Uko Perezida Kagame Yabigenje: Umugambi wa Amerika wo Gufatira u Rwanda Ibihano Urahagarikwa
Amakuru yatangajwe n’ikinyamakuru mpuzamahanga The Wall Street Journal agaragaza uko dipolomasi yo ku rwego rwo hejuru yahinduye icyerekezo cy’umugambi w’ibihano Leta Zunze Ubumwe za Amerika zari ziteganya gufatira u Rwanda, mu rwego rwo gusubiza ku bibazo by’umutekano muke mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).
Iyi nkuru ifite umutwe ugira uti “As Trump’s African Peace Deal Teetered, a Call From Rwanda Halted U.S. Sanctions” igaragaza ko mu mpera z’ukwezi kwa Mbere 2026, Paul Kagame yagiranye ikiganiro cyihariye na Senateri Lindsey Graham, umwe mu bafite ijambo rikomeye muri politiki y’ububanyi n’amahanga ya Amerika.
Umugambi w’ibihano wari warateguwe n’inzego za Leta ya Amerika zirimo Minisiteri y’Imari n’izindi nzego zishinzwe kugenzura no gushyira mu bikorwa gahunda y’ibihano (sanctions regime), wari ugamije gufatira ibyemezo abayobozi bamwe bakuru b’u Rwanda ndetse n’abo mu mutwe wa M23.
Ibi byari bifitanye isano n’uko Amerika yabonaga kongera kubura imirwano mu Burasirazuba bwa RDC nk’igikorwa kinyuranyije n’amasezerano y’amahoro yari yasinyiwe i Washington D.C. mu kwezi kwa Cumi na Kabiri 2025, mu biganiro byari bishyigikiwe n’ubuyobozi bwa Perezida Donald Trump, bigamije kugabanya umwuka mubi mu karere k’Ibiyaga Bigari.
Nk’uko The Wall Street Journal ibitangaza, nyuma y’ikiganiro yagiranye na Perezida Kagame, Senateri Graham yahise agirana ibiganiro n’abayobozi bakuru barimo abo mu biro by’Umukuru w’Igihugu wa Amerika (White House), ndetse no mu biro bya Visi Perezida JD Vance.
Mu buvugizi bwe, Graham yashimangiye ko u Rwanda ari umufatanyabikorwa w’ingenzi wa Amerika mu by’umutekano, cyane cyane mu bikorwa byo kurwanya iterabwoba no kugarura ituze mu bihugu bya Afurika birimo Mozambique na Centrafrique. Yanasobanuye ko u Rwanda rufite uruhare rukomeye mu gutanga amabuye y’agaciro y’ingenzi ku isoko mpuzamahanga, arimo ayifashishwa mu ikoranabuhanga rigezweho.
Yaburiye ko ibihano byihuse byashoboraga kudindiza ubushake bwa dipolomasi no gushyira mu kaga inzira y’amahoro yari igitangira kugaragaza icyizere.
Nyuma y’izo nama, ubuyobozi bwo ku rwego rwo hejuru muri Amerika bwafashe icyemezo cyo kudakomeza uwo mugambi w’ibihano. White House yemereye The Wall Street Journal ko nta bihano byigeze bishyirwa mu bikorwa, kandi ko nta n’itegurwa ryabyo rikiriho.
Iki cyemezo cyasobanuwe nk’intambwe igaragaza ko Amerika yahisemo guha agaciro inzira y’ibiganiro n’ubufatanye aho kwihutira ibihano bishobora gukongeza umwuka mubi.
Guverinoma y’u Rwanda yakomeje kugaragaza ko ishyigikiye amasezerano y’amahoro yasinyiwe i Washington, inashimangira ko yiteguye kuyashyira mu bikorwa uko bikwiye. Icyakora, yakomeje no kugaragaza impungenge ku mikoranire y’ingabo za RDC (FARDC), imitwe yitwaje intwaro irimo FDLR na Wazalendo, ndetse n’ingabo z’amahanga zikorana na Kinshasa.
U Rwanda rwagiye rushimangira ko ingamba zarwo zishingiye ku kurinda umutekano warwo no gukumira ibikorwa by’umutwe wa FDLR, umaze igihe ushinjwa ibikorwa by’iterabwoba no guhungabanya umutekano w’akarere.
Umubano w’u Rwanda na Amerika umaze imyaka irenga mirongo itatu ushingiye ku bufatanye mu by’umutekano, iterambere n’imiyoborere. Kuva nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, Amerika yabaye umwe mu bafatanyabikorwa bakomeye mu gushyigikira ivugurura ry’inzego z’umutekano n’ubukungu bw’u Rwanda.
Ibi byatumye ibihugu byombi bigirana umubano wihariye, aho n’igihe habayeho kutumvikana ku ngingo zimwe na zimwe za politiki y’akarere, dipolomasi yakomeje guhabwa umwanya wa mbere.
Iyi nkuru igaragaza ko mu bibazo by’akarere k’Ibiyaga Bigari, dipolomasi yo ku rwego rwo hejuru ishobora kugira uruhare rukomeye mu gukumira icyuho cyashoboraga kongera gucamo ibihugu ibice. Uruhare rwa Perezida Kagame n’ubwumvikane bwagezweho n’abayobozi ba Amerika byerekana ko ibiganiro byubakiye ku nyungu rusange bishobora gusimbura ibihano.
Mu gihe umutekano mu Burasirazuba bwa RDC ugikomeje kuba ingorabahizi, iki cyemezo cyo guhagarika ibihano kigaragaza ko amahitamo ya politiki mpuzamahanga ashobora guhindurwa n’imbaraga za dipolomasi, cyane cyane iyo zishingiye ku bufatanye bw’igihe kirekire n’inyungu zifatika ku mpande zombi.
Icyizere gisigaye ni uko inzira y’amahoro izakomeza guhabwa imbaraga, bityo ibibazo by’akarere bigakemurwa mu buryo burambye aho kongera kwisanga mu muriro w’ibihano n’intambara zidashira.






