UDPS Yavuze Ijambo Rya Nyuma ku Mushyikirano wa Tshisekedi na Referandumu: Ibyo Yatangaje Bishobora Guhindura Uko Impaka za Politiki Zisobanurwa muri RDC
Abadepite n’Abasenateri bo mu ishyaka Union pour la Démocratie et le Progrès Social (UDPS) hamwe n’abagize ihuriro ryarwo rya politiki batangaje ko bahagaze ku murongo umwe ku bibazo bibiri bikomeje guteza impaka muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo. Ibyo bibazo ni umushinga w’umushyikirano w’Abanyekongo watangajwe na Perezida Félix Antoine Tshisekedi Tshilombo, ndetse n’icyemezo cy’Urukiko Rushinzwe Kurinda Itegeko Nshinga cyemeje ko itegeko rigena uburyo referandumu itegurwa kandi igakorwa rihuje n’Itegeko Nshinga.
Mu itangazo bashyize ahagaragara tariki ya 03/08/2026, abo badepite n’abasenateri bo mu bwiganze buri ku butegetsi bongeye gushimangira ko bashyigikiye gahunda ya Perezida wa Repubulika yo gutegura umushyikirano mugari ugamije guhuza Abanyekongo no kuganira ku bibazo bikomeye igihugu gihanganye na byo.
Icyakora, basobanuye ko batazatanga ibisobanuro birambuye cyangwa ngo bagaragaze imyanzuro yabo ya nyuma kugeza igihe Perezida wa Repubulika azashyirira ahagaragara Iteka rya Perezida (Ordonnance présidentielle) rizatumiza ku mugaragaro uwo mushyikirano, rikanasobanura uburyo uzategurwa n’abazawitabira.
Nk’uko babitangaje, bifuza kubanza kubona urwego rw’amategeko rugenga uwo mushyikirano kugira ngo basobanukirwe neza intego zawo, uburyo uzayoborwa ndetse n’uruhare ruzahabwa impande zose bireba.
Aba bagize Inteko Ishinga Amategeko banagarutse ku cyemezo cyafashwe n’Urukiko Rushinzwe Kurinda Itegeko Nshinga ku wa 28/07/2026, cyemeje ko itegeko rigena ibisabwa kugira ngo hakorwe referandumu rihuje n’Itegeko Nshinga rya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Nubwo batinjiye mu isesengura ryimbitse ry’icyo cyemezo, bavuze ko bagifata nk’icyemezo cya nyuma cy’urwego rw’ubutabera rufite ububasha busesuye bwo gusobanura no kurinda Itegeko Nshinga. Bityo, bavuga ko kigomba kubahwa nk’uko amategeko abiteganya.
Usibye ibyo bibazo bibiri by’ingenzi birebana n’imiyoborere y’igihugu, abadepite n’abasenateri ba UDPS n’abo bafatanyije ibikorwa bya politiki banasabye Abanyekongo bose gushyira imbere ubumwe bw’igihugu no kwirinda amagambo cyangwa ibikorwa bishobora guteza amacakubiri.
Basabye abaturage kwitandukanya n’imvugo z’urwango, ubutumwa bushishikariza amacakubiri ndetse n’ibikorwa byose bishobora guhungabanya ituze n’ubwumvikane hagati y’Abanyekongo. Bavuga ko igihugu gikeneye ubwiyunge n’ubufatanye kugira ngo gikemure ibibazo bikibangamiye.
Nubwo ubutegetsi bushimangira ko kwemezwa kw’itegeko rya referandumu ari intambwe isanzwe yubahiriza inzira ziteganywa n’Itegeko Nshinga, iki cyemezo gikomeje guteza impaka zikomeye mu rwego rwa politiki.
Amashyaka menshi atavuga rumwe n’ubutegetsi agaragaza impungenge ko iri tegeko rishobora kuzaba inzira yo guhindura Itegeko Nshinga, ibintu bavuga ko bishobora gutuma Perezida Félix Tshisekedi yemererwa kongera kwiyamamariza indi manda ya gatatu.
Ku ruhande rwabwo, ubutegetsi bwa Kinshasa bukomeje guhakana ibyo birego, buvuga ko nta gahunda yo guhindura Itegeko Nshinga hagamijwe kongerera manda Perezida wa Repubulika. Ahubwo, buvuga ko gahunda ya referandumu iri mu nzira zemewe n’amategeko zo guha abaturage uburenganzira bwo gutanga ibitekerezo byabo ku bibazo bikomeye bireba ejo hazaza h’igihugu.
Iyi myanzuro ya UDPS n’ihuriro riyishyigikiye ije mu gihe Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo iri mu bihe bikomeye bya politiki n’umutekano, aho ibiganiro by’imbere mu gihugu, impaka ku ivugururwa ry’amategeko ndetse n’ibibazo by’umutekano mu burasirazuba bw’igihugu bikomeje kuba ku isonga ry’ibyigwa n’abanyapolitiki n’abaturage.
Abasesenguzi ba politiki bemeza ko uburyo umushyikirano uzategurwa, abazawitabira ndetse n’ibizawuvamo bizagira uruhare rukomeye mu cyerekezo cya politiki y’igihugu mu mezi ari imbere. Mu gihe bamwe bawubona nk’amahirwe yo gushaka ibisubizo birambye ku bibazo by’igihugu, abandi bagaragaza ko hakenewe gukorwa ibishoboka byose kugira ngo ube umushyikirano uhuza impande zose, urangwa n’ubwisanzure kandi ugamije inyungu rusange z’Abanyekongo.
