RDC:Julianna Lumumba Yiyemeje Guhangana na Louise Mushikiwabo ku Buyobozi bwa OIF
Repubulika ya Demokarasi ya Congo (RDC) yinjiye mu cyiciro gishya cy’urugamba rwa dipolomasi mpuzamahanga, itangaza ko yashyize imbere Julianna Lumumba nk’umukandida wayo ku mwanya w’Umunyamabanga Mukuru w’umuryango mpuzamahanga w’ibihugu bivuga ururimi rw’igifaransa(OIF).
Julianna Lumumba ni umukobwa wa Patrice-Emery Lumumba, Minisitiri w’Intebe wa mbere wa Congo, wagizwe ikimenyetso cy’ubwigenge n’ubusugire bwa Afurika mu myaka ya 1960. Iri torwa ryatangajwe ku mugaragaro na minisiteri y’itangazamakuru n’itumanaho ya RDC, ivuga ko ari icyemezo cyafashwe hagamijwe kongerera igihugu ijambo rikomeye mu muryango uhuza ibihugu bikoresha ururimi rw’Igifaransa.
Kugira ngo hamenyekane uburemere bw’iki cyemezo, ni ingenzi gusubiza amaso inyuma ku mateka ya se wa Julianna.
Patrice-Emery Lumumba yabaye Minisitiri w’Intebe wa Congo, nyuma gato y’uko igihugu cyari kimaze kubona ubwigenge ku Bubiligi tariki ya 30/06/1960. Yabaye ikimenyetso cy’ukwiyemeza kurwanira ubusugire bw’igihugu cye no kurwanya ubukoloni n’ivangura.
Nyuma y’amezi make ku butegetsi, yakuweho ku gahato mu gihe cy’imvururu za politiki zashyamiranyije ingabo, abanyapolitiki n’ibihugu by’amahanga. Yatawe muri yombi, aza kwicwa tariki ya 17/01/1961 mu Ntara ya Katanga, mu byabaye inkovu ndende mu mateka ya RDC no muri politiki ya Afurika.
Uwo murage ni wo Julianna Lumumba ashingiraho, nk’umuntu wakuze mu muryango ufitanye isano n’amateka y’igihugu ndetse n’urugamba rwo kurwanira ijambo rya Afurika ku rwego mpuzamahanga.
Julianna Lumumba si izina rishingiye gusa ku murage w’amateka. Yagiye agaragara mu bikorwa bya politiki no mu bijyanye n’imiyoborere ya Leta muri RDC. Mu myaka yashize, yabaye Minisitiri ushinzwe ubukerarugendo ndetse n’imirimo itandukanye ya leta, aho yagiye agaragaza imbaraga mu kubaka isura y’igihugu no guteza imbere umuco n’ishoramari.
Abayobozi bo muri RDC batangaje ko:
“Uburemere bw’izina rye, ubushobozi afite, n’inkunga yuzuye ahabwa n’igihugu, bituma aba umukandida ushobora kuzana impinduka no guha OIF icyerekezo gishya.”
Mu rugamba rwo kuyobora OIF, Julianna Lumumba azahura n’Louise Mushikiwabo, Umunyarwandakazi usanzwe ari Umunyamabanga Mukuru w’uyu muryango kuva mu 2019.
Mushikiwabo yatorewe uwo mwanya bwa mbere mu 2018 mu nama yabereye i Yerevan muri Armenia, atangira manda ye mu kwezi kwa mbere 2019. Yongeye gutorerwa manda ya kabiri mu 2022, bikaba biteganyijwe ko izarangira mu kwezi kwa cumi n’umwe 2026. U Rwanda ruherutse kumwongera icyizere rumugena nk’umukandida warwo mu matora azakurikiraho, aho azaba ahatanira manda ya gatatu.
Ibi bivuze ko irushanwa rishobora kuzaba rikomeye hagati y’ibihugu bibiri byo mu karere k’Afurika yo hagati n’Ibiyaga Bigari, byombi bifite uburemere mu muryango wa OIF.
OIF yashinzwe mu 1970, ihuza ibihugu n’inzego zikoresha Igifaransa cyangwa zifitanye umubano wa hafi n’ururimi n’umuco w’Igifaransa. Uyu muryango ufite ibihugu n’abanyamuryango barenga 80, ugamije guteza imbere amahoro, demokarasi, uburenganzira bwa muntu, uburezi n’iterambere rirambye.
Ubuyobozi bwa OIF bufite akamaro kanini mu kugena icyerekezo cy’imikoranire hagati y’ibihugu bigize uwo muryango, cyane cyane mu bihe isi ihanganye n’ibibazo by’umutekano, impinduka z’ikirere, n’ihindagurika ry’ubukungu.
Kohereza Julianna Lumumba mu irushanwa ryo kuyobora OIF ni intambwe ya dipolomasi ishobora gusobanurwa mu buryo bubiri:
- Kongera ijambo rya RDC ku rwego mpuzamahanga, igihugu kikagaragaza ko gifite ubushake bwo kugira uruhare rukomeye mu miyoborere y’imiryango mpuzamahanga.
- Gukomeza ihangana rya dipolomasi hagati ya RDC n’u Rwanda, cyane mu gihe umubano w’ibihugu byombi ukunze kurangwa n’ukutumvikana ku bibazo by’umutekano mu burasirazuba bwa Congo.
Nubwo irushanwa ritaratangira ku mugaragaro, biragaragara ko rizaba rifite igisobanuro kirenze amatora asanzwe, kuko rihuriramo amateka, isura y’ibihugu, n’inyungu za politiki mu karere no ku rwego mpuzamahanga.
Kwinjira kwa Julianna Lumumba mu irushanwa ryo kuyobora OIF ni inkuru ifite uburemere mu mateka ya RDC no muri dipolomasi ya Afurika. Umukobwa w’umugabo wabaye ikimenyetso cy’ubwigenge bwa Congo arimo gushaka kuyobora umuryango mpuzamahanga uhuza ibihugu bikoresha Igifaransa, ahanganye n’umuyobozi uri ku butegetsi umaze imyaka igera ku icumi muri uwo mwanya.
Aya matora azaba atanga ishusho nshya y’uruhare rwa Afurika mu buyobozi bw’imiryango mpuzamahanga, ndetse anagaragaze aho ibihugu byo mu karere bihagaze mu rugamba rwo guhatanira ijambo rikomeye ku ruhando rw’isi.





