Raporo: Uko Tshisekedi Yashoye Miliyari z’Amadolari mu Ntwaro za Gisirikare, Ariko Zimwe Zigafatirwa ku Rugamba na AFC/M23 na MRDP-Twirwaneho – Menya Ubwoko bw’Intwaro Yaguze, Amafaranga Yazishoyemo n’Ibihugu Yaziguriyemo
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Kuva umutwe wa M23 wongera kubura imirwano mu mwaka wa 2021, ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi bwatangiye gahunda yo kongera ubushobozi bw’Ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (FARDC), binyuze mu kugura intwaro, ibifaru, imodoka z’intambara, drones, indege, ibikoresho by’itumanaho n’ubundi buhanga bwa gisirikare bugezweho.
Raporo zitandukanye zigaragaza ko amafaranga yashowe mu rwego rw’umutekano n’igisirikare yiyongereye ku rugero rutigeze rubaho mbere. Mu mwaka wa 2026, ingengo y’imari yagenewe umutekano n’igisirikare yageze hafi kuri miliyari 4.2 z’amadolari ya Amerika, ivuye kuri miliyoni zisaga 330 z’amadolari mu mwaka wa 2019.
Mu gihe intambara yakomezaga gufata indi ntera, Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo yakomeje gushaka ibikoresho bya gisirikare mu bihugu bitandukanye birimo:
- U Bushinwa (China): drones, ibikoresho by’itumanaho n’intwaro zoroheje.
- Turukiya (Türkiye): drones n’ibindi bikoresho bya gisirikare bigezweho.
- Leta Zunze Ubumwe z’Abarabu (UAE): imodoka z’intambara (armored vehicles), intwaro zoroheje n’amasasu. Raporo zitandukanye zigaragaza ko hagati ya 2021 na 2025 habaye ubufatanye bwa gisirikare bwatumye FARDC ibona ibikoresho byinshi.
- Afurika y’Epfo n’ibindi bihugu na byo byakoranye na Kinshasa mu kugura ibikoresho bya gisirikare.
Hari kandi amakuru yagiye agaragaza ko kuva mu mwaka wa 2022, amafaranga menshi yakoreshejwe mu kugura ibikoresho bya gisirikare no kongera ubushobozi bwa FARDC, nubwo ibisobanuro birambuye ku masezerano yose y’ubucuruzi bw’intwaro bitigeze bitangazwa ku mugaragaro.
Mu mirwano yakomeje kubera muri Kivu y’Amajyaruguru no muri Kivu y’Amajyepfo, umutwe wa AFC/M23 wakunze gutangaza ko wafashe ibikoresho byinshi bya FARDC ku rugamba.
Raporo zitandukanye zigaragaza ko ibyo bikoresho byafashwe birimo imbunda ziremereye, imbunda za RPG, PKM, imbunda zo mu bwoko bwa AK, amasasu menshi, ibikoresho by’itumanaho, imodoka za gisirikare ndetse n’ibindi bikoresho. Hari kandi raporo zisesengura intambara zigaragaza ko AFC/M23 yagiye ikoresha bimwe muri ibyo bikoresho yafatiye ku rugamba.
Mu bice bya Kivu y’Amajyepfo, amakuru aturuka ku mpande zitandukanye na yo yakomeje kuvuga ko umutwe wa MRDP-Twirwaneho wafashe ibikoresho bya gisirikare mu mirwano yabereye mu bice bitandukanye. Icyakora, umubare nyawo n’ubwoko bw’ibyo bikoresho ntibyigeze byemezwa n’inzego zigenga. Ni yo mpamvu ayo makuru akwiriye gufatwa nk’ibivugwa n’impande ziri mu ntambara, aho kuba amakuru yemejwe mu buryo bwigenga.
Nubwo ubutegetsi bwa Kinshasa bwakomeje kongera ingengo y’imari ya gisirikare no kugura ibikoresho bihenze, impuguke nyinshi zagaragaje ko FARDC yakomeje guhura n’ibibazo birimo imiyoborere, imicungire y’umutungo, ibura ry’ibikoresho ku rugamba ndetse n’ibibazo bya logistike. Ibyo byatumye hari aho ibikoresho bya gisirikare bisigirwa ku rugamba cyangwa bikaza gufatwa n’imitwe ihanganye na FARDC.
Mu gihe intambara ikomeje mu burasirazuba bwa RDC, isesengura ry’ibibera ku rugamba rikomeje kugaragaza ko ubushobozi bwa gisirikare budashingira gusa ku bwinshi bw’intwaro zigurwa cyangwa amafaranga azishorwamo, ahubwo bushingira no ku myitozo y’ingabo, imicungire myiza y’ibikoresho, ubuyobozi bukomeye ndetse n’imiterere y’ibikorwa bya gisirikare. Ni yo mpamvu, n’ibikoresho bya gisirikare bihenze bishobora gufatwa n’umwanzi igihe habayeho intege nke mu mikorere cyangwa mu igenamigambi rya gisirikare.