Menya Byinshi ku Mubano Mushya wa Amerika na RDC: Ibyo Ushobora Guhindura mu Cyerekezo cy’Iterambere n’Umutekano
Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Félix Antoine Tshisekedi Tshilombo, yatangaje ko igihugu cye kiri kwinjira mu cyiciro gishya cy’umubano n’Igihugu cya Leta Zunze Ubumwe za Amerika, ashimangira ko uwo mubano ushobora kuba umusingi w’iterambere rirambye n’umutekano usesuye mu myaka iri imbere.
Mu butumwa bwe bugamije guhumuriza Abanyekongo, Perezida Tshisekedi yagaragaje icyizere gikomeye ku ruhare rwa Amerika mu kuzamura ubushobozi bw’igihugu cye, by’umwihariko mu rwego rw’umutekano n’ubukungu. Yavuze ko ubufatanye bushya buzibanda ku kubaka igisirikare gikomeye, gushora imari mu bikorwa remezo, no guteza imbere imibereho myiza y’abaturage.
Yagize ati:
« Abanyamerika bagiye kudufasha kubaka igisirikare gishoboye kurinda igihugu cyacu. Bazazana imari, bashore imari muri Congo, bubake imihanda n’inganda, kandi ibikorwa biziyongera ku buryo abana bacu bazabona ejo hazaza heza. Abashaka kudusigaza mu ntambara n’umubabaro ntibazongera kubigeraho; igihe cyabo cyarangiye. »
Umubano hagati ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo na Leta Zunze Ubumwe za Amerika si mushya, ariko mu myaka ishize wagiye ugaragaza ihindagurika rishingiye ku bibazo by’umutekano n’imiyoborere. Guhera mu gihe cya Mobutu Sese Seko, Amerika yari umufatanyabikorwa ukomeye wa Congo (icyo gihe yitwaga Zaïre), cyane cyane mu rwego rwa politiki mpuzamahanga mu gihe cy’Intambara y’Ubutita.
Nyuma y’ihirikwa rya Mobutu mu 1997 no gutangira kw’intambara zikomeye mu burasirazuba bwa Congo, umubano n’ibihugu by’iburengerazuba waracyogoye bitewe n’ihungabana ry’umutekano n’ukutizerana kwa politiki. Ariko mu myaka ya vuba, cyane cyane kuva Félix Antoine Tshisekedi Tshilombo yajya ku butegetsi mu 2019, habayeho kongera kwegera Amerika no gushaka ubufatanye bushya bushingiye ku nyungu zombi.
Amerika ifite inyungu zikomeye muri RDC, igihugu gifite umutungo kamere ukungahaye cyane, by’umwihariko amabuye y’agaciro nka coltan, cobalt na lithium, akenerwa cyane mu ikoranabuhanga rigezweho ririmo imodoka zikoresha amashanyarazi n’ibikoresho by’ikoranabuhanga.
Ku rundi ruhande, RDC ikeneye:
- Ubufasha mu kongera ubushobozi bw’ingabo zayo (FARDC) mu guhangana n’imitwe yitwaje intwaro ikomeje guteza umutekano muke mu burasirazuba bw’igihugu;
- Ishoramari mu bikorwa remezo nk’imihanda, amashanyarazi n’inganda;
- Gushimangira imiyoborere myiza n’iterambere ry’ubukungu burambye.
Abasesenguzi bagaragaza ko uyu mubano ushobora gutanga umusaruro ugaragara mu byiciro bitandukanye:
- Umutekano: Kubaka igisirikare gifite ubushobozi buhanitse bishobora kugabanya ibikorwa by’imitwe yitwaje intwaro nka ADF n’indi igaragara mu burasirazuba bwa RDC;
- Ubukungu: Ishoramari ry’Abanyamerika rishobora gutuma habaho kwiyongera kw’imirimo no kuzamuka kw’inganda;
- Politiki mpuzamahanga: RDC ishobora kongera kugira ijambo rikomeye mu karere no ku rwego mpuzamahanga.
Icyakora, hari n’imbogamizi zishobora kugaragara, zirimo ibibazo by’imiyoborere, ruswa, n’ihungabana ry’umutekano rikomeje kugaragara mu burasirazuba bw’igihugu, bishobora kudindiza ishyirwa mu bikorwa ry’iyi migambi.
Nubwo Perezida Tshisekedi agaragaza icyizere cyinshi kuri uyu mubano, abasesenguzi bemeza ko intsinzi yawo izaterwa ahanini n’ubushake bwa Leta ya RDC mu gushyira mu bikorwa amavugurura akomeye, kubaka inzego zikomeye, no guharanira umutekano urambye ku baturage bayo.
Mu gihe isi igenda irushaho guhatanira umutungo kamere no kwagura ishoramari muri Afurika, Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ishobora kuba ku isonga ry’ibihugu bishobora kungukira muri ayo mahirwe — mu gihe gusa ayo mahirwe azakoreshwa neza kandi mu nyungu z’abaturage bayo.






