Ebola Ikomeje Guteza Impungenge mu Burasirazuba bwa RDC hagati y’Intambara ya AFC/M23, MRDP-Twirwaneho n’Ingabo za Leta
Mu gihe uburasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo bukomeje kuba mu bibazo by’umutekano muke n’intambara zimaze imyaka myinshi, haravugwa indi mpungenge ikomeye ijyanye n’ikwirakwira ry’icyorezo cya Ebola mu bice bimwe bigenzurwa n’ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23) ndetse n’indi mitwe yitwaje intwaro ifatanyije na yo, harimo MRDP-Twirwaneho.
Mu itangazo ryashyizwe ahagaragara kuri uyu wa Kane tariki ya 21/05/2026, ihuriro rya AFC/M23 ryatangaje ko ibikorwa byo gukurikirana indwara z’ibyorezo bikomeje mu duce ryise “zones libérées”, aho bamaze gufata ibipimo birenga 200 by’abantu bakekwaho kuba banduye Ebola, bikaba byoherejwe mu kigo cy’ubushakashatsi cya INRB i Goma kugira ngo bisuzumwe.
Iri tangazo ryagaragaje ko kugeza ubu hari nibura umuntu umwe wamaze kwemezwa ko yanduye Ebola mu mujyi wa Goma, ndetse n’undi murwayi wo mu gace ka Miti Murhesa muri teritwari ya Kabare hafi ya Bukavu, wapfuye mbere y’uko ibisubizo bya laboratwari bisohoka. Nk’uko byatangajwe, uwo murwayi yari afite imyaka 28 y’amavuko kandi bivugwa ko yaturutse mu mujyi wa Kisangani mu ntara ya Tshopo.
Amakuru mpuzamahanga akomeje kugaragaza ko iki cyorezo cya Ebola gikomeje gukwirakwira cyane mu burasirazuba bwa RDC ndetse kikaba cyaranageze muri Uganda. Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima, OMS/WHO, ryamaze gutangaza ko iki cyorezo ari ikibazo gikomeye ku rwego mpuzamahanga kubera umuvuduko gifite n’ubwoko bwa virusi bwa Bundibugyo bwagaragaye, budafitiwe urukingo rwemewe kugeza ubu.
Raporo zitandukanye zigaragaza ko iki cyorezo cyatangiye kugaragara cyane mu ntara ya Ituri, cyane cyane mu duce twa Mongbwalu, Bunia na Rwampara, mbere yo kugera muri Kivu y’Amajyaruguru no muri Kivu y’Amajyepfo. Abashinzwe ubuzima bavuga ko hari abantu benshi bapfuye mbere y’uko hamenyekana neza ko ari Ebola, kuko ibimenyetso byabanje kwitiranywa na malaria cyangwa izindi ndwara zisanzwe.
Kugeza ubu, OMS ivuga ko hamaze kuboneka abantu barenga 500 bakekwaho kwandura, ndetse abantu barenga 130 bamaze guhitanwa n’iki cyorezo muri RDC no muri Uganda.
Mu rwego rwa politiki, AFC/M23 na MRDP-Twirwaneho bavuga ko intego yabo ari “ukurwanirira abaturage bo mu burasirazuba bwa Congo”, cyane cyane abo bavuga ko bamaze imyaka myinshi bahohoterwa, kwimurwa no kutitabwaho n’ubutegetsi bwa Kinshasa.
Mu itangazo ryabo, bavuze ko bakomeje gukorana n’inzego z’ubuzima kugira ngo icyorezo kitarushaho gukwira mu baturage. Banashimangiye ko abantu bose bahuye n’abanduye bamaze gushyirwa mu kato no gukurikiranwa n’abaganga hakurikijwe amabwiriza mpuzamahanga yo gukumira Ebola.
AFC/M23 yasabye abaturage:
Kwirinda ubwoba n’igitutu,
Kubahiriza amabwiriza y’isuku,
Kwirinda gukora ku bantu bafite ibimenyetso bya Ebola,
Kumenyesha inzego z’ubuzima igihe babonye umuntu ufite umuriro ukabije, kuruka cyangwa kuva amaraso.
Impungenge ku Buzima n’Umutekano
Abasesenguzi bavuga ko kuba Ebola iri gukwirakwira mu bice birimo intambara bishobora gutuma kuyirwanya birushaho kugorana. Imirwano hagati ya AFC/M23, FARDC, Wazalendo n’indi mitwe yitwaje intwaro ituma bamwe mu bakozi b’ubuzima badashobora kugera mu bice byose byibasiwe n’icyorezo.
Hari kandi impungenge z’uko abaturage benshi bahunga intambara hagati ya Kivu y’Amajyaruguru, Kivu y’Amajyepfo na Ituri bashobora gutuma virusi ikomeza gukwira mu buryo bwihuse, cyane cyane mu nkambi z’impunzi no mu mijyi ikomeye nka Goma na Bukavu.
Kugeza ubu:
Goma yamaze kugira nibura umurwayi umwe wemejwe na laboratwari,
Bukavu na Miti Murhesa havugwamo abandi bakekwa,
Uganda na yo yamaze kwemeza abantu banduye,
OMS yatangaje ko iki cyorezo giteye inkeke ku rwego mpuzamahanga.
Mu gihe AFC/M23 na MRDP-Twirwaneho bavuga ko bari gukora ibishoboka byose ngo abaturage bakingirwe umutekano n’ubuzima, amahanga akomeje gusaba impande zose zihanganye muri Congo gushyira imbere ubuzima bw’abaturage no korohereza ibikorwa by’ubutabazi n’ubuvuzi.
Abaturage bo mu burasirazuba bwa Congo bakomeje kuba hagati y’intambara, ubuhunzi, inzara n’indwara z’ibyorezo, ibintu bikomeje gutuma ubuzima bwabo burushaho kujya mu kaga.
