Amerika yateguje u Rwanda na RDC guhurira mu biganiro bikomeye bigamije guhosha intambara yo mu Burasirazuba
Mu gihe umutekano mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) ukomeje kuzamo ibibazo bikomeye, Leta Zunze Ubumwe za Amerika ziyobowe na Donald Trump zateguye icyumweru cy’ibiganiro bikomeye bizahuza u Rwanda na RDC, hagamijwe gusuzuma no gukemura ibibazo byugarije amasezerano y’amahoro aheruka gusinywa.
Ibi biganiro biteganyijwe kubera i Washington DC, bikazitabirwa n’intumwa zo ku rwego rwo hejuru ziturutse ku butegetsi bwa Paul Kagame n’ubwa Félix Tshisekedi. Ni ubwa mbere impande zombi zizongera guhurira mu biganiro byeruye kuva Amerika ifatiye ibihano Ingabo z’u Rwanda (RDF) n’abasirikare bakuru bane tariki ya 02/03/2026.
Ibibazo by’umutekano muke mu Burasirazuba bwa RDC bimaze imyaka myinshi, bifitanye isano n’ingaruka zasizwe n’intambara zo mu myaka yo hambere n’ikorwa rya Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994. Ibi byatumye imitwe yitwaje intwaro itandukanye ikomeza gukorera muri aka karere, harimo n’umutwe wa FDLR washinzwe n’abasize bakoze Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda.
Amerika ivuga ko gushyigikira umutwe wa M23 ari imwe mu mpamvu z’ingenzi zituma intambara idahagarara, ari na yo mpamvu yashyize igitutu ku Rwanda binyuze mu bihano.
Ku rundi ruhande, RDC na yo ishinjwa gukorana na FDLR, ikanengwa ku bikorwa byayo bya gisirikare, cyane cyane n’ibitero by’indege zitagira abapilote (drones) harimo n’icyahitanye umukozi w’Umuryango w’Abibumbye (UNICEF) i Goma. Ibi byatumye habaho impungenge ko gushyira igitutu ku Rwanda gusa bishobora gutuma ingabo za RDC zirushaho gukaza ibikorwa bya gisirikare.
Nubwo hataratangazwa ku mugaragaro urutonde rw’abazitabira ibyo biganiro i Washington, amakuru avuga ko ku ruhande rw’u Rwanda hazaba hari abayobozi bakomeye barimo umujyanama mukuru wa Perezida ndetse n’abashinzwe ubutwererane bwa gisirikare ku rwego mpuzamahanga. Ku ruhande rwa RDC, ho hazaba hari intumwa zidasanzwe za Perezida.
Ibiganiro bizayoborwa n’inzego z’ingenzi za Amerika zirimo Inama y’Umutekano w’Igihugu (National Security Council) na Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ishinzwe Afurika.
Uretse ibiganiro bya politiki, Washington izanakira inama mpuzamahanga yitwa Powering Africa Summit, izahuza abayobozi benshi bo muri Afurika n’abashoramari, baganira ku iterambere ry’ingufu n’ubufatanye mu bukungu hagati ya Amerika na Afurika.
Abaminisitiri b’ingufu baturutse mu bihugu byinshi bya Afurika, barimo n’u Rwanda, Uganda na RDC, biteganyijwe ko bazitabira iyi nama igamije guteza imbere ishoramari mu rwego rw’ingufu, harimo n’ibikomoka kuri peteroli—ibintu ubutegetsi bwa Trump bushyize imbere.
Muri icyo cyumweru kandi, Inteko Ishinga Amategeko ya Amerika izakora inama zitandukanye zigamije gusuzuma politiki ya Amerika ku bijyanye na Afurika, ubufatanye mpuzamahanga n’imikoreshereze y’imari igenerwa ubufasha.
Izi nama zizatanga ishusho y’aho politiki ya Amerika igana ku mugabane wa Afurika, cyane cyane mu bijyanye n’ubucuruzi, umutekano n’uburenganzira bwa muntu.
Ibi biganiro by’i Washington bifatwa nk’ingenzi cyane ku hazaza h’umutekano mu karere k’Ibiyaga Bigari. Nubwo hari icyizere ko bishobora gutanga umusaruro, ibibazo byimbitse by’amateka, inyungu za politiki n’ubukungu bikomeje gutuma inzira y’amahoro iba ndende kandi igoye.
Amaso y’isi yose ayahanze i Washington, hategerejwe kureba niba ibi biganiro bizatanga igisubizo kirambye cyangwa niba bizasiga ibintu bikomeje kuba bibi kurushaho.
