U Bwongereza na Israel mu ntambara ikomeye ya dipolomasi: Londoni yafashe ingamba kuri West Bank, Yeruzalemu isubiza ifunga Konsila y’u Bwongereza
Minembwe Capital News (MCN)
Umubano hagati y’u Bwongereza na Israel ugeze mu bihe bikomeye bya dipolomasi, nyuma y’uko Londoni ifashe ingamba nshya zigamije gushyira igitutu kuri Israel ku bijyanye no kwagura ibice Abanya-Israel batuyemo muri West Bank, Israel na yo igasubiza ifata ibyemezo bikomeye bigamije guhana u Bwongereza.
Iki kibazo cyongeye kugaragaza uburemere bw’impaka zimaze imyaka myinshi ku bijyanye n’ubutaka bwa Palestine, umutekano wa Israel, ibice Abanya-Israel batuyemo muri West Bank ndetse n’icyo amahanga yita igisubizo cy’ibihugu bibiri — Israel na Palestine.
Ku wa Kabiri tariki ya 08/09/2026, u Bwongereza, u Bufaransa na Canada batangaje ko bagiye guhagarika cyangwa kubuza ubucuruzi bw’ibicuruzwa biva mu bice Abanya-Israel batuyemo muri West Bank, mu gihe ibindi bihugu icyenda — Denmark, Finland, Iceland, Ireland, Norway, Poland, Portugal, Spain na Sweden — byagaragaje ko na byo bishyigikiye izo ngamba cyangwa biri kuzitekerezaho.
Impamvu u Bwongereza bwafashe izi ngamba
Londoni ivuga ko ibikorwa bya Israel muri West Bank, cyane cyane kwagura ibice Abanya-Israel batuyemo, biri gushyira mu kaga amahirwe yo kugera ku gisubizo cy’ibihugu bibiri.
Mu itangazo ry’ibihugu 12, byavuze ko ibikorwa bya Israel muri West Bank biri kurushaho gutesha agaciro amahirwe yo kugira igihugu cya Palestine kibaho ku ruhande rwa Israel, cyane cyane nyuma y’iyongera ry’ibikorwa byo kwagura ibice ndetse n’umushinga wa E1 hafi ya Yeruzalemu.
Ku ruhande rw’u Bwongereza, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga, Ed Miliband, yashimangiye ko igihugu cye kitagishaka kuba indorerezi ku bibazo byo muri West Bank, ahubwo ko kigomba gufata ingamba gifite icyo gikora.
Londoni kandi yatangaje ko ingamba zayo zitareba abaturage ba Israel muri rusange, ahubwo zigamije ibikorwa by’ubucuruzi bifitanye isano n’ibice biri muri West Bank.
Israel ntiyatinze gusubiza
Israel yahise ifata ingamba zo gusubiza u Bwongereza.
Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Israel, Gideon Saar, yatangaje ko Israel izafunga Konsila y’u Bwongereza iri muri Yeruzalemu y’Iburasirazuba, ikaba yari ifite inshingano zikomeye mu bijyanye n’imibanire y’u Bwongereza n’Abanyapalestine ndetse n’ibikorwa by’u Bwongereza muri West Bank.
Israel kandi yatangaje ko u Bwongereza butazongera kugira uruhare mu bikorwa bimwe byo guhuza impande birebana na Gaza, ndetse ko bamwe mu banyapolitiki b’Abongereza bazabuzwa kwinjira muri Israel.
Saar yavuze ko Israel ibona ingamba z’u Bwongereza nk’ukwivanga mu bibazo by’igihugu cyigenga, ndetse anashinja Londoni kuba ishaka kugira uruhare muri politiki y’imbere muri Israel mu gihe igihugu cyitegura amatora.
Ni iki Israel n’u Bwongereza bapfa?
Mu by’ukuri, impaka hagati y’ibi bihugu ntizishingiye ku kibazo kimwe gusa.
Icya mbere ni West Bank. U Bwongereza n’ibindi bihugu byinshi by’iburengerazuba bifata ibice by’Abanya-Israel byubatswe muri West Bank nk’ibikorwa binyuranyije n’amategeko mpuzamahanga. Israel yo ntiyemera icyo gitekerezo kandi ikomeza kuvuga ko ifite impamvu z’amateka, umutekano n’inyungu z’igihugu bifitanye isano n’ako karere.
Icya kabiri ni ikibazo cya Palestine. U Bwongereza bushyigikiye igitekerezo cy’uko Israel na Palestine byabaho nk’ibihugu bibiri bifite umutekano kandi byigenga. Israel yo, cyane cyane bamwe mu bayobozi bari ku butegetsi, yamagana gahunda iyo ari yo yose ibona ishobora gushyira mu kaga umutekano wa Israel cyangwa iganisha ku gushyiraho igihugu cya Palestine mu buryo itemeranyaho.
Icya gatatu ni intambara ya Gaza. Umubano wa London na Yeruzalemu umaze igihe urangwa n’amakimbirane ku buryo Israel iri kuyoboramo ibikorwa bya gisirikare muri Gaza, ndetse n’uko abaturage b’Abanyapalestine bahagaze.
Icya kane ni politiki mpuzamahanga. U Bwongereza bushaka gukoresha uburemere bwabwo muri dipolomasi kugira ngo bushyigikire igisubizo cy’ibihugu bibiri, mu gihe Israel ishaka ko amahanga yubaha ibyo ivuga ko ari ubusugire n’umutekano byayo.
Ariko ibi bihugu byombi biracyafite byinshi bihuriyeho
Nubwo umwuka wa politiki ukomeje kuba mubi, ntibivuze ko u Bwongereza na Israel bihindutse abanzi mu buryo bwuzuye.
Ibihugu byombi bifitanye amateka maremare y’imibanire ya dipolomasi, ubucuruzi, ikoranabuhanga, umutekano n’ubutasi.
U Bwongereza kandi bwakomeje kugaragaza ko bwemera uburenganzira bwa Israel bwo kubaho no kwirwanaho, mu gihe na bwo bushimangira ko hakenewe igihugu cya Palestine cyigenga kandi gifite umutekano.
Mu itangazo ry’ibihugu 12, harimo no kongera gushimangira ko Israel ifite inyungu zemewe mu bijyanye n’umutekano ndetse no kwamagana igitero cya Hamas cyo ku itariki ya 07/10/2023.
Ibi bigaragaza ko ikibazo kiri hagati ya London na Yeruzalemu atari ukwangana ku kubaho kwa Israel, ahubwo cyane cyane ari uburyo bwo gukemura ikibazo cya Palestine, West Bank, ibice by’Abanya-Israel batuyemo n’intambara ya Gaza.
Uburemere bwa politiki bw’ibihugu byombi
U Bwongereza ni kimwe mu bihugu bifite ijambo rikomeye muri politiki mpuzamahanga. Kuba bufite umwanya uhoraho mu Nama y’Umutekano ya Loni, ububasha mu bukungu, ubucuruzi, igisirikare ndetse n’imiyoborere y’amahanga bituma ingamba zabwo kuri Israel zishobora kugira uburemere burenze ubucuruzi bw’ibicuruzwa byonyine.
Ku rundi ruhande, Israel na yo ni igihugu gifite uburemere bukomeye mu Burasirazuba bwo Hagati, cyane cyane mu bya gisirikare, ikoranabuhanga, ubutasi n’umutekano. Ikindi kandi, gifite umubano ukomeye n’ibihugu bikomeye ku isi, by’umwihariko Leta Zunze Ubumwe za Amerika.
Ni yo mpamvu amakimbirane hagati ya London na Yeruzalemu ashobora kugira ingaruka zirenze umubano w’ibihugu byombi, cyane cyane ku bijyanye n’imbaraga z’amahanga mu gushaka igisubizo cy’intambara ya Gaza n’ikibazo cya Palestine.
Ingamba z’ubucuruzi: zishobora kugira izihe ngaruka?
Nubwo ibihugu byatangaje ko bigiye gukumira ibicuruzwa biva mu bice by’Abanya-Israel muri West Bank, ingaruka ku bukungu bwa Israel zishobora kuba nke ugereranyije n’ubucuruzi rusange Israel ikorana n’u Bwongereza ndetse n’ibindi bihugu.
Ariko uburemere bw’izi ngamba buri cyane cyane muri politiki.
Ni ubutumwa bugira buti: kwagura ibice muri West Bank ntibizakomeza kurebwa nk’ikibazo cy’imbere muri Israel gusa, ahubwo bizagira ingaruka ku mibanire ya Israel n’ibihugu biyishyigikira cyangwa bisanzwe ari inshuti zayo.
Ikibazo cya Palestine kimaze imyaka myinshi
Impaka ku hazaza ha Palestine si nshya.
Mu 1974, Palestine yahawe umwanya w’indorerezi mu Muryango w’Abibumbye. Mu 1988, Yasser Arafat yatangaje ko Palestine ari igihugu cyigenga, ashyira Yeruzalemu nk’umurwa mukuru wacyo.
Kugeza ubu, umubare munini w’ibihugu bigize Loni wemera Palestine nk’igihugu, nubwo Israel n’ibihugu bimwe bikomeye bitabyemera mu buryo bumwe.
Ku Bwongereza n’abafatanyabikorwa babwo, igisubizo kirambye ni uko Israel na Palestine byabaho nk’ibihugu bibiri, bigahana umutekano kandi bikagira imipaka yemewe.
Ariko kuri bamwe mu bayobozi ba Israel, ikibazo cy’umutekano, imipaka, Yeruzalemu n’uburyo igihugu cya Palestine cyashingwa biracyari impaka zikomeye.
Ese umubano ushobora kongera kuzahuka?
Nubwo ubu umwuka ari mubi, biracyashoboka ko u Bwongereza na Israel byongera kugirana ibiganiro bya dipolomasi.
Impamvu ni uko inyungu bihuriyeho ari nyinshi: kurwanya iterabwoba, umutekano wo mu Burasirazuba bwo Hagati, ubucuruzi, ikoranabuhanga, ubutasi ndetse no gushaka uburyo intambara zo muri ako karere zagabanyuka.
Ariko kugira ngo umubano usubire ku murongo, impande zombi zizakenera kugabanya amagambo akakaye no gushaka aho zihurira ku bibazo bikomeye cyane birimo Gaza, West Bank, umutekano wa Israel n’uburenganzira bw’Abanyapalestine.
Kugeza ubu ariko, icyagaragaye ni uko ikibazo cya Palestine gikomeje kuba kimwe mu bibazo bishobora guhindura imibanire hagati ya Israel n’ibihugu byahoze bifatwa nk’inshuti zayo zikomeye.
Iyi ntambara ya dipolomasi hagati ya London na Yeruzalemu rero ntireba gusa ibicuruzwa biva muri West Bank; iri no mu rugamba runini rwo kumenya uko ejo hazaza h’Uburasirazuba bwo Hagati hazaba hameze, n’uzagira ijambo rikomeye mu ishyirwaho ry’umuti w’ikibazo cya Israel na Palestine.








