Qatar Yabashije Gukumira Ibisasu bya Iran, Ingendo z’Indege Zahagaze, Impfu n’Ingaruka Zatangajwe mu Burasirazuba bwo Hagati
Mu gihe umwuka mubi w’intambara ukomeje kwiyongera mu Burasirazuba bwo Hagati, Minisiteri y’Ingabo ya Qatar yatangaje ko yitwaye neza mu guhangana n’ibitero by’ibisasu byari bigamije ubutaka bwayo, ivuga ko yabashije kuburizamo ibisasu byinshi byari byoherejwe ku gihugu cyabo. Iyi minisiteri yemeje ko izo ngamba zafashwe ako kanya nyuma yo kugaragara kw’ibimenyetso by’izo ngorane, kandi ko byakozwe hashingiwe ku mugambi w’umutekano wari warateguwe mbere.
Aya makuru atangazwa mu gihe mu gitondo cyo kuri uyu wa Gatandatu, Leta Zunze Ubumwe z’Amerika hamwe n’Igisirikare cya Israel byagabye ibitero bikomeye muri Iran, cyane cyane mu murwa mukuru Tehran. Ibi byatumye Tehran itangira kugaba ibitero byo kwihimura mu bihugu by’inshuti za Amerika, birimo n’ibyo yohereje i Yerusalemu, umurwa mukuru wa Israel.
Nanone, mu murwa mukuru wa Abu Dhabi muri Leta Zunze Ubumwe z’Abarabu, hatangajwe ko byibuze umuntu umwe yahitanywe n’ibisasu byoherejwe biturutse muri Iran, nubwo igisirikare cy’icyo gihugu cyemeje ko byinshi muri byo byaburijwemo bitaragera ku ntego zabyo. Ikigo cy’itangazamakuru cya leta cyatangaje ko n’ubwo ibisasu byari byinshi, uburyo bwo kubikumira bwashoboye kugabanya ubukana bwabyo.
Ubundi kandi, Sosiyete y’ubwikorezi bwo mu kirere ya Qatar, Qatar Airways, yatangaje ko yahagaritse by’agateganyo ingendo z’indege zijya mu murwa mukuru wa Qatar, Doha, nyuma y’uko ikirere cy’icyo gihugu gifunzwe. Icyemezo cyo gufunga ikirere cyafashwe mu rwego rwo kurinda umutekano w’abagenzi n’indege, mu gihe hari impungenge z’ibitero bishobora gukomeza.
Uretse Qatar, n’ibindi bihugu birimo Kuwait na United Arab Emirates byafunze by’agateganyo ikirere cyabo, mu rwego rwo kwirinda ko indege z’abagenzi zagirwaho ingaruka n’ibikorwa bya gisirikare biri kubera mu karere.
Mu majyepfo ya Baghdad, mu gace ka Jurf al-Sakhar, byibuze abarwanyi babiri bo mu mutwe wa Hashid Shaabi (uzwi kandi nka Popular Mobilisation Forces) baguye mu bitero byo mu kirere, abandi batatu bakomeretse bikomeye. Umuvugizi w’uyu mutwe yavuze ko ibyo bitero byabaye mu ijoro rishyira kuri uyu munsi, bigamije ibirindiro byabo.
Uyu mutwe washinzwe mu 2014 mu rwego rwo guhangana n’umutwe wa Islamic State (ISIS), nyuma uza kwinjizwa mu nzego z’umutekano za Iraq ku mugaragaro. Kuba wagabweho ibitero muri ibi bihe bishobora kurushaho kongera ubushyamirane hagati y’imitwe ishyigikiwe n’ibihugu bitandukanye mu karere.
Umwuka mubi hagati ya Iran n’ibihugu byinshi by’Abarabu umaze imyaka myinshi, ahanini ushingiye ku kutumvikana ku ruhare rwa Tehran mu makimbirane yo mu karere, harimo ayabaye muri Yemen, Syria, na Iraq. Ibihugu byo mu Karere byakunze gushinja Iran gushyigikira imitwe yitwaje intwaro ibifitemo inyungu za politiki n’igisirikare. Ku rundi ruhande, Iran na yo ishinja ibihugu bimwe byo mu Kigobe cya Persian Gulf gufatanya n’ibihugu byo mu Burengerazuba mu kuyihungabanya no kuyishyiraho igitutu cy’ubukungu n’icya dipolomasi.
Gufungwa kw’ikirere mu bihugu bitatu icyarimwe ni ikimenyetso cy’uko ibibazo by’umutekano bishobora kugira ingaruka zikomeye ku bukungu, cyane cyane ku bwikorezi bwo mu kirere, ubucuruzi mpuzamahanga n’ishoramari. Nubwo Qatar yatangaje ko nta muntu wahasize ubuzima ku butaka bwayo, amashusho yakwirakwijwe ku mbuga nkoranyambaga agaragaza ibisasu biturika mu kirere, bigaragaza ubukana bw’ibikorwa bya gisirikare byari bigamije icyo gihugu. Kuba ibisasu byose byaburijwemo bitaragera ku butaka ni intambwe y’ingenzi mu rwego rw’umutekano, ariko ntibivuze ko impungenge zashize.
Abasesenguzi mpuzamahanga bagaragaza ko niba ibi bitero n’ibikorwa byo kubyitwaramo bikomeje, bishobora gukurura intambara yagutse mu karere, ikagira ingaruka ku bihugu byinshi byo mu Burasirazuba bwo Hagati no ku bukungu bw’isi muri rusange.
Muri rusange, ibi bihe byerekana ko Akarere kari mu ihurizo rikomeye ry’umutekano, aho gukoresha ikoranabuhanga rihanitse mu bya gisirikare, nko gukumira misile mu kirere, bidakuraho burundu ibyago by’impfu n’ihungabana ku baturage. Ibihugu birebwa n’iki kibazo birasabwa gukomeza inzira z’ibiganiro bya dipolomasi mu rwego rwo kugabanya umwuka mubi no kwirinda ko ibintu byakongera gufata indi ntera irushijeho gukomera.




