Ibihano bya Loni ku Bayobozi ba AFC/M23 Byateje Impaka: Bisimwa Avuga ko Byatesheje Agaciro Inzira y’Amahoro, Anenga Kudahana Abashinjwa Ihohotera ry’Abasivili
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Perezida wungirije w’ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23), Bertrand Bisimwa, yamaganye yivuye inyuma icyemezo cy’Umuryango w’Abibumbye (Loni) cyo gufatira ibihano bamwe mu bayobozi b’iri huriro, avuga ko icyo cyemezo gishobora gusubiza inyuma urugendo rw’ibiganiro bya dipolomasi rugamije gushakira amahoro arambye uburasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).
Mu butumwa yashyize ku mbuga nkoranyambaga, Bisimwa yavuze ko Loni yahisemo guhana uruhande avuga ko rwitabiriye ibiganiro by’amahoro kandi rukomeje kubahiriza ibyo rwiyemeje, aho guha agaciro impamvu z’ishingiro zatumye amakimbirane akomeza kumara imyaka myinshi mu burasirazuba bwa RDC.
Yagize ati: “Mu gufatira ibihano uruhande rwitabiriye inzira y’ibiganiro kandi rukomeje kubahiriza ibyo rwiyemeje, Loni yerekanye ko yateshutse ku nshingano zayo zo gushyigikira amahoro n’ubutabera.”
Bisimwa yavuze ko ibyemezo nk’ibi bidashingiye ku isesengura ryimbitse ry’ibibazo, ahubwo bishingiye ku gitutu cya politiki, ibintu ashobora gutuma ibiganiro by’amahoro bihungabana ndetse bikongera gukaza umwuka mubi hagati y’impande zihanganye.
Yongeyeho ko gushyira igitutu ku ruhande rumwe bishobora gutiza umurindi amakimbirane aho kuyakemura, anavuga ko amahoro arambye atagerwaho binyuze mu bihano gusa, ahubwo ko ashingira ku biganiro byubaka no gukemura impamvu z’ishingiro z’amakimbirane.
Mu butumwa bwe, yagaragaje ko hari abaturage bavuga ko bamaze igihe bahura n’ihohoterwa rikomeye, kwimurwa mu byabo ndetse n’ibitero byibasira abasivili, ashimangira ko ibyo bibazo bidakwiye kwirengagizwa mu gihe hashakwa amahoro.
Yaburiye ko gukomeza gufata ibyemezo bifatira ibihano uruhande rumwe bishobora kugira ingaruka zirimo kongera ubushyamirane, gukaza imirwano no kudindiza ibiganiro bya dipolomasi biri gukorwa n’abahuza batandukanye.
Ibi bihano byafashwe n’Akanama ka Loni gashinzwe ibihano, gafatira ibihano bamwe mu bayobozi ba AFC/M23 n’iri huriro ubwaryo. Mu bafatiwe ibihano harimo Corneille Nangaa, John Imani Nzenze, ihuriro AFC, ndetse na M23/ARC.
Ibihano birimo gufatira umutungo ushobora kuba uri mu bihugu binyamuryango bya Loni, kubuzwa ingendo mpuzamahanga no kubuzwa gukorana mu bikorwa by’ubucuruzi cyangwa kwakira ubufasha bushobora kubafasha.
Icyo cyemezo cyafashwe mu gihe ibiganiro by’amahoro bikomeje i Doha muri Qatar, ndetse n’ibindi biganiro bishyigikiwe n’imiryango y’akarere irimo EAC na SADC, byose bigamije gushaka umuti urambye ku kibazo cy’umutekano muke umaze imyaka irenga mirongo itatu mu burasirazuba bwa RDC.
Icyemezo cya Loni cyakomeje guteza impaka mu bakurikiranira hafi ibibera mu burasirazuba bwa RDC. Hari abavuga ko ibihano ari igikoresho cya dipolomasi kigamije gushyira igitutu ku mpande zifite uruhare mu makimbirane, mu gihe abandi bavuga ko amahanga akwiriye no gukurikirana ibirego bivugwa ku zindi mpande zose zishinjwa ihohoterwa rikorerwa abasivili, kugira ngo ubutabera bugaragare ko bukorerwa bose mu buryo bungana.
Guverinoma ya RDC ikomeje gushinja AFC/M23 ibikorwa bya gisirikare no gufata ibice bitandukanye by’igihugu, mu gihe AFC/M23 ivuga ko iharanira kurinda abaturage no gushaka ibisubizo bya politiki ku bibazo imaze igihe igaragaza.
Abasesenguzi benshi bagaragaza ko amahoro arambye azashingira ku biganiro bihuza impande zose, gukemura ibibazo by’umutekano, uburenganzira bw’abaturage, ikibazo cy’impunzi, imiyoborere n’ubwiyunge hagati y’abaturage, aho gushingira ku bihano byonyine.
Mu gihe ibiganiro bikomeje, amahanga akomeje gukurikirana uko inzira ya dipolomasi izagenda, mu cyizere ko impande zose zizashyira imbere inyungu z’abaturage bamaze imyaka myinshi bahura n’ingaruka z’intambara n’ibibazo by’ubutabazi.






