RDC: Havutse Umutwe Mushya Ugamije Gushyiraho Iherezo ry’Ubutegetsi bwa Tshisekedi Mu Gihe FARDC n’Ingabo z’u Burundi Zikomeje Guhura n’Imirwano Ikomeye mu Minembwe
Mu gihe Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) ikomeje guhangana n’ibibazo bikomeye by’umutekano, politiki n’imiyoborere, haravugwa indi ntambwe ishobora kurushaho guhungabanya ituze ry’igihugu. Amakuru mashya aturuka mu cyahoze ari Katanga agaragaza ko havutse umutwe mushya witwaje intwaro witwa Mouvement Debout Katanga pour la Libération du Congo (MDKC), watangaje ku mugaragaro ko watangiye urugamba rugamije guhirika ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi.
Ibi bibaye mu gihe igihugu gisanzwe gihanganye n’intambara n’imvururu mu bice byinshi birimo Kivu y’Amajyaruguru, Kivu y’Amajyepfo, Ituri, Mai-Ndombe, Tshopo, Haut-Uele na Bas-Uele, aho imitwe yitwaje intwaro ikomeje kwiyongera no gukwirakwiza ibikorwa byayo.
Mu butumwa bw’amashusho bwashyizwe ahagaragara n’abayobozi ba MDKC, batangaje ko intego nyamukuru yabo ari ugukuraho ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi, bavuga ko kuva yajya ku butegetsi mu mwaka wa 2019, igihugu cyinjiye mu bihe birangwa n’akarengane, igitutu cya politiki n’ibikorwa bavuga ko bibangamiye ubwisanzure bw’abaturage.
Uyu mutwe uvuga ko abanyapolitiki benshi batavuga rumwe n’ubutegetsi bakomeje gufungwa cyangwa gukorerwa ibikorwa byo kubacecekesha, mu gihe abaturage benshi bahisemo guhunga igihugu kubera impamvu za politiki n’umutekano.
Umuvugizi wa MDKC, Colonel Ngoy Kumwimba Tigre, yatangaje ko ibikorwa bya gisirikare byamaze gutangira mu bice bya Lusinga na Nkonga muri Teritwari ya Mitwaba, aho bavuga ko bamaze kwigarurira uduce tumwe na tumwe.
Amakuru aturuka muri ako karere agaragaza ko uyu mutwe washinzwe tariki ya 21 Kamena 2026, ukaba ufite ibirindiro bikomeye mu nkengero za Pariki y’Igihugu ya Upemba, cyane cyane mu gace ka Lusinga.
MDKC ivuga ko imwe mu mpamvu yayiteye gufata intwaro ari ibyo yise gusahurwa kw’umutungo kamere wa Katanga, cyane cyane amabuye y’agaciro, aho ishinja ubutegetsi buriho n’ababwegereye kwiharira inyungu zikomoka kuri uwo mutungo.
Uyu mutwe kandi uvuga ko hari abaturage benshi bakomoka mu bice bya Katanga, cyane cyane abakoresha ururimi rw’Igiswahili, bavuga ko bakomeje guhura n’ihohoterwa, ifungwa ridakurikije amategeko ndetse n’ubwicanyi bukorwa n’abafitanye isano n’ubutegetsi.
Mu itangazo ryawo, MDKC yagize iti:
“Twafashe icyemezo cyo guhagarika ubutegetsi bwa Félix Tshilombo dukoresheje inzira zose zishoboka kugira ngo dutabare Katanga na Congo muri rusange.”
Uyu mutwe kandi wasabye abasirikare ba FARDC bavuga ko batishimiye imikorere y’ubutegetsi kuwiyungaho, ndetse usaba abaturage gushyigikira icyo wise urugamba rwo kubohora igihugu.
Ku ruhande rwa Leta ya RDC, bamwe mu bayobozi bavuga ko MDKC ishobora kuba ifitanye isano n’ihuriro rya AFC/M23 risanzwe rigenzura ibice byinshi byo mu Burasirazuba bwa Congo, ndetse n’abarwanyi ba Mai-Mai Bakata Katanga bamaze igihe bavuga ko baharanira ubwigenge bwa Katanga.
Nubwo ibyo birego byatanzwe n’ubutegetsi bwa Kinshasa, kugeza ubu ubuyobozi bwa MDKC ntiburagira icyo bubivugaho ku mugaragaro.
Abakurikirana iby’umutekano bavuga ko niba uyu mutwe ushoboye kubona inkunga ya gisirikare cyangwa iya politiki ihagije, ushobora kongera igitutu ku butegetsi bwa Kinshasa no kurushaho gukaza ikibazo cy’umutekano mu gihugu gisanzwe kirimo imitwe myinshi yitwaje intwaro.
Mu gihe muri Katanga havuka uyu mutwe mushya, no mu misozi ya Minembwe imirwano ikomeje gufata indi ntera hagati y’ihuriro ry’ingabo za Leta ya RDC (FARDC), ingabo z’u Burundi, imitwe ya Wazalendo n’indi mitwe iyishyigikiye ku ruhande rumwe, ndetse na MRDP-Twirwaneho ku rundi ruhande.
Amakuru aturuka mu bice bitandukanye bya Minembwe avuga ko ihuriro rya FARDC n’abafatanyabikorwa baryo rikomeje kugaba ibitero rikoresheje intwaro zitandukanye zirimo drone z’intambara n’ibisasu biremereye.
Bivugwa ko ibisasu byarashwe mu duce twa Bidegu na Lundu, ibintu byateje impungenge zikomeye mu baturage bakomeje kubaho hagati y’imirwano. Abaturage bavuga ko ibikorwa by’ubuhinzi n’ubworozi bikomeje guhungabanywa n’umutekano muke, mu gihe bamwe bamaze guhunga ingo zabo.
Mu makuru ari kuvugwa cyane muri Minembwe, haravugwa igitero cya drone cyagabwe ku gace kazwi nka Point Zéro, ahavugwa ko hari ibirindiro by’ingabo za FARDC n’iz’u Burundi.
Amakuru atandukanye aturuka muri ako karere avuga ko icyo gitero cyahitanye abasirikare benshi ndetse kikangiza ibikoresho bya gisirikare n’intwaro ziremereye zari zarahashyizwe.
Icyakora, kugeza ubu nta rwego rwigenga cyangwa ubuyobozi bwa gisirikare buratangaza imibare yemewe y’abahitanywe n’icyo gitero cyangwa ibyangiritse, bityo ayo makuru akaba agikeneye kwemezwa n’inzego zibifitiye ububasha.
Andi makuru aturuka hafi ya MRDP-Twirwaneho avuga ko uwo mutwe ukomeje guhangana n’ibitero by’ihuriro rya FARDC, ndetse ko mu minsi ishize washoboye gusubiza inyuma bamwe mu barwanyi bo ku ruhande bahanganye.
Haravugwa kandi imirwano ikomeye yabereye mu bice bya Gakenke, Bicumbi n’ahandi hakikije imisozi ya Minembwe, aho amakuru aturuka ku rugamba avuga ko hari uduce twinshi twigaruriwe na MRDP-Twirwaneho.
Abakurikirana iby’umutekano muri ako karere bavuga ko izo mpinduka ku rugamba zishobora kugira ingaruka ku cyerekezo cy’imirwano iri kubera muri Minembwe no mu bice biyikikije.
Nubwo impande zihanganye zikomeje gushimangira imyanya yazo no kongera ibikorwa bya gisirikare, abaturage ni bo bakomeje guhura n’ingaruka zikomeye z’iyi mirwano.
Mu bibazo byugarije abaturage harimo kwimurwa mu byabo, kubura ibiribwa, guhagarika ibikorwa by’ubukungu, kutabona serivisi z’ubuvuzi n’uburezi, ndetse no kubaho mu bwoba buhoraho bw’ibitero.
Abasesenguzi bavuga ko gukomeza gukoresha intwaro ziremereye, drone n’ibindi bikoresho bya gisirikare mu bice bituwe n’abaturage bishobora kurushaho gukaza ikibazo cy’ubutabazi bwihutirwa no kongera umubare w’abakeneye ubufasha bwihuse.
Kuvuka kwa MDKC muri Katanga mu gihe intambara zikomeje mu Burasirazuba bwa Congo birerekana ko ikibazo cy’umutekano muri RDC gikomeje gufata indi ntera. Mu gihe ubutegetsi bwa Kinshasa bukomeje gushaka uburyo bwo guhangana n’imitwe yitwaje intwaro ikomeje kwiyongera, impungenge zikomeje kwiyongera ko igihugu gishobora kwinjira mu kindi cyiciro cy’umutekano muke kirushijeho gukomera.
Kugeza ubu, ntiharamenyekana neza ubushobozi nyabwo bwa MDKC, ingano y’abarwanyi bayo cyangwa inkunga ishobora kuba ifite. Icyakora, ubutumwa bwayo bwo gusaba abasirikare n’abaturage kwivumbura ku butegetsi buriho bumaze gukurura impaka nyinshi muri politiki ya Congo, mu gihe imirwano ya Minembwe na yo ikomeje gukaza umurego no guteza impungenge abaturage bo muri ako karere.





