AU i Goma: Ibiganiro by’Amahoro Birakomeje, Ariko Ibibera muri Minembwe na Masisi Birimo Ibibazo Bikomeye — Me. Byashoni
Minembwe Capital News (MCN)
Mu gihe intumwa z’Itsinda ry’Abahuza b’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AU) zari i Goma ku itariki ya 05/10/2026, mu biganiro bigamije gushaka umuti wa politiki n’amahoro ku bibazo by’umutekano mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), impungenge ku mutekano w’abaturage zakomeje kugaragara mu bice bya Masisi no mu bice bya Minembwe.
Nk’uko bikubiye mu butumwa bwatanzwe na Me MANIRAGABA BYASHONI John, urengera uburenganzira bwa muntu, abaturage bo mu bice bya Minembwe ndetse no muri Teritwari ya Masisi bari bakiriye bafite icyizere ukuza i Goma kw’intumwa z’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, babona ko bishobora gutanga icyizere gishya mu gushakira umuti ikibazo cy’umutekano kimaze igihe cyibasiye abaturage bo mu Burasirazuba bwa RDC.
Iryo tsinda ry’Abahuza b’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe ryari ririmo abayobozi bakomeye b’Afurika bahoze ku butegetsi, barimo Uhuru Kenyatta, wahoze ari Perezida wa Kenya, Mokgweetsi Masisi, wahoze ari Perezida wa Botswana, ndetse na Sahle-Work Zewde, wahoze ari Perezida wa Ethiopia. Amakuru yatangajwe na Radio Okapi n’izindi nzego z’itangazamakuru yemeza ko intumwa z’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe zagiriye i Goma ibiganiro n’ubuyobozi bwa AFC/M23 ku bijyanye n’inzira y’amahoro n’umutekano mu Burasirazuba bwa RDC.
Kuri Me Byashoni, kuba ibiganiro nk’ibi byarabereye i Goma ni ikimenyetso cy’ingenzi ku baturage bamaze igihe bahura n’ingaruka z’intambara, kuko bishobora gutanga umwanya wo gushakira umuti ikibazo binyuze mu biganiro aho gukomeza kwishingikiriza ku mbaraga za gisirikare.
Gusa, mu gihe ibikorwa by’ubuhuza byakomezaga i Goma, umutekano ku butaka wakomeje gutera impungenge.
Muri Masisi, amakuru yatangajwe na Radio Okapi ku itariki ya 05/10/2026 yavugaga ku mirwano hagati y’ingabo za FARDC zifatanyije n’abarwanyi ba Wazalendo na AFC/M23, cyane cyane mu gace ka Ufamandu Ier. Radio Okapi kandi yatangaje ko imirwano yari ikomeje muri ako gace, mu gihe impande zihanganye zakomeje guhangana ku bice bitandukanye bya Masisi.
Ku rundi ruhande, mu bice bya Minembwe, Me Byashoni avuga ko ubuhamya bwakusanyijwe mu bice bya Biziba, Kabanju, Point Zéro na Mukoko bwagaragaje ko humvikanye ibisasu bya drones n’iby’intwaro ziremereye, bivugwa ko byageze no mu bice bituwe n’abaturage.
Ariko kandi, Me Byashoni ashimangira ko amakuru ajyanye n’uwaba yagabye ibyo bitero, by’umwihariko ibirego bishinja FARDC n’abafatanyabikorwa bayo, akwiye kugenzurwa. Asaba ko hakorwa igenzura kandi rikozwe vuba, kugira ngo hamenyekane ukuri ku byabaye ndetse n’ababigizemo uruhare, niba hari abo bigaragara ko babifitemo uruhare.
Ibi bituma hibazwa ikibazo cy’ingenzi: ese uburyo bwo guhagarika imirwano bushobora kugira umusaruro urambye mu gihe ibiganiro bya dipolomasi bikomeje, ariko abaturage bo mu bice bimwe na bimwe bagakomeza gutangaza ko bahura n’ibikorwa by’urugomo ku butaka?
Me Byashoni avuga ko kuva muri Masisi kugera mu Minembwe, abaturage bakomeje kwishyura ikiguzi gikomeye cy’umutekano muke. Mu ngaruka avuga harimo iyimuka ry’abaturage, ihungabana ry’amashuri, ingorane zo kugera mu mirima, guhungabana kw’ibikorwa by’ubukungu ndetse n’ingorane zo kubona serivisi z’ubuvuzi.
Avuga ko abaturage batagomba kuba ibitambo by’imirwano iri hagati y’impande zihanganye, kandi ko kurindwa kw’abasivili bigomba kuba imwe mu nkingi z’ingenzi z’ibiganiro byose bigamije kugarura amahoro.
Ni muri urwo rwego Me Byashoni asaba Itsinda ry’Abahuza b’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe kutagarukira ku biganiro bibera i Goma gusa, ahubwo ko hakwiye no kumvwa abaturage bari mu bice bikomeje kugira ingaruka z’intambara.
Mu butumwa bwe, asaba ko hashyirwaho uburyo bwo kurinda abaturage ku buryo bunoze kandi butabogama, hakagenzurwa mu buryo bwigenga ibitero cyangwa ibisasu bivugwa ko byagabwe ku bice bituwe n’abaturage, ndetse hakagaragazwa ababazwa n’ihohoterwa cyangwa kurenga ku masezerano y’agahenge, hatitawe ku ruhande baba babarizwamo.
Anasaba ko amashuri, ibigo nderabuzima n’ibindi bikorwa remezo by’abaturage birindwa, ndetse ko imfashanyo zigera ku baturage mu mutekano kandi nta nkomyi.
Me Byashoni kandi asaba ko hashyirwaho uburyo bwatuma abaturage bageza ubuhamya bwabo ku buryo butaziguye ku nzego z’ubuhuza n’izigenzura iyubahirizwa ry’amasezerano y’amahoro.
Ku bw’abaturage bo mu bice byibasiwe n’umutekano muke, ikibazo cy’amahoro ntigikwiye kugarukira mu byumba by’inama i Goma cyangwa ahandi hantu hakorerwa ibiganiro bya dipolomasi. Me Byashoni avuga ko amahoro agomba no kugera ku butaka, aho abaturage babona umutekano mu buzima bwabo bwa buri munsi.
Mu butumwa bwe, yagarutse ku bice birimo Masisi, Minembwe, Mikenge, Kamombo, Bijombo na Rurambo, avuga ko abaturage baho na bo bakeneye kubona amahoro n’umutekano birambye.
Asaba impande zose zifite uruhare muri aya makimbirane kubahiriza ibyo ziyemeje, kurinda abaturage no gushyira imbere ibiganiro nk’uburyo bwo gukemura amakimbirane.
Minembwe Capital News (MCN)






