Perezida wa Amerika n’Igisirikare cya Israel Bemeje ku Mugaragaro Igitero kuri Iran; Hanatangajwe Ibyangiritse kugeza Ubu
Kuri uyu wa Gatandatu, tariki ya 28/02/2026, Leta Zunze Ubumwe za Amerika (USA) ku bufatanye na Israel zagabye ibitero bikomeye byifashishije misile ku murwa mukuru wa Iran, Tehran. Aya makuru yemejwe ku mugaragaro na Perezida wa Amerika ndetse anashimangirwa n’Igisirikare cya Israel, bivuga ko icyo gikorwa cyari kigamije “kuburizamo ibikorwa by’umutekano muke byashoboraga guhungabanya ituze ry’akarere.”
Nk’uko byatangajwe n’Ibiro Ntaramakuru bya Fars News Agency, misile nyinshi zaguye ku Muhanda wa Kaminuza (University Street) no mu gace ka Jomhouri, uturere two hagati mu mujyi wa Tehran dufite ubucucike bw’abaturage n’ibikorwa byinshi by’ubucuruzi n’uburezi.
Umunyamakuru wa Al Jazeera wari uri aho byabereye yemeje ko umwotsi mwinshi wazamutse mu kirere nyuma y’urusaku rukomeye rwumvikanye mu masaha ya mu gitondo, ibintu byateje impagarara n’ubwoba mu baturage.
Umuhanda wa Kaminuza ni umwe mu mihanda ikomeye ihuza ibigo by’amashuri makuru, ibiro bya Leta n’ibikorwa by’ubucuruzi. Agace ka Jomhouri na ko kazwiho kuba isoko rikomeye ry’ubucuruzi n’ibigo bitandukanye by’imari n’ubucuruzi buciriritse n’ubunini.
Kuba ibi bisasu byaguye muri utu duce dutuwe cyane byongera uburemere bw’ingaruka zishobora kugera ku baturage. Nubwo kugeza ubu hataratangazwa umubare nyawo w’abahitanwe n’ibi bitero cyangwa abakomeretse, inzego z’ubutabazi zahise zoherezwa aho byabereye kugira ngo zitabare abari mu kaga no gusuzuma ibyangiritse ku nyubako n’ibikorwaremezo.
Mu itangazo ryasohowe n’Ibiro bya Perezida wa Amerika, byavuzwe ko ibi bitero byari “igikorwa cy’ubwirinzi” kigamije gukumira ibikorwa Iran yashinjwaga byo gushyigikira imitwe yitwaje intwaro mu karere k’Uburasirazuba bwo Hagati.
Ku ruhande rwa Israel, igisirikare cyayo cyatangaje ko cyakoze ibitero ku ntego zifatwa nk’izifite akamaro mu bikorwa bya gisirikare, kivuga ko cyari gifite amakuru yizewe ku bikorwa byashoboraga guhungabanya umutekano wacyo n’uw’abafatanyabikorwa bacyo.
Umubano hagati ya Iran na USA umaze imyaka myinshi urangwa n’ukutizerana, cyane cyane kuva ku mpinduramatwara ya Iran yo mu 1979 yahiritse ubutegetsi bwari bushyigikiwe na Amerika. Ibihano by’ubukungu, ibirego byo guteza umutekano muke no kutumvikana ku bijyanye na gahunda ya nikleyeri byakomeje kongera umwuka mubi hagati y’impande zombi.
Israel na yo imaze igihe ishinja Iran gushyigikira imitwe iyirwanya no gushaka kongera ubushobozi bwa gisirikare burimo n’ubushakashatsi bwa nikleyeri, ibintu Israel ifata nk’inkomyi ikomeye ku mutekano wayo.
Si ubwa mbere Tehran yibasirwa n’ibitero byo mu kirere. Mu gihe cy’intambara ya Iran na Iraq (1980–1988), umujyi wa Tehran warashweho misile nyinshi mu cyiswe “Intambara y’Imijyi,” aho impande zombi zarasanaga ku mijyi minini hagamijwe guca intege abaturage no gusenya ibikorwaremezo.
Abasesenguzi mu bya politiki mpuzamahanga baravuga ko ibi bitero bishobora gukurura indi ntambara yagutse mu karere, cyane cyane niba Iran yahitamo gusubiza. Iran isanzwe ifite ubushobozi bwa misile n’imitwe iyishyigikiye mu bihugu bitandukanye by’akarere, ibintu bishobora gutuma amakimbirane arushaho gukomera.
Ku rundi ruhande, Umuryango w’Abibumbye n’ibihugu bikomeye ku isi bishobora gusaba impande zombi kwirinda gukomeza ubushyamirane no gushaka inzira y’ibiganiro.
Mu gihe hategerejwe itangazo rirambuye rya Leta ya Iran ku byabaye n’ingamba izafata, abaturage ba Tehran bakomeje kuba mu gihirahiro n’ubwoba, mu gihe isi yose ihanze amaso iby’iki gikorwa gishobora guhindura isura y’umutekano w’akarere k’Uburasirazuba bwo Hagati no ku rwego mpuzamahanga.






