U Bubiligi Bwamaganye FRN ya Kabila: Ariko Kuki Butagira Icyo Bukora ku Batutsi Bakomeje Kwicwa muri Congo?
Minembwe Capital News (MCN)
U Bubiligi bwamaganye ishyirwaho ry’umutwe wa politiki n’igisirikare wa Front pour la Refondation de la Nation (FRN), uyobowe n’uwahoze ari Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Joseph Kabila Kabange. Icyo gihugu cyagaragaje ko kidashyigikiye ko impinduka za politiki zigerwaho hakoreshejwe intwaro, gisaba ko ibibazo bya RDC bikemurwa binyuze mu biganiro.
Iri tangazo ariko rirongera kubyutsa ikibazo gikomeye: Ese kwamagana imitwe yitwaje intwaro birahagije mu gihe abaturage bakomeje kwicwa no guhohoterwa mu burasirazuba bwa RDC?
U Bubiligi bwamaganye icyemezo cya Joseph Kabila
Kuri uyu wa Gatatu, tariki ya 21/10/2026, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Bubiligi akaba na Minisitiri w’Intebe wungirije, Maxime Prévot, yamaganye ku mugaragaro icyemezo cya Joseph Kabila cyo kuyobora FRN.
Yavuze ko bibabaje kandi bidakwiye kuba uwigeze kuyobora igihugu, akaba azi ingaruka z’intambara, ahitamo kuyobora umutwe wa politiki n’igisirikare ugamije kugera ku butegetsi hakoreshejwe intwaro, aho gukurikiza inzira za demokarasi.
Prévot yagize ati: “Kuba Joseph Kabila, wahoze ari umukuru w’igihugu kandi wahuye n’ingaruka z’intambara, yahisemo kuyobora umutwe wa politiki n’igisirikare ugamije kugera ku butegetsi ukoresheje intwaro aho gukoresha inzira za demokarasi, ni ibintu bibabaje, bitumvikana kandi bitemewe.”
Yakomeje avuga ko nta muntu ushobora kuvuga ko arengera inyungu z’abaturage mu gihe akoresha urugomo nk’igikoresho cya politiki kandi agatera ibigo by’igihugu cye. Yashimangiye ko iyo nzira idashobora kuzana amahoro, ituze cyangwa demokarasi, kandi ko abayihisemo bagomba kuryozwa ibikorwa byabo.
FRN yatangaje ko isimbuye AFC/M23
FRN yatangajwe ku mugaragaro i Goma ku itariki ya 12/10/2026. Uyu mutwe wavuze ko ugamije kurwanya icyo wita igitugu, unavuga ko ushobora gukoresha uburyo butandukanye, harimo n’imbaraga z’intwaro.
Nyuma yo gushingwa, FRN yatangaje ko isimbuye AFC/M23 kandi ko ikomeza uburenganzira, inshingano n’amasezerano uwo mutwe wari waragiranye n’abandi, cyane cyane ibijyanye n’ibiganiro bya Doha.
Ibyo ni ibyatangajwe na FRN ubwayo. Uko bizashyirwa mu bikorwa bizaterwa n’ibikorwa byayo n’uko amasezerano bireba azubahirizwa.
U Bubiligi burasaba ibiganiro, ariko kurengera abasivili byo bite?
Mu itangazo ryabwo, u Bubiligi bwashimangiye ko ibibazo bya RDC bigomba gukemurwa binyuze mu biganiro. Bwasabye ko amasezerano yavuye mu biganiro bya Doha na Washington yubahirizwa, agahenge k’imirwano kakubahirizwa kandi abasivili bagahabwa uburinzi.
Maxime Prévot yavuze ko kongera ubukana bw’intambara byarushaho kongera imibabaro y’abaturage, bakomeje kugirwaho ingaruka n’amakimbirane n’inyungu za politiki.
Icyakora, ku bijyanye n’uburinzi bw’abatutsi bo mu burasirazuba bwa RDC, ikibazo ntikigarukira ku magambo y’amahanga. Icy’ingenzi ni ukureba ingamba zifatika zifatwa mu gukumira ubwicanyi, ihohoterwa n’ivangura.
Abatutsi bo muri RDC bagiye bagaragazwa mu bibazo by’umutekano byo mu burasirazuba bw’igihugu, birimo ibirego by’ihohoterwa, iterabwoba n’ivangura. Nubwo ibirego byihariye bigomba kugenzurwa hashingiwe ku makuru yigenga, kurengera abasivili no gukurikirana abakekwaho ibyaha ni inshingano idakwiye kwirengagizwa.
Bityo, mu gihe u Bubiligi bwamagana FRN kubera guhitamo inzira y’intwaro, birakwiye no kubaza ingamba bufata kugira ngo abaturage b’abasivili, barimo abatutsi, barindwe ubwicanyi n’ibindi bikorwa by’ihohoterwa.
Kugeza igihe ibikorwa bifatika byo kurengera abaturage no kubaza ababahohotera ibyo bakoze bizagaragarira mu buryo bufatika, amagambo yo kwamagana imitwe yitwaje intwaro azakomeza kubazwa agaciro afite ku buzima bwa buri munsi bw’abaturage bari mu kaga.
Umwanzuro: Kwamagana FRN byonyine ntibihagije
Kwamagana FRN ya Joseph Kabila ni ubutumwa bwa dipolomasi bugaragaza ko u Bubiligi butemera ko ubutegetsi bushakishwa hakoreshejwe intwaro. Ariko iryo tangazo ryonyine ntirihagarika imirwano, ntirirengera abasivili kandi ntirihita rishyira imbere ubutabera ku bakora ibyaha.
U Bubiligi n’andi mahanga akorana na RDC bikwiye kugaragaza ko ubushake bwabyo bwo gushyigikira amahoro burenze amagambo, binyuze mu ngamba zifatika zo kurinda abaturage, kurwanya ivangura no gukurikirana abakekwaho ibyaha by’ubwicanyi n’ihohoterwa.
Ikibazo gikomeye gisigaye ni iki: Niba amahanga ashobora kwamagana FRN ku mugaragaro, ni izihe ngamba zifatika azafata kugira ngo abatutsi n’abandi basivili bakomeje guhura n’ihohoterwa mu burasirazuba bwa RDC barindwe?
Minembwe Capital News (MCN)
