RDC Mu Mwuka w’Impinduka Zishobora Guhindura Amateka: Itegeko Nshinga Rishya, Referandumu Ikomeye n’Intambara ya Politiki Yugarije Ejo Hazaza h’Igihugu
Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) iri mu bihe bikomeye cyane by’amateka yayo ya politiki, aho ibiganiro n’imyanzuro ku ivugururwa ry’Itegeko Nshinga bikomeje guteza impaka ndende mu gihugu. Inteko Ishinga Amategeko yatangiye inzira yo gushyiraho Inteko Nshinga Itegeko Nshinga (Assemblée constituante) yagutse, izagira inshingano yo gutegura Itegeko Nshinga rishya, mu gihe hanashimangirwa ububasha bw’Umukuru w’Igihugu mu gutumiza referandumu.
Ibi byose bibera mu gihugu gifite amateka akomeye y’imvururu za politiki, intambara n’ihindagurika ry’ubutegetsi, bigatuma ikibazo cy’Itegeko Nshinga kiba kimwe mu by’ingenzi mu mibereho ya RDC.
Mu cyemezo cyafashwe n’Inteko Ishinga Amategeko ya RDC, hemejwe ko abazitabira Inteko Nshinga Itegeko Nshinga batazagarukira gusa ku badepite n’abasenateri bo ku rwego rw’igihugu.
Uru rwego rushya ruzaba rugizwe na:
Abasenateri
Abadepite bo ku rwego rw’igihugu
Abadepite bo mu ntara
Abajyanama b’amakomine
Ba Guverineri b’intara
Iri tegurwa ryagutse ryitezweho kongera umubare w’abazagira uruhare mu itegurwa ry’Itegeko Nshinga rishya, ariko nanone rikazamura impaka ku bijyanye n’ikiguzi gikomeye iyi gahunda izatwara ku ngengo y’imari ya Leta.
Abasesenguzi ba politiki bavuga ko iyi nzira ishobora kuba igamije gushaka ubufatanye bwagutse mu nzego zose z’ubutegetsi, ariko nanone hakaba impungenge z’uko ishobora kuba inzira yo kongera kugenzura imiterere y’ubutegetsi ku rwego rwo hejuru.
Inteko Ishinga Amategeko yanemeje umushinga w’itegeko rigena itegurwa rya referandumu, uha ububasha bukomeye Perezida wa Repubulika mu gutumiza icyo gikorwa.
Uyu mushinga woherejwe muri Sena kugira ngo usuzumwe ku nshuro ya kabiri, mu gihe Inteko Rusange na yo yamaze kwiyemeza gukora nk’Inteko Nshinga Itegeko Nshinga.
Ibi byerekana ko igihugu kiri kwinjira mu cyiciro cyihariye, aho uburyo bwo guhindura Itegeko Nshinga bushobora kuba hafi kurangira mu buryo bwa politiki n’amatora y’abaturage.
Iyi gahunda yateje impaka zikomeye mu gihugu imbere no hanze yacyo:
Hari ababona ko ari intambwe yo gushimangira ubufatanye bw’inzego zose mu miyoborere y’igihugu
Abandi bakavuga ko ishobora kuba inzira yo gukomeza kongerera ububasha Perezida wa Repubulika
Hari n’impungenge ku ikoreshwa ry’umutungo wa Leta mu mushinga uhenze cyane
Mu gihugu kimaze igihe kirangwamo intambara mu Burasirazuba, ibibazo by’ubukungu n’umutekano, bamwe bibaza niba iyi ari yo ntambwe y’ingenzi kurusha izindi igihugu gikwiye gushyira imbere.
Mu rwego rwa politiki itavuga rumwe n’ubutegetsi, umunyapolitiki Jean-Marc Kabund yasabye abaturage b’i Kinshasa n’Abanyekongo bose muri rusange kwitabira imyigaragambyo iteganyijwe na C64.
Iyi myigaragambyo iteganyijwe ku itariki ya 12/06/2026 imbere y’Ingoro y’Inteko Ishinga Amategeko (Palais du Peuple), aho abazayitabira bazamagana umushinga w’itegeko rigena referandumu.
Kabund yavuze ko intego ari uguharanira:
Kurengera demokarasi
Gukumira ihindurwa ry’ubutegetsi ridafite impaka zifatika
Gushyigikira amahame y’ubwisanzure bwa politiki
Yasoje ubutumwa bwe agira ati:
« Imana irinde Congo kandi ihe umugisha abaturage bayo. Ejo hazaza hazaba heza kurushaho. »
Ubu buryo RDC iri kuganamo bugaragaza igihugu kiri mu nzira y’ingenzi cyane yo kongera gusobanura imiterere y’ubutegetsi bwayo.
Mu mateka, RDC yakunze guhura n’ibihe by’impinduka z’Itegeko Nshinga zagiye zitavugwaho rumwe, bigatera:
Kutizerana hagati y’ishyaka riri ku butegetsi n’abatavuga rumwe na ryo
Impaka ku burenganzira bwa politiki
Guhungabana kw’amahoro muri rusange
Abasesenguzi mpuzamahanga bavuga ko iyo igihugu gikeneye inzira iboneye y’iyubahirizwa rya demokarasi, impinduka zose zishingira ku bwumvikane bwagutse n’ubwisanzure bwa politiki.
RDC iri mu gihe cy’ingenzi cy’amahitamo ya politiki, aho ikibazo cy’Itegeko Nshinga n’imbaraga za referandumu bishobora guhindura cyane ejo hazaza h’igihugu. Hagati y’abashyigikiye impinduka n’abazirwanya, igihugu kirasabwa gushaka inzira ituma amahoro, demokarasi n’ubutabera biramba.
Minembwe Capital News izakomeza gukurikirana iyi dosiye nk’inkuru ikomeye ku rwego rw’isi, igaragaza uko politiki ya RDC ihindagurika mu gihe isi yose iyitezeho byinshi.
