RDC: Urubanza rwa Gen. Tshiwewe Rwarushijeho Gukomera, Mu Gihe Politiki ya Kinshasa Ikomeje Kurangwa n’Umwiryane
Mu gihe Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) ikomeje guhura n’ibibazo bikomeye by’umutekano n’ibya politiki, urubanza ruregwamo uwahoze ari Umugaba Mukuru w’Ingabo za FARDC, Jenerali Christian Tshiwewe Songesha, rukomeje gukurura amarangamutima menshi ndetse n’impaka ku mikorere y’ubutabera bwa gisirikare muri iki gihugu.
Ku wa Kane, tariki ya 25/06/2026, Urukiko Rukuru rwa Gisirikare rwa RDC rwaburanishije ku nshuro ya kabiri uru rubanza ruregwamo Jenerali Christian Tshiwewe hamwe n’abandi basirikare icyenda bakomeye. Nubwo iburanisha ryabaye rigufi, ryagaragayemo impinduka zikomeye zigaragaza ko uru rubanza rufite uburemere bukomeye mu rwego rwa politiki n’igisirikare.
Kimwe mu byaranze uru rubanza ni uko Liyetona Jenerali Constant Ndima, wahoze ari Guverineri wa Gisirikare w’Intara ya Kivu y’Amajyaruguru, yinjijwe mu bagize inteko iburanisha nk’umucamanza wungirije. Mbere yo gutangira inshingano ze, yarahiriye kubahiriza amategeko nk’uko biteganywa n’Itegeko rigenga Inkiko za Gisirikare muri RDC.
Perezida w’Urukiko Rukuru rwa Gisirikare, Liyetona Jenerali Joseph Mutombo Katalay Tiende, yasobanuye ko iburanisha rya mbere ryari rigamije kumenya imyirondoro y’abaregwa no kubasomera ibyaha baregwa. Yongeyeho ko urubanza rwagombaga gutangira kuburanishwa mu mizi, ariko kubera inyandiko nyinshi zatanzwe n’abunganizi b’abaregwa, urukiko rwabanje kuzisuzuma mbere yo gukomeza iburanisha.
Christian Tshiwewe n’abo bareganwa bakurikiranyweho ibyaha bikomeye birimo:
Gucura umugambi wo guhungabanya ubutegetsi;
Kugambanira igihugu;
Gushyigikira ibikorwa by’iterabwoba;
Gukwirakwiza amakuru y’ibihuha;
Kutubahiriza amabwiriza ya gisirikare;
Guta igisirikare no guhungira mu mahanga;
Gutunga intwaro n’amasasu mu buryo bunyuranyije n’amategeko;
Gushishikariza abasirikare gukora ibikorwa binyuranyije n’indahiro n’amabwiriza ya gisirikare.
Urukiko rwemeje ko iburanisha ritaha rizaba tariki ya 09/07/2026, runasaba abunganizi bataratanga inyandiko zose zisabwa kuzishyikiriza ubwanditsi bw’urukiko kugira ngo urubanza ruzakomeze nta nkomyi.
Mu baregwa harimo kandi Jenerali John Numbi, wahoze ari Umugenzuzi Mukuru wa FARDC, Koloneli Tshinabo Kenge Christophe na Pascal Nyembo Muyumba, wahoze ayobora CEEC. Aba bose ntibitabye urukiko, bityo bafatwa nk’abahunze ubutabera, bituma ubushinjacyaha busaba ko urubanza rwabo rukomeza badahari nk’uko amategeko ya gisirikare abiteganya.
Abasesenguzi benshi babona ko uru rubanza rutagomba kurebwa nk’urw’amategeko gusa, ahubwo ko rufite n’uruhare rukomeye muri politiki ya RDC. Mu myaka ya vuba, ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi bwakomeje gukurikirana bamwe mu bahoze bafite imyanya ikomeye mu gisirikare no mu nzego z’umutekano binyuze mu nkiko.
Hari abavuga ko ari uburyo bwo guhana abakekwaho kugambanira igihugu cyangwa kutuzuza inshingano zabo, mu gihe abandi babibona nk’igikorwa cya politiki kigamije gukuraho abantu bashobora kuba bafite ijambo rikomeye cyangwa abatavuga rumwe n’ubutegetsi buriho.
Ibi bibaye mu gihe igihugu kigihanganye n’ibibazo bikomeye by’umutekano mu burasirazuba, aho ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23) rikomeje kugenzura ibice binini muri Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo. Mu gihe ubutegetsi bwa Kinshasa bukomeje gushinja u Rwanda gutera inkunga iri huriro, u Rwanda rwo rwakomeje kwamagana ibyo birego, ruvuga ko bidafite ishingiro kandi ko ikibazo cya Congo gikwiye gushakirwa umuti binyuze mu biganiro bya politiki no gukemura ibibazo by’imbere mu gihugu.
Urubanza rwa Christian Tshiwewe rushobora kuba rumwe mu manza zikomeye zizagena icyerekezo cya politiki n’igisirikare cya RDC mu myaka iri imbere. Rugaragaza kandi uburyo umwuka wa politiki ukomeje kuba mubi, aho kutizerana hagati y’ubutegetsi n’abahoze mu nzego nkuru za gisirikare bigenda birushaho kwiyongera.
Mu gihe abaturage bategereje imyanzuro y’uru rubanza, abakurikiranira hafi politiki ya Congo bemeza ko uburyo ruzaburanishwa n’uko ruzarangira bishobora kugira ingaruka zikomeye ku bwizerwe bw’ubutabera, ku mikorere y’igisirikare ndetse no ku hazaza h’umutekano n’imiyoborere muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
