RDC: Dr Denis Mukwege Yagarutsweho mu Kiganiro cy’Impaka ku Mutekano wo mu Burasirazuba bw’i Gihugu
Mu gihe umutekano mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) ukomeje kuzamba, izina rya Dr Denis Mukwege ryagarutsweho mu kiganiro cyasesenguraga ibijyanye n’ibikorwa by’umutwe wa AFC/M23 n’ingaruka zabyo ku baturage.
Ibi byagarutsweho mu kiganiro cyatambutse tariki ya 20/02/2026 kuri radiyo Top Congo ikorera muri RDC. Muri icyo kiganiro, hagaragajwe ko hari abavuga ko Dr Mukwege ari mu bihe bigoye bitewe n’impinduka z’umutekano zatewe n’ibikorwa bya AFC/M23 mu ntara za Kivu y’Amajyepfo na Kivu y’Amajyaruguru. Ibiganiro byibanze ku ruhare rw’imitwe yitwaje intwaro irimo FDLR, ndetse n’uko impinduka mu bugenzuzi bw’utwo duce zagize ingaruka ku mibereho y’abaturage.
Muri icyo kiganiro, bamwe mu batumiwe bagaragaje ko Dr Mukwege atajya yamagana ku mugaragaro umutwe wa FDLR ku ruhare uvugwaho mu bwicanyi n’ihohoterwa rikorerwa abaturage. Ibi byavuzwe mu rwego rwo kugaragaza impaka ziriho ku ruhare rw’impirimbanyi z’uburenganzira bwa muntu mu kuvuga ku mpande zose zishinjwa ibyaha.
Raporo zitandukanye zigaragaza ko AFC/M23 yigaruriye ibice bimwe na bimwe byari bisanzwe birimo imitwe yitwaje intwaro, irimo na FDLR. Uyu mutwe wa FDLR, ugizwe n’abasize bakoze Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda, umaze igihe ushinjwa n’imiryango mpuzamahanga kugira uruhare mu bikorwa by’ihohoterwa, cyane cyane irishingiye ku gitsina.
Mu kiganiro kandi hagaragajwe ko abashyigikiye ibikorwa bya AFC/M23 bavuga ko kwirukana FDLR muri ibyo bice byagize uruhare mu kugabanya ibitero byibasiraga abaturage, by’umwihariko abagore n’abana b’abakobwa. Ibi byavuzwe mu rwego rwo kugaragaza impinduka z’umutekano ziri kuvugwa muri utu duce.
Dr Mukwege washinze akanayobora ibitaro bya Panzi biherereye i Bukavu, azwi ku rwego mpuzamahanga kubera ibikorwa byo kuvura no kurengera abagore bahuye n’ihohoterwa rishingiye ku gitsina mu bihe by’intambara. Mu 2018, yahawe Igihembo cy’Amahoro cyitiriwe Nobel (Nobel Peace Prize) kubera uruhare rwe mu kurwanya ikoreshwa ry’ihohoterwa rishingiye ku gitsina nk’intwaro y’intambara.
Nubwo bimeze bityo, mu kiganiro cya Top Congo hagaragajwe ko hari abamunenga ko atagaragaza ku mugaragaro uruhare rwa FDLR mu mahano yakorewe bamwe mu barwayi bagiye bamugana akabavura. Ababivuga bashimangira ko, mu gihe AFC/M23 ivuga ko yirukanye FDLR mu duce twinshi, byari bikwiye ko impirimbanyi z’uburenganzira bwa muntu zisobanura neza uruhare rwazo.
Ku rundi ruhande, abamushyigikiye bavuga ko Mukwege akomeje kuba ku murongo w’ubutabera n’uburenganzira bwa muntu, kandi ko ibikorwa bye bidakwiye gusobanurwa mu nyungu za politiki z’imitwe ihanganye. Ibi na byo byagarutsweho muri icyo kiganiro, hagaragazwa ko impaka ku ruhare rwe zigenda zifata indi ntera uko imirwano ikomeza.
Dr Denis Mukwege yavukiye i Bukavu mu 1955, akaba amaze imyaka irenga mirongo itatu akorera mu Burasirazuba bwa RDC, nubwo ubu ari mu bihugu byo hanze ya Afurika. Mu 2023, yiyamamarije umwanya wa Perezida wa Repubulika, agaragaza ko yifuza impinduka mu miyoborere n’umutekano w’igihugu.
Ibiganiro byagaragaje ko uruhare rwe mu buvuzi no mu buvugizi bw’abahohotewe rufatwa mu buryo butandukanye bitewe n’inyungu n’imyumvire bya buri ruhande. Ibiri kubera mu Burasirazuba bwa RDC bikomeje kugaragaza ko ikibazo cy’umutekano ari urusobe rw’ibibazo bya politiki, amateka y’akarere n’inyungu z’imitwe yitwaje intwaro.
Mu gusoza icyo kiganiro, hagarutswe ku kamaro ko kurengera abasivili, gushyiraho uburyo bwo kubazwa inshingano ku bakoze ibyaha, no gushaka umuti urambye w’amahoro mu Burasirazuba bwa RDC, hatitawe ku mpaka za politiki zikomeje kuvugwa.






