RDC: Abayobozi Bakuru b’Inzego z’Umutekano Bashinjwe Ubucukuzi Butemewe bw’Amabuye y’Agaciro
Muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), ikibazo cy’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro butemewe n’amategeko gikomeje gufata indi ntera ikomeye, aho bamwe mu basirikare bakuru b’ingabo za Leta (FARDC) bashyirwa mu majwi ku bikorwa bivugwa ko bihungabanya ubukungu bw’igihugu ndetse n’umutekano wacyo.
Amakuru aturuka mu nzego zizewe agaragaza ko bamwe mu bajenerali ba FARDC bakekwaho kugira uruhare rutaziguye mu bucukuzi n’ubucuruzi bw’amabuye y’agaciro mu buryo bunyuranyije n’amategeko. Ibi bikorwa bikorerwa cyane mu burasirazuba bw’igihugu, ahakungahaye ku mabuye y’agaciro arimo coltan, zahabu na cobalt, bikenerwa cyane ku isoko mpuzamahanga.
Iyi dosiye iremereye yamaze kugera mu butabera bwa gisirikare nyuma y’uko sosiyete mpuzamahanga y’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro, Eurasian Resources Group (ERG) yo muri Kazakhstan, yatanze ikirego mu bugenzacyaha bwa gisirikare, ivuga ko ibikorwa by’aba basirikare bikomeje kubangamira imikorere yayo ndetse bigateza igihombo gikomeye mu musaruro w’amabuye y’agaciro.
Mu rwego rwo gukurikirana iki kibazo, Inama Nkuru y’Umutekano y’Igihugu (Conseil National de Sécurité) yatangiye iperereza ryimbitse, ryibanda cyane ku basirikare bafite amapeti yo hejuru bakekwaho kugira uruhare muri ibi bikorwa. Iperereza rikomeje kwaguka ku buryo rinareba inzego zikomeye zirimo Urwego rw’Ingabo Zirinda Umukuru w’Igihugu (Garde Républicaine).
Amakuru avuga kandi ko n’umuyobozi mukuru w’iri tsinda ndetse n’umugenzuzi mukuru w’ingabo za FARDC (Inspecteur général des forces armées) bashyizwe mu majwi, ibintu byatumye dosiye ifata indi ntera ikomeye kuko ireba abantu bari ku rwego rwo hejuru mu buyobozi bw’umutekano w’igihugu.
Iki kibazo cyongera kugaragaza ibibazo bimaze igihe byugarije urwego rw’umutekano muri RDC, aho ruswa, inyungu bwite n’imiyoborere idahwitse bikomeje gutuma umutungo kamere w’igihugu ucunaguzwa aho gufasha abaturage.
Uburasirazuba bwa RDC bumaze imyaka myinshi burangwa n’umutekano muke uterwa n’abashinzwe umutekano, ariko nanone bukaba ari akarere gafite umutungo kamere mwinshi cyane ku isi. Ibi byatumye haba ihuriro ry’inyungu z’ibihugu bikomeye, amasosiyete mpuzamahanga ndetse n’abantu ku giti cyabo bashaka kuwubyaza inyungu mu buryo butemewe.
Mu mateka y’iki gihugu, ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro bwagiye buvugwamo uruhare rw’abasirikare n’abanyapolitiki, aho bamwe bashinjwa gukorana n’imitwe yitwaje intwaro cyangwa amatsinda y’abacukuzi bato (creuseurs) mu kwikubira umutungo w’igihugu.
Nubwo Leta ya RDC yakomeje gutangaza gahunda zigamije kunoza imicungire y’umutungo kamere no kurwanya ubucukuzi butemewe, ishyirwa mu bikorwa ry’izo ngamba rikomeje guhura n’imbogamizi zikomeye zirimo ruswa n’inyungu z’abantu bafite ububasha.
Niba iperereza riri gukorwa ryemeza ibyo aba basirikare bashinjwa, bishobora gutuma habaho impinduka zikomeye mu buyobozi bw’ingabo za FARDC ndetse no mu mikorere y’inzego z’umutekano muri rusange. Byanagira ingaruka ku mubano wa RDC n’amasosiyete mpuzamahanga, cyane cyane ayashoye imari mu bucukuzi bw’amabuye y’agaciro.
Ku rundi ruhande, abaturage n’imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu bakomeje gusaba ko habaho gukorera mu mucyo, ababigizemo uruhare bagakurikiranwa n’amategeko, kugira ngo umutungo kamere w’igihugu ube isoko y’iterambere rirambye aho kuba intandaro y’amakimbirane n’ubusumbane.
Iyi dosiye ikomeje gukurikiranwa n’amaso menshi, haba imbere mu gihugu no ku rwego mpuzamahanga, mu gihe benshi bategereje kureba niba ubutabera buzagera no ku bari ku rwego rwo hejuru bakekwaho kugira uruhare muri ibi bikorwa.






