamaro gakomeye mu rwego rwa dipolomasi y’Akarere k’Ibiyaga Bigari, cyane cyane mu gihe umubano wa Kinshasa na Nairobi umaze igihe urangwamo kutizerana, mu gihe intambara ikomeje mu Burasirazuba bwa RDC na yo ikomeje kuba kimwe mu bibazo bikomeye byugarije aka karere.
Impamvu z’uyu mubonano n’ibiganiro biteganyijwe
Nubwo gahunda irambuye y’ibiganiro itari yatangazwa ku mugaragaro, amakuru yatangajwe n’ibitangazamakuru byo mu karere agaragaza ko iyi nama yari ifite intego ebyiri z’ingenzi.
Iya mbere ni ukureba uko umubano wa dipolomasi hagati ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo na Kenya wasubira mu murongo mwiza, nyuma y’igihe urangwamo kutumvikana ku bibazo bya politiki n’umutekano.
Iya kabiri ni ukuganira ku kibazo cy’umutekano muke mu Burasirazuba bwa RDC, harebwa n’uko ibikorwa by’ubuhuza n’ibiganiro bya dipolomasi byakongerwamo imbaraga kugira ngo haboneke amahoro arambye.
Kuba Faure Gnassingbé yari yitabiriye iyi nama byayihaga uburemere bwihariye, kuko asanzwe afite inshingano zo guhuza impande zitandukanye no guteza imbere ibiganiro bigamije gukemura amakimbirane yo mu karere.
Imvano y’umwuka mubi hagati ya Kinshasa na Nairobi
Umubano wa RDC na Kenya watangiye kuzamo agatotsi gakomeye mu kwezi kwa cumi na kabiri 2023, ubwo i Nairobi hatangizwaga ihuriro rya Alliance Fleuve Congo (AFC), ryaje guhinduka FRN.
Leta ya RDC ntiyishimiye ko ibikorwa byo gutangiza iri huriro bibereye ku butaka bwa Kenya, kuko yabonaga ko Nairobi yahaye urubuga ibikorwa bya politiki by’abayobozi b’ihuriro rirwanya ubutegetsi bw’icyo gihugu.
Ibi byatumye umwuka mubi urushaho kwiyongera hagati y’ibihugu byombi, ndetse Kinshasa ifata icyemezo cyo guhamagaza ambasaderi wayo wari i Nairobi.
Ku ruhande rwa Kenya, ubuyobozi bw’icyo gihugu bwavuze ko bwubahiriza ubwisanzure mu gutanga ibitekerezo bya politiki, ariko bunasobanura ko budashyigikiye ibikorwa bishobora guhungabanya amahoro n’umutekano bya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Uyu mwuka mubi wongeye gukara mu kwezi kwa cumi 2025, ubwo i Nairobi habereraga inama yahuje bamwe mu batavuga rumwe n’ubutegetsi bwa RDC, barimo uwahoze ari Perezida w’icyo gihugu, Joseph Kabila.
Kinshasa ntiyishimiye na none ko inama nk’iyo ibereye muri Kenya, ibintu byakomeje kongera intera y’ukutizerana hagati y’ubuyobozi bw’ibihugu byombi.
Uko abayobozi bakiriwe n’aho ibiganiro byabereye
Iyi nama yateguwe na Perezida wa Repubulika ya Congo, Denis Sassou-N’Guesso, ari na we watumiye abandi bayobozi.
Ku itariki ya 20/11/ 2026, Sassou-N’Guesso yari yageze mu mujyi wa Oyo, uherereye mu Ntara ya Cuvette, mu rwego rwo gutegura kwakira abandi bayobozi.
Ku itariki ya 21/11/ 2026, Perezida wa Kenya, William Ruto, na we yageze muri Repubulika ya Congo, anyuze ku Kibuga cy’Indege Mpuzamahanga cya Ollombo, aho yakiriwe n’abahagarariye ubuyobozi bw’icyo gihugu, mbere yo gukomeza gahunda y’uruzinduko rwe.
Oyo ni umujyi uherereye mu Majyaruguru ya Repubulika ya Congo, ku ntera ya kilometero hafi 400 uvuye i Brazzaville, umurwa mukuru w’icyo gihugu. Ni na wo mujyi Perezida Sassou-N’Guesso akomokamo.
Perezida Félix Tshisekedi na Faure Gnassingbé na bo bari bateganyijwe kwitabira iyi nama yo kuri iki Cyumweru tariki ya 22/11/ 2026.
Akamaro k’iyi nama ku mutekano w’Akarere k’Ibiyaga Bigari
Guhuriza hamwe aba bayobozi mu biganiro byibanze ku kibazo cya RDC bifite uburemere bukomeye muri politiki n’umutekano w’Akarere k’Ibiyaga Bigari.
Ku ruhande rwa Kinshasa, kongera kubaka umubano mwiza na Nairobi bishobora gufasha RDC mu bikorwa byayo bya dipolomasi, cyane cyane mu gihe ikomeje gushaka inkunga y’ibihugu byo mu karere mu gukemura ikibazo cy’umutekano muke mu Burasirazuba bw’igihugu.
Ku ruhande rwa Kenya, na yo ifite inyungu mu kugira umubano mwiza na RDC, haba mu bijyanye n’ubucuruzi, ishoramari ndetse n’imikoranire hagati y’ibihugu byo mu karere.
Ikindi ni uko Kenya ifite uruhare rukomeye mu nzira z’ubucuruzi zihuza ibihugu byo mu karere n’Icyambu cya Mombasa. Ibi bituma umubano mwiza hagati ya Nairobi na Kinshasa ugira akamaro karenze ibijyanye na politiki gusa.
Ese iyi nama izatanga umusaruro?
Icyari cyitezwe ni uko ibiganiro bya Oyo byatanga umwanya wo kugabanya umwuka mubi hagati ya Tshisekedi na Ruto, ndetse bikagira uruhare mu kongera imbaraga mu bikorwa byo gushakira umuti amakimbirane yo mu Burasirazuba bwa RDC.
Gusa, kuba abayobozi bahuriye ku meza y’ibiganiro ntibihita bisobanura ko ibibazo byari hagati yabo byakemutse. Ibyo bizaterwa n’imyanzuro bazageraho ndetse n’ingamba zifatika zizashyirwa mu bikorwa nyuma y’iyi nama.
Kugeza ubu, nta tangazo rirambuye ryari ryashyizwe ahagaragara rigaragaza imyanzuro ya nyuma y’iyi nama cyangwa amasezerano mashya yaba yasinywe n’aba bayobozi.
Icyakora, kuba Perezida wa Kenya, uwa RDC, uwa Congo-Brazzaville n’umuhuza wa AU bahuriye i Oyo bigaragaza ko inzira ya dipolomasi ikomeje guhabwa umwanya mu gushaka ibisubizo ku bibazo byugarije Akarere k’Ibiyaga Bigari.
Minembwe Capital News (MCN)
