Bujumbura: Inama Mpuzamahanga y’Amahoro Ihuriyemo Urubyiruko rwa RDC, Mu Gihe Ikibazo cy’Abanyamulenge Kiri Mu Maso y’Akarere
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Mu gihe Afurika ikomeje gushakisha ibisubizo birambye ku bibazo by’umutekano, amahoro n’uruhare rw’urubyiruko mu miyoborere y’umugabane, i Bujumbura mu Burundi hatangiye inama mpuzamahanga yibanda ku rubyiruko, amahoro n’umutekano, ndetse n’uruhare rw’abagore mu kubaka amahoro n’umutekano.
Nk’uko bigaragara ku itangazo ry’inama, iyi ni Inama Ngarukamwaka ya 5, “Dialogue Continental”, yabereye i Kiriri, i Bujumbura. Yatangiye uyu munsi, tariki ya 10/08, ikazageza tariki ya 12/08/2026. Iyi nama iri munsi y’ubuyobozi bw’Umukuru w’Igihugu cy’u Burundi, Évariste Ndayishimiye, usanzwe ari na Perezida uriho w’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AU).
Insanganyamatsiko y’iyi nama yibanze ku mazi, amahoro n’ubuyobozi bukubiyemo bose muri Afurika, cyane cyane ku ruhare rw’urubyiruko n’abagore mu gukumira amakimbirane, gucunga ibibazo by’ibiza n’ihindagurika ry’ibihe, ndetse no guteza imbere imiyoborere iboneye kandi irambye y’umutungo kamere.
Ni inama yahuje urubyiruko rutandukanye rwaturutse mu bihugu bitandukanye bya Afurika, aho rwaganiriye ku bibazo bikomeye byugarije umugabane, by’umwihariko amakimbirane, umutekano muke, imiyoborere, amahoro arambye n’uruhare rw’urubyiruko mu gufata ibyemezo.
Muri abo bitabiriye harimo n’urubyiruko rwaturutse muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).
Mu bahagarariye RDC muri iyi nama harimo Christian Byuzuye, Umunyamulenge uzwi mu ruhando rwa politiki nk’umwe mu Banyamulenge bashyigikira ubutegetsi bwa Kinshasa.
Kwitabira kwe muri iyi nama bibaye mu gihe ikibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa RDC, cyane cyane mu bice bituwe n’Abanyamulenge, gikomeje kuba kimwe mu bibazo bikomeye by’umutekano mu karere k’Ibiyaga Bigari.
Abashyigikiye uruhande rwa Kinshasa mu kibazo cy’amakimbirane yo muri Kivu y’Amajyepfo bakunze kugira imyumvire itandukanye n’iy’abatavuga rumwe na Leta ku mpamvu n’abateza umutekano muke muri aka karere.
Mu gihe bamwe mu Banyamulenge bashyigikiye Leta ya Kinshasa bagiye bashinjwa na bagenzi babo guhakana cyangwa kugabanya uburemere bw’ibitero bivugwa ko byagabwe ku baturage b’Abanyamulenge, hari abandi bavuga ko ibi bibazo by’umutekano bikwiye gusuzumwa mu buryo bwigenga kandi butabogamye.
Abavuga ko Abanyamulenge bagabweho ibitero bavuga ko FARDC, ingabo z’u Burundi, imitwe ya Wazalendo ndetse na FDLR bagize uruhare mu bikorwa bya gisirikare byabereye mu bice bitandukanye byo muri Minembwe n’inkengero zaho.
Abaturage b’Abanyamulenge bo mu bice byibasiwe n’ibitero bavuga ko intambara yabagizeho ingaruka zikomeye, zirimo kunyagwa amatungo, gusenyerwa amazu, guhunga ibyabo ndetse no kubura ubuzima.
Mu birego bitandukanye byagiye bitangwa ku mirwano yabereye mu misozi ya Kivu y’Amajyepfo, havugwa kandi ikoreshwa ry’indege zitagira abapilote (drones) mu bikorwa bya gisirikare.
Abatavuga rumwe n’ubutegetsi bwa Kinshasa bavuga ko FARDC yakoresheje drones ndetse n’ibitero byo ku butaka mu bikorwa bya gisirikare byabereye mu bice bituwe n’Abanyamulenge.
Ibi birego byakunze guteza impaka zikomeye, cyane cyane ku bijyanye n’ingaruka ibikorwa bya gisirikare bigira ku baturage basanzwe, mu gihe impande zose z’intambara zikomeje gushinjanya kugira uruhare mu ihohoterwa n’ibindi bikorwa bibangamira abaturage.
Mu gihe izi mpaka zikomeje, ku rundi ruhande, MRDP-Twirwaneho, irwanirira Abanyamulenge, ivuga ko ibintu byahindutse cyane ku butaka, nyuma y’ibikorwa bya gisirikare byayo mu bice bitandukanye bya Kivu y’Amajyepfo.
Uyu mutwe uvuga ko wasubije inyuma imitwe n’ingabo wita abo bahanganye na wo, ndetse ko wafashe cyangwa ugenzura ibice bitandukanye birimo Minembwe n’ahandi muri teritwari za Fizi, Mwenga na Uvira.
Ibi ni ibintu bifite uburemere bukomeye kuri politiki n’umutekano w’akarere, kuko bigaragaza ko ikibazo cyo mu burasirazuba bwa RDC kitakiri ikibazo cy’igisirikare cya Leta gusa, ahubwo cyahindutse urugamba rugira ingaruka ku miterere y’ubutegetsi n’ububasha ku butaka.
Kuba urubyiruko ruturuka muri RDC rwaritabiriye iyi nama i Bujumbura bifite igisobanuro kirenze ibiganiro bisanzwe by’urubyiruko.
Akarere k’Ibiyaga Bigari kamaze imyaka myinshi karangwa n’amakimbirane, cyane cyane mu burasirazuba bwa RDC, aho ibibazo by’umutekano, imitwe yitwaje intwaro, umubano hagati y’ibihugu ndetse n’ibibazo by’amoko n’imiyoborere bikomeje gutuma amahoro arambye aba ingorabahizi.
Kuri iyi nshuro, kuba Christian Byuzuye, nk’umwe mu rubyiruko rw’Abanyamulenge rushyigikira Leta ya Kinshasa, yitabiriye ibiganiro byibanda ku mahoro n’umutekano, bishobora kongera uburemere bw’impaka ku buryo ikibazo cy’Abanyamulenge n’umutekano wo muri Kivu y’Amajyepfo cyakemurwa.
Ikibazo gikomeye gikomeje kwibazwa ni ukumenya niba ibiganiro nk’ibi bizashobora kuva ku magambo bikagera ku bisubizo bifatika ku bibazo by’umutekano biri mu burasirazuba bwa RDC.
Ku ruhande rumwe, hari abifuza ko urubyiruko rwagira uruhare mu kubaka amahoro no guhuza impande zishyamiranye. Ku rundi ruhande, hari impungenge ko ibiganiro by’amahoro bishobora kutagira icyo bigeraho mu gihe ibibazo by’ingenzi bitera amakimbirane bidakemuwe.
Inama ya Bujumbura rero izakomeza gukurikiranwa n’abantu benshi mu karere k’Ibiyaga Bigari, cyane cyane ku bijyanye n’ubutumwa buzatangwa ku bibazo by’umutekano muri RDC, uruhare rw’urubyiruko mu gushaka amahoro ndetse n’uko ibihugu byo muri aka karere bizafatanya mu gukumira amakimbirane.

MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)





