Fayulu yasabye Tshisekedi ikintu gikomeye kuri Kabila na Nangaa: “Bagomba gutumirwa mu biganiro by’igihugu”
Fayulu asaba Tshisekedi kwagura ibiganiro by’igihugu, Kabila na Nangaa bakabigiramo uruhare
Umuyobozi w’ihuriro C64 rihuza amashyaka n’abanyapolitiki batavuga rumwe n’ubutegetsi muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Martin Fayulu, arasaba Perezida Félix Tshisekedi kwagura ibiganiro by’igihugu biteganyijwe, kugira ngo bizitabirwe n’abanyapolitiki ndetse n’abandi bafite uruhare mu bibazo bya politiki n’umutekano biri mu gihugu.
By’umwihariko, Fayulu avuga ko Joseph Kabila, wahoze ari Perezida wa RDC, na Corneille Nangaa, uyobora ihuriro AFC/M23, bakwiye gutumirwa muri ibyo biganiro kugira ngo babone umwanya wo kwisobanura ku birego bashinjwa no kugira uruhare mu gushaka umuti urambye w’ibibazo bya politiki n’umutekano bimaze imyaka bihungabanya igihugu.
Ibi Fayulu yabigarutseho mu kiganiro yagiriye i Paris mu Bufaransa, aho yagaragaje ko ibiganiro by’igihugu bitagomba kuba urubuga ruhuza gusa abo ubutegetsi bwemera, ahubwo ko bikwiye guhuriza hamwe impande zitandukanye zifite aho zihuriye n’ibibazo bya RDC.
Fayulu ashyigikiye ko Joseph Kabila ahabwa umwanya wo kwisobanura
Martin Fayulu yavuze ko Joseph Kabila akwiye kugira amahirwe yo kwitabira ibiganiro by’igihugu no kwisobanura ku birego by’uko yaba afite uruhare mu bibazo by’umutekano bikomeje kugaragara, cyane cyane mu burasirazuba bwa RDC.
Ubutegetsi bwa Kinshasa bumushinja kugira uruhare mu bikorwa bya AFC/M23 no gutera inkunga ihuriro rirwanya ubutegetsi. Kabila kandi yigeze gukurikiranwa n’ubutabera bwa RDC, ndetse inkiko zamukatiye igihano cy’urupfu adahari, nyuma yo kumuhamya ibyaha birimo ubugambanyi n’ibindi birebana n’intambara yo mu burasirazuba bw’igihugu.
Fayulu ariko avuga ko ibyo birego bidakwiye kuba impamvu yo kumubuza kugira uruhare mu biganiro by’igihugu. Ahubwo, asanga ibiganiro byamuha umwanya wo gusubiza ibibazo bimuregwa no kugaragaza uko abona amakimbirane ya RDC.
Yagize ati:
«“Bavuze ko ari we utanga intwaro kandi agatera inkunga AFC/M23, ariko agomba kuza akatubwira impamvu abikora n’ikibazo ahanganye na cyo.”»
Kuri Fayulu, ibiganiro bigamije gushaka amahoro biramutse bisize hanze bamwe mu bantu bafite uruhare cyangwa bashinjwa kugira uruhare mu bibazo igihugu kirimo, bishobora kutagera ku ntego yabyo.
Nangaa na we yasabwe kwitabira ibiganiro
Fayulu yanagarutse kuri Corneille Nangaa, wahoze ayobora Komisiyo y’Amatora muri RDC (CENI), ubu akaba ari umuhuzabikorwa w’ihuriro AFC/M23.
Nangaa yavuye ku buyobozi bwa CENI mu 2021. Nyuma yaje kugira uruhare mu bikorwa bya politiki n’intwaro byatumye aba umwe mu bantu bakomeye mu ihuriro AFC/M23, rikorera cyane cyane mu burasirazuba bwa RDC.
Fayulu avuga ko kuba Nangaa yarigeze kuyobora urwego rushinzwe amatora, ubu akaba ari mu buyobozi bw’ihuriro AFC/M23, bituma na we akwiye kugira umwanya wo gusobanura impamvu yafashe uwo murongo.
Yagize ati:
«“Nangaa yari Perezida wa Komisiyo yigenga y’Amatora; ni we watangaje Tshisekedi nk’uwatsinze, kandi Tshisekedi atari we watsinze. Ubu ari hano, yafashe intwaro arwanya igihugu.”»
Aya magambo ya Fayulu yongeye kuzamura impaka zisanzwe ziri muri politiki ya RDC, cyane cyane ku bijyanye n’amatora yo mu 2018, imibanire hagati y’abanyapolitiki batavuga rumwe n’ubutegetsi ndetse n’impamvu bamwe mu banyapolitiki nyuma binjiye mu bikorwa byo kurwanya ubutegetsi bakoresheje intwaro.
Tshisekedi ateganya gutangaza imiterere y’ibiganiro by’igihugu
Ku ruhande rwe, Perezida Félix Tshisekedi yavuze ko mu minsi iri imbere azageza ku Banye-Congo ibisobanuro birambuye ku biganiro by’igihugu ateganya gutangiza.
Ibi yabitangaje ubwo yari i Libreville muri Gabon, mu kiganiro yagiranye n’Abanye-Congo baba muri icyo gihugu.
Tshisekedi yavuze ko ibiganiro ateganya bitazaba bimeze nk’ibindi biganiro byigeze kubera muri RDC, anizeza ko azasobanura neza intego n’imiterere yabyo.
Ati:
«“Mu minsi iri imbere, nzavugana n’Abanye-Congo kugira ngo mbasobanurire iby’ingenzi n’imiterere y’ibi biganiro. Ariko ubu nshobora kubabwira ko ibi biganiro bitazasa na gato n’ibiganiro byose byigeze kuba mu gihugu cyacu.”»
Iri tangazo rije mu gihe RDC ikomeje guhangana n’ibibazo bikomeye bya politiki, umutekano ndetse n’imibanire hagati y’ubutegetsi n’abatavuga rumwe na bwo.
Ibiganiro bije mu gihe hari impaka ku Itegeko Nshinga
Ikindi kibazo gikomeye kiri inyuma y’iyi gahunda y’ibiganiro ni impaka ku mpinduka zishobora gukorerwa Itegeko Nshinga rya RDC.
Urukiko rushinzwe kurinda Itegeko Nshinga muri RDC rwemeje ko umushinga w’itegeko rigena referandumu uhura n’ibiteganywa n’Itegeko Nshinga. Icyakora, abatavuga rumwe n’ubutegetsi bavuga ko iyi nzira ishobora gukoreshwa mu gufungura umuryango w’impinduka z’Itegeko Nshinga.
Bamwe muri bo bafite impungenge ko izo mpinduka zishobora kugira ingaruka ku mbogamizi ziri kuri manda za Perezida, bityo zikaba zatuma Félix Tshisekedi abona uburyo bwo kongera kwiyamamariza kuyobora igihugu mu 2028.
Guverinoma ya Kinshasa yo ivuga ko ibiganiro n’impinduka ziteganyijwe bigomba gusuzumwa hashingiwe ku nyungu z’igihugu no mu rwego rw’amategeko.
C64 iteganya imyigaragambyo
Ihuriro C64, riyobowe na Martin Fayulu kandi ririmo abanyapolitiki batavuga rumwe n’ubutegetsi barimo Jean-Marc Kabund, Moïse Katumbi, Augustin Matata Ponyo na Delly Sessanga, rikomeje kunenga icyerekezo cya politiki y’ubutegetsi bwa Tshisekedi.
Iri huriro ryatangaje ko tariki ya 15/09/2026 riteganya imyigaragambyo y’amahoro mu gihugu hose, igamije kwamagana gahunda y’impinduka zishobora gukorerwa Itegeko Nshinga.
Mu gihe imyigaragambyo iteganyijwe, ikibazo gikomeye kizaba ari ukumenya niba ibiganiro by’igihugu bizatangira mbere yayo cyangwa niba bizaba byaramaze gutanga umurongo usobanutse ku bibazo by’amatora, Itegeko Nshinga n’umutekano.
Ese Kabila na Nangaa bazatumirwa?
Icyifuzo cya Martin Fayulu gishyira Perezida Tshisekedi imbere y’ikibazo gikomeye cya politiki: Ese ibiganiro by’igihugu bizaba bigari bihagije ku buryo bizatumiramo n’abari ku ruhande rutavuga rumwe n’ubutegetsi, barimo abo Kinshasa ishinja kugira uruhare mu ntambara?
Kuba Fayulu asaba ko Joseph Kabila na Corneille Nangaa bitabira ibiganiro bishobora gutuma gahunda y’ibiganiro ihinduka urubuga rwo kuganiriramo ku mpamvu nyirizina z’amakimbirane ya RDC, aho kuba ibiganiro byibanda gusa ku bibazo bya politiki i Kinshasa.
Ariko kandi, gutumira abantu bashinjwa ibyaha bikomeye cyangwa bafitanye amakimbirane n’ubutegetsi bishobora gukomeza gutera impaka ku buryo ibiganiro bizategurwa, abazitabira ndetse n’ibizafatwa nk’umusingi wo kuganiraho.
Kugeza ubu, igisigaye ni ugutegereza urutonde rw’abazatumirwa, gahunda nyirizina y’ibiganiro n’ibibazo bizashyirwa ku meza. Ibyo ni byo bizerekana niba gahunda Tshisekedi yatangaje ishobora kuba intambwe igana ku bwiyunge bwa politiki, cyangwa niba izongera kuba imwe mu nzego z’impaka zisanzwe ziranga politiki ya RDC.
Minembwe Capital News (MCN)






