UGEAFI: Kuva Itangiye kugeza ku Bitero Byibasiye ISOKO mu Minembwe
Minembwe Capital News (MCN)
Umuryango UGEAFI (Union des Groupes d’Études et d’Actions pour le Développement de Fizi-Itombwe), umaze imyaka myinshi ukora ibikorwa by’iterambere mu misozi miremire y’i Mulenge no mu bice bitandukanye bya Teritwari ya Fizi, watangaje ko Ishuri rya ISOKO riherereye mu Minembwe ryibasiwe n’ibitero bya drone, byangiza igice kinini cy’ibikorwaremezo byaryo.
Mu itangazo ry’ubutabazi uyu muryango wasohoye kuri uyu wa Kabiri, tariki ya 17/11/2026, wavuze ko ibyo bitero byagabwe mu masaha y’umugoroba wo ku wa Mbere, tariki ya 16/11/2026, bigasenya ibyumba icyenda by’amashuri ndetse n’inyubako y’ubuyobozi bw’iki kigo.
UGEAFI yatangaje kandi ko ibyo bitero byangije ububiko bw’ishuri, ibikoresho by’ikoranabuhanga ndetse n’ibindi bikoresho byakoreshwaga mu mikorere yaryo.
Uyu muryango wavuze ko ibyo bitero byagabwe amasomo yo ku wa Mbere amaze gusozwa, ku buryo nta muntu wahasize ubuzima cyangwa ngo akomereke, nk’uko wabisobanuye mu itangazo ryawo.
Ibyo byangiritse byatumye kuri uyu munsi, tariki ya 17/11/2026, amasomo ahagarikwa by’agateganyo mu mashuri abanza n’ayisumbuye.
Mu mwaka w’amashuri wa 2026–2027, Ishuri rya ISOKO rifite abanyeshuri 738, barimo abakobwa 315 n’abahungu 423, hamwe n’abarimu 34.
UGEAFI ni iki, kandi yashinzwe ite?
UGEAFI ni impine y’izina ry’Igifaransa Union des Groupes d’Études et d’Actions pour le Développement de Fizi-Itombwe, risobanura Ihuriro ry’Amatsinda y’Ubushakashatsi n’Ibikorwa bigamije Iterambere rya Fizi-Itombwe.
Ni umuryango utegamiye kuri Leta, ukomoka mu baturage bo mu misozi miremire ya Minembwe-Itombwe. Ukora ibikorwa bigamije guteza imbere imibereho y’abaturage binyuze mu burezi, ubuzima, ubuhinzi burambye, kurengera ibidukikije no kwimakaza amahoro n’ubumwe bw’abaturage.
Amateka y’uyu muryango asubira mu mwaka wa 1978, ubwo amatsinda y’aborozi n’abahinzi bo mu misozi ya Minembwe-Itombwe yatangiraga kwishyira hamwe mu makoperative, agamije gushakira ibisubizo ibibazo byari byugarije ubworozi n’ubuhinzi.
UGEAFI ivuga ko amwe mu matsinda yabaye intangiriro y’uyu muryango ari ACDI na CODEAMI, byombi byashinzwe mu 1978. Mu 2002 ni bwo uyu muryango wafashe isura yawo ya none, nyuma uza kumenyekana mu nzego zibifitiye ububasha muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Intego nyamukuru zawo ni ugufasha abaturage kwigira, guteza imbere imibereho myiza, kongera ubushobozi bw’imiryango no kubaka abaturage bashobora guhangana n’ibibazo by’ubukene, amakimbirane n’ibindi bibazo bibugarije.
Ibikorwa UGEAFI imaze gukora mu misozi y’i Mulenge no muri Fizi
Mu myaka umaze ukora, UGEAFI wagiye ushyira mu bikorwa gahunda zitandukanye zigamije guteza imbere imibereho y’abaturage, cyane cyane mu bice by’imisozi miremire ya Minembwe-Itombwe, aho kubona serivisi z’ibanze bikunze kugorana.
1. Uburezi: Ishuri rya ISOKO n’ibihumbi by’urubyiruko rwize
Kimwe mu bikorwa bikomeye UGEAFI izwiho ni ugushyigikira no gucunga Ikigo cy’Amashuri cya ISOKO giherereye mu Minembwe.
Iri shuri ryashinzwe ku gitekerezo cy’ababyeyi, nyuma rishyirwa mu micungire ya UGEAFI. Rimaze imyaka isaga 20 rifasha abana n’urubyiruko rwo mu Minembwe no mu bice biyikikije kubona uburezi.
Nk’uko imibare UGEAFI yashyize ku rubuga rwayo ibigaragaza, Ishuri rya ISOKO rimaze guha impamyabumenyi abanyeshuri basaga 2,700, aho abakobwa bangana na 60% by’abarangije amasomo.
Amashami atangirwamo amasomo yibanda ku bumenyi bufitiye akamaro abaturage, arimo ubuhinzi, ubuvuzi bw’amatungo, ubumenyi mu by’ubuforomo, imibare n’ubugenge, ndetse n’ubucuruzi n’imicungire yabwo.
Abanyeshuri bahabwa kandi ubumenyi ngiro binyuze mu bikorwa by’ubuhinzi, ubworozi n’amasomo ya siyansi.
UGEAFI yatangaje ko abanyeshuri 26 bahagarariye iri shuri mu bizamini bya Leta bose uko ari 26 batsinze. Uyu muryango ugaragaza ko ari ikimenyetso cy’uruhare rw’uburezi mu kuzamura urubyiruko rwo mu Minembwe.
2. Ubuhinzi, ubworozi n’umutekano w’ibiribwa
UGEAFI ikora ibikorwa bigamije gufasha imiryango y’abahinzi n’aborozi kongera umusaruro no kubona ibibatunga.
Muri ibyo bikorwa harimo gutanga imbuto z’indobanure, ibikoresho by’ubuhinzi, amahugurwa ku buhinzi burambye no gufasha abaturage gukoresha uburyo bugezweho bwo guhinga, bujyanye n’imihindagurikire y’ikirere.
Imibare yatangajwe n’uyu muryango ku bikorwa byawo byo hagati ya 2023 na 2026 igaragaza ko wafashije abahinzi 20,500 muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
UGEAFI inavuga ko gahunda zayo z’ubuhinzi n’imibereho myiza zagize uruhare mu kugabanya imirire mibi ku kigero cya 46% mu bice zashyizwemo, ndetse zikongera amafaranga imiryango yinjiza buri kwezi ku mpuzandengo ya $40.
3. Amazi meza, isuku n’ubuzima
Ikindi gice cy’ingenzi cy’ibikorwa bya UGEAFI ni ugufasha abaturage kubona amazi meza no kurwanya indwara ziterwa n’amazi mabi.
Uyu muryango ushyira mu bikorwa gahunda zo kubaka no kunoza amasoko y’amazi, gushyiraho uburyo bw’isuku, gukangurira abaturage gukaraba intoki no gukumira indwara ziterwa n’umwanda.
Mu mibare y’ibikorwa byawo hagati ya 2023 na 2026, UGEAFI ivuga ko abantu basaga 90,000 bagejejweho amazi meza binyuze muri gahunda zayo muri RDC.
Mu rwego rw’ubuzima, uyu muryango uvuga ko abantu 22,497 bakingiwe byuzuye, abarwayi 13,140 bakavurwa, naho abagore 608 bagafashwa kubyara mu buryo bwizewe.
4. Kurengera ibidukikije no kubungabunga amashyamba
Mu misozi ya Itombwe no mu bice bya Minembwe na Bibokoboko, UGEAFI yashyize mu bikorwa gahunda zo kurengera ibidukikije, kongera amashyamba no gukumira iyangirika ry’ubutaka.
Ibi bikorwa birimo gutegura ingemwe z’ibiti, kuzigeza ku baturage no kubakangurira gukoresha uburyo bwo guhuza ubuhinzi no gutera ibiti.
Raporo y’ibikorwa by’uyu muryango igaragaza ko wateguye ingemwe z’ibiti zigera ku 690,000, zigakwirakwizwa mu miryango igera ku 3,000, amatorero atanu n’amashuri 10 yo mu Minembwe na Bibokoboko.
UGEAFI inavuga ko mu 2025 honyine hatewe ibiti birenga 60,000, binyuze muri gahunda zo kongera amashyamba no kubungabunga ibidukikije mu misozi ya Itombwe.
5. Gufasha imiryango itishoboye n’abahuye n’ingaruka z’intambara
UGEAFI ikora kandi ibikorwa by’ubutabazi bigamije gufasha imiryango yahuye n’ingaruka z’amakimbirane n’ibindi bibazo by’ubuzima.
Urugero rugaragara ni umushinga wa Tumaini, ukorwa na UGEAFI ku bufatanye na HELP, ku nkunga ya Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga y’u Budage. Uyu mushinga ugamije gufasha abaturage bagizweho ingaruka n’ibibazo by’ubutabazi muri Kivu y’Amajyepfo.
Mu nkuru yasohowe na La Prunelle RDC ku itariki ya 05/11/2026, havuzwe ko imiryango irenga 700 yo mu Minembwe yahawe ubufasha bw’amafaranga, imbuto z’ubuhinzi n’ibikoresho byo guhinga. Indi miryango 195 y’abantu bahunze intambara, yari icumbikiwe i Kamanyola muri Teritwari ya Walungu, na yo yahawe ubufasha.
Muri Minembwe, iyo miryango yaturukaga mu duce twa Kabingo, Kisombe, Irumba na Mater Dei.
Iyi nkuru yanagaragaje ko umushinga wa Tumaini uteganya kugera ku miryango 3,328 yo mu duce dutanu tw’ubuvuzi, ari two Minembwe, Nyangezi, Nundu, Itombwe na Hauts Plateaux.
6. Kubaka amahoro, ubumwe n’ubushobozi bw’abaturage
UGEAFI inashyira imbaraga mu bikorwa bigamije guhuza abaturage, gukemura amakimbirane mu mahoro no kongera uruhare rw’abagore n’urubyiruko mu iterambere.
Ibyo bikorwa birimo ibiganiro n’abaturage, ubuhuza mu makimbirane, amahugurwa agamije kwimakaza umuco w’amahoro no gufasha amatsinda yo kuzigama no kugurizanya.
Uyu muryango uvuga ko abantu 1,600 bahuguwe mu gukemura amakimbirane mu mahoro, ndetse ko ufite amatsinda 93 yo kuzigama no kugurizanya, nk’uko bigaragara mu mibare y’ibikorwa byawo byo hagati ya 2023 na 2026.
Unashyira mu bikorwa gahunda zo kurwanya ihohoterwa rishingiye ku gitsina, gufasha abahuye na ryo no guteza imbere uburenganzira bw’abafite ubumuga.
Ibitero kuri ISOKO: Igihombo ku burezi n’iterambere ry’abaturage
Kwangirika kw’Ishuri rya ISOKO ni igihombo gikomeye ku burezi bwo mu Minembwe, cyane ko ari kimwe mu bigo bifasha urubyiruko kubona ubumenyi rusange n’ubumenyi ngiro bushobora kurufasha kwiteza imbere no guteza imbere aho rutuye.
Ibyumba icyenda by’amashuri n’inyubako y’ubuyobozi byangiritse, ndetse n’ibikoresho by’ikoranabuhanga n’ibindi bikoresho by’iki kigo, bigaragaza uburemere bw’ingaruka ibyo bitero byagize ku mikorere y’iri shuri.
Mu gihe abanyeshuri 738 n’abarimu 34 bahuye n’ingaruka zo guhagarikwa kw’amasomo, ikibazo ntikigarukira gusa ku byangiritse ku nyubako, kuko gishobora no guhungabanya gahunda y’uburezi y’abana n’urubyiruko bari baratangiye umwaka w’amashuri wa 2026–2027.
Mu gusoza itangazo ryayo, UGEAFI yasabye impande zose zirebwa n’amakimbirane kurinda ibigo by’amashuri ingaruka z’intambara no kubahiriza uburenganzira bw’abana bwo kwiga, ndetse no mu bihe by’intambara.
Uyu muryango wavuze ko wifatanyije n’abanyeshuri, abarimu, ababyeyi n’umuryango wose w’uburezi wa ISOKO muri ibi bihe bikomeye.
Minembwe Capital News (MCN)
