RDC: Abayobozi ba C64 Bateganya Guhurira Hanze y’Igihugu, Menya Ibyo Bazaganiraho
Minembwe Capital News (MCN)
Abayobozi bakuru b’ihuriro ry’abatavuga rumwe n’ubutegetsi bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), rizwi nka C64, barimo gutegura inama yabo ya mbere ihuriweho kuva iri huriro ryashingwa mu kwezi kwa Gatanu 2026. Iyo nama iteganyijwe kubera hanze y’igihugu, mu gihe abayobozi baryo bakomeje ibikorwa bya politiki mu bihe birangwa n’impaka ku Itegeko Nshinga, imiyoborere y’igihugu n’umutekano.
Abayobozi batanu bakomeye mu batavuga rumwe n’ubutegetsi
C64 ni ihuriro ryashinzwe ku itariki ya 19/05/2026 i Kinshasa, rigamije kurengera Itegeko Nshinga no gushyigikira iyubahirizwa ry’imiyoborere ishingiye ku mategeko.
Iri huriro rihuza abanyapolitiki batavuga rumwe n’ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi, barimo Martin Fayulu, Moïse Katumbi, Delly Sesanga, Jean-Marc Kabund na Augustin Matata Ponyo Mapon, hamwe n’indi mitwe ya politiki n’imiryango ihagarariye abaturage.
Mu byo C64 yatangaje ko ishyize imbere harimo kurwanya igitekerezo icyo ari cyo cyose cyo guhindura Itegeko Nshinga mu buryo bushobora gufungura inzira yo kongera manda ya Perezida Tshisekedi, ndetse no gusaba ko ibikorwa bya politiki mu gihugu bikurikiza amategeko ariho.
Iri huriro ryavutse mu gihe impaka ku ivugururwa ry’Itegeko Nshinga zari zikomeje gufata indi ntera muri RDC. Abarihuriyeho bagaragaje ko bashaka guhuza imbaraga kugira ngo baharanire kubahiriza Itegeko Nshinga n’amahame y’ubutegetsi bugendera ku mategeko.
Inama ya mbere ihuriweho n’abayobozi bakuru irategurwa
Amakuru yatangajwe ku bijyanye n’iyi nama agaragaza ko abayobozi bakuru ba C64 barimo gutegura guhura imbonankubone, nyuma y’amezi hafi atanu iri huriro ritangijwe ku mugaragaro.
Iyi nama irihariye kuko iteganyijwe guhuza abayobozi batanu bakomeye baryo, ari bo Martin Fayulu, Delly Sesanga, Jean-Marc Kabund, Matata Ponyo Mapon na Moïse Katumbi.
Nk’uko amakuru yari yabanje gutangazwa abivuga, iyi nama yari iteganyijwe kubera i Roma mu Butaliyani, mbere y’uko uku kwezi turimo kwa Cumi kurangira, hagamijwe korohereza Moïse Katumbi na Matata Ponyo, bavugwa ko bakiri mu buhungiro.
Gusa, amakuru mashya yasohotse ku wa mbere tariki ya 19 no kuri uyu munsi tariki ya 20/10/2026 mu bitangazamakuru bitandukanye agaragaza ko ibiganiro by’abayobozi ba C64 bishobora kubera i Bruxelles mu Bubiligi, hagati ya tariki ya 22 na 26/10/2026, nubwo gahunda ishobora guhinduka.
Bityo, aho iyo nama izabera n’itariki nyayo izaberaho biracyategereje kwemezwa n’abayobozi ba C64.
Kuki iyi nama ifite akamaro muri politiki ya RDC?
Iyi nama ishobora kuba umwanya wo guhuza ibitekerezo ku bibazo bikomeye byugarije igihugu, cyane cyane iyubahirizwa ry’Itegeko Nshinga, ibiganiro bya politiki n’uruhare abatavuga rumwe n’ubutegetsi bashobora kugira mu gushaka ibisubizo by’ibibazo by’igihugu.
Guhuza abayobozi bafite amashyaka n’imiryango yabo bishobora kubafasha kumvikana ku butumwa bahurizaho, ku bikorwa bya politiki bagomba gukurikirana no ku buryo bazajya bagaragaza igihagararo kimwe ku bibazo bireba RDC.
Nubwo aba bayobozi bahuriye ku kuba abatavuga rumwe n’ubutegetsi, kuba bari mu ihuriro rimwe ntibivuze ko bemeranya kuri buri kibazo. Ni yo mpamvu inama ihuriweho ishobora kubaha umwanya wo kuganira ku ngingo zitandukanye, gushaka aho bahuriza ibitekerezo no kunoza uburyo bakorana.
C64 n’ikibazo cy’ibiganiro bya politiki
C64 yari yaragaragaje ko ishyigikiye ko habaho ibiganiro by’igihugu byitabirwa n’impande zitandukanye, ariko bigategurwa mu buryo bwumvikanyweho n’ababigizemo uruhare kandi bigaha buri ruhande umwanya wo kuganira ku bibazo by’ingenzi byugarije RDC.
Ku itariki ya 30/09/2026, iri huriro ryashimye umuhamagaro wa MONUSCO wo gushyigikira ibiganiro by’igihugu birimo impande zitandukanye no kurengera ubwisanzure bw’abaturage mu bikorwa bya politiki.
Ibi bigaragaza ko ibiganiro bya politiki n’uburyo impande zitandukanye z’igihugu zashyira hamwe mu gushaka ibisubizo biri mu ngingo C64 yagiye igarukaho.
Icyakora, ibizaganirwaho muri iyi nama iteganywa ntibiratangazwa mu buryo burambuye. Ku bw’ibyo, ntibikwiye kwemezwa ko izibanda ku ngingo imwe gusa, mu gihe gahunda yayo yuzuye itarashyirwa ahagaragara.
Ese iyi nama ifitanye isano na FRN iyobowe na Joseph Kabila?
Mu gihe hategerejwe iyi nama, politiki ya RDC yakomeje guhinduka nyuma y’uko Joseph Kabila, wahoze ari Perezida w’iki gihugu, atangaje ko ayoboye Front pour la Refondation de la Nation (FRN), ihuriro rya politiki n’igisirikare ryatangarijwe i Goma.
Bimwe mu bitangazamakuru byo muri RDC byavuze ko inama ya C64 ishobora no gufasha abayobozi baryo guhuza ibitekerezo ku bijyanye n’iyi gahunda nshya ya Kabila.
Icyakora, ikinyamakuru Enquete.cd cyatangaje ko C64 yanze ko inama yayo ihuzwa na FRN cyangwa igafatwa nk’intangiriro y’ubufatanye hagati yayo na Joseph Kabila.
Iri huriro ryasobanuye ko gahunda yo guhura yari yaratekerejweho mbere y’uko Kabila atangaza ko ayoboye FRN, kandi ko kuba iyo nama itegurwa bidakwiye gufatwa nk’ikimenyetso cy’uko C64 yagiranye na we ubumwe.
Bityo, kugeza ubu, nta shingiro rihagije ryo kuvuga ko C64 igiye kwihuza na FRN. Icyakora, niba abayobozi baryo bahuye, uko bazasobanura aho bahagaze ku bibazo by’umutekano n’ibiganiro bya politiki bishobora gukomeza gukurikiranwa n’abasesengura politiki ya RDC.
Inama iteganywa y’abayobozi ba C64 ishobora kuba umwanya w’ingenzi wo kureba uko iri huriro rizakomeza guhuza imbaraga mu gihe RDC ihanganye n’ibibazo by’umutekano, impaka ku Itegeko Nshinga n’impaka ku biganiro by’igihugu.
Icyakora, agaciro k’iyi nama kazagaragarira cyane mu myanzuro izafatwa, ubutumwa buzatangwa ku mugaragaro n’ibikorwa bizakurikiraho.
Kugeza igihe abayobozi ba C64 bazatangariza ku mugaragaro aho inama izabera, igihe izabera n’ibizayiganirwamo, ni ngombwa gutandukanya amakuru y’ibiteganywa n’imyanzuro izaba yemejwe.
Minembwe Capital News (MCN)