Kongolo wa Tshisekedi Avuze Ibitunguranye ku Burasirazuba bwa RDC
Minembwe Capital News (MCN)
Jacques Kongolo, umujyanama akaba n’intumwa yihariye ya Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Félix Tshisekedi, mu by’umutekano, yagize icyo avuga ku magambo aherutse gutangazwa na Azarias Ruberwa ku bijyanye n’imiterere ya politiki n’umutekano mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Kongolo yavuze ko RDC yo mu 2026 itandukanye cyane n’iyo mu 1998 cyangwa mu 2021, ashimangira ko Abanyekongo ubu basobanukiwe kurushaho imbaraga n’imikorere byagiye bigira uruhare mu bibazo by’umutekano, by’umwihariko mu burasirazuba bw’igihugu.
Mu magambo ye, Kongolo yasabye Abanyekongo kwirinda kongera gusubira mu buryo bwo gukoresha amacakubiri ashingiye ku turere cyangwa ku miryango, avuga ko ibyo bishobora gukomeza gukongeza amakimbirane no kongera ububabare bw’abaturage.
Yagize ati: “Ntabwo turi mu 1998 cyangwa mu 2021. Abaturage ba Congo barahindutse kandi ubu basobanukiwe neza kurushaho izi mpinduka.”
Kongolo kandi yashimangiye ko Perezida Félix Tshisekedi aharanira ubumwe bw’igihugu no kurinda Abanyekongo bose, avuga ko ubumwe bw’igihugu, amahoro n’iterambere bikwiye kuba ku isonga mu bikorwa bya politiki.
Mu buryo bwumvikana mu magambo ye, Kongolo yashakaga kwamagana ibyo abona nk’imvugo cyangwa ibikorwa bishobora guhuza ikibazo cy’umutekano n’amatsinda ashingiye ku moko cyangwa ku turere. Yamaganye by’umwihariko icyo yise gukoresha amadini n’amatorero mu gukangurira abantu kwitabira amakimbirane, ndetse no gukusanya amafaranga yo gushyigikira imitwe yitwaje intwaro.
Ati: “Kubwiriza amacakubiri mu matorero, gukangurira imiryango gufata intwaro cyangwa gukusanya amafaranga yo gukomeza intambara bituma ayo macakubiri arushaho gukomera kandi bikongerera abaturage imibabaro.”
Ibi byumvikanamo ubutumwa bugenewe cyane cyane abatavuga rumwe n’uburyo ubutegetsi bwa Kinshasa bukemura ikibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa RDC, nk’uko Kongolo yabivuze. Kongolo asa n’ushaka gushimangira ko ikibazo cy’umutekano kidakwiye gusobanurwa nk’amakimbirane hagati y’amatsinda y’amoko, ahubwo ko Abanyekongo bose bakwiye kwibanda ku bumwe bw’igihugu.
Icyuho hagati y’amagambo ya Kongolo n’uko Abanyamulenge bamwakira
Nubwo Kongolo avuga ku bumwe bw’Abanyekongo no kurwanya ivangura rishingiye ku miryango, imyitwarire ye n’ubutumwa atanga ntibwakirwa kimwe n’Abanyamulenge.
Mu bice bituwe ahanini n’Abanyamulenge mu Burasirazuba bw’igihugu, abamunenga bavuga ko amagambo yo guhamagarira ubumwe bw’igihugu adahuye n’ibyo babona bibera ku butaka, cyane cyane ku bijyanye n’ibitero n’ihohoterwa bikorerwa abaturage b’Abanyamulenge.
Abanenga Kongolo bavuga ko, mu gihe akorana n’inzego z’umutekano ndetse n’imitwe yitwaje intwaro ishyigikiwe na Kinshasa, irimo Wazalendo, Abanyamulenge bakomeje gutanga ibirego by’ihohoterwa, gusahurwa no kwangirizwa imitungo yabo bikorwa n’iyo mitwe.
Ibi birego birimo no kuvuga ko imirima, amazu ndetse n’amatungo by’Abanyamulenge byagiye byibasirwa mu bice bitandukanye by’imirwano. Ku birebana n’amatungo, hari amakuru atangwa n’abaturage n’abahagarariye Abanyamulenge avuga ko umubare w’amatungo yanyazwe wageze ku bihumbi amagana arindwi arenga.
Wazalendo n’ibirego byibasira Abanyamulenge
Wazalendo, imitwe yitwaje intwaro ishyigikiye FARDC mu rugamba rwo kurwanya AFC/M23 n’indi mitwe, yagiye ishinjwa gukora ihohoterwa rikorerwa abasivili.
Mu bice bituwe n’Abanyamulenge, abayobozi n’abaturage bo muri ako gace bavuga ko abarwanyi bafatanyije n’ingabo za Leta bagaba ibitero ku baturage, bakica abatuye utwo duce, bakangiza imitungo ndetse bakanyaga n’amatungo yabo.
Ku ruhande rwabo, abategetsi ba Kinshasa bakunze kugaragaza Wazalendo nk’abafatanyabikorwa mu kurinda ubusugire bw’igihugu no kurwanya imitwe ibarwanya.
Ni muri uwo murongo kandi amagambo ya Kongolo akwiye gusomwa: ashimangira ubusugire n’ubumwe bwa RDC, mu gihe bamwe mu Banyamulenge bo bibaza niba politiki y’ubutegetsi idakwiye kubanza gukemura ibibazo by’umutekano n’ibirego by’ihohoterwa bavuga ko bibageraho.
Kongolo n’ibirego birebana na Interahamwe
Hari kandi amagambo n’ibirego bikomeye bijyanye n’imikoranire y’abayobozi cyangwa imitwe imwe n’abantu bashinjwa kuba bafite aho bahuriye n’imitwe y’abasize bakoze Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994.
Nyamara, ikibazo cy’imikoranire hagati y’inzego z’umutekano za RDC, imitwe ya Wazalendo n’andi matsinda yitwaje intwaro gikomeje kuba kimwe mu bibazo bikomeye biri ku isonga mu biganiro ku mutekano wo mu burasirazuba bwa Congo.
Kongolo avuga ku Banyekongo bavuga Igiswahili
Mu rwego rwo gusubiza ibivugwa ku ivangura cyangwa guhezwa kw’abavuga Igiswahili, Kongolo yagarutse ku kuba abantu benshi bavuga Igiswahili bafite imyanya ikomeye mu nzego za Leta.
Yavuze ko hari abavuga Igiswahili bafite imyanya mu Biro bya Perezida, muri Sena n’Inteko Ishinga Amategeko, muri Guverinoma ndetse no mu Ngabo za RDC.
Kuri Kongolo, kuba abo bantu bafite imyanya ikomeye mu nzego z’igihugu ni ikimenyetso cy’uko abavuga Igiswahili bafite uruhare mu miyoborere ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Yasabye kandi Abanyekongo kwirinda guhuza ururimi, inkomoko cyangwa idini n’amakimbirane yitwaje intwaro, ashimangira ko Igiswahili ari rumwe mu ndimi zikoreshwa mu gihugu.
Ubutumwa bwa Kongolo n’ikibazo gikomeje kuba mu burasirazuba
Muri rusange, ubutumwa bwa Jacques Kongolo bushingiye ku gushimangira ubumwe bw’igihugu no kwamagana ibyo abona nk’imvugo zishobora kongera amacakubiri ashingiye ku moko cyangwa ku turere.
Ni muri urwo rwego amagambo ya Kongolo ashobora gukomeza guteza impaka: ku ruhande rumwe, ahamagarira Abanyekongo kurenga amacakubiri no kubaka igihugu kimwe; ku rundi ruhande, Abanyamulenge bamwe basaba ko mbere yo kubasaba kwizera uwo mutwe w’ubumwe, hakwiye kubanza gukemurwa ibibazo by’umutekano n’ibirego by’ihohoterwa bavuga ko bimaze igihe bibagiraho ingaruka.
Ikibazo gikomeye gisigaye ni ukumenya niba ubutumwa bwo guhamagarira ubumwe bw’igihugu bushobora guherekezwa n’ibikorwa bifatika byo kurinda abasivili bose, nta kurobanura, no kubazwa inshingano kw’abaregwa ihohoterwa n’ibindi byaha bikorerwa abaturage.
Minembwe Capital News (MCN)







