RDC: Impaka zikomeye hagati ya Tshisekedi na Kabila zishobora gukurura gucikamo kw’igihugu
Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Félix Tshisekedi, aherutse kugirira uruzinduko mu Ntara ya Kwilu ari kumwe n’abaminisitiri be hafi ya bose, mu gikorwa cyakuruye impaka nyinshi mu rwego rwa politiki n’imiyoborere y’igihugu. Amakuru yakwirakwijwe mu bitangazamakuru no mu banyapolitiki batandukanye yagaragaje ko uru ruzinduko rushobora kuba rufitanye isano no gutangaza gahunda yo guhindura Itegeko Nshinga, ibintu byahise bitera impungenge mu batavuga rumwe n’ubutegetsi ndetse no mu baturage bamwe.
Nubwo ubuyobozi bwa Leta butaratangaza ku mugaragaro iby’iyo gahunda, ibimenyetso by’ikorwa ry’iyo politiki bikomeje kugarukwaho cyane, cyane cyane mu gihe igihugu kiri mu bihe bikomeye by’umutekano muke mu burasirazuba ndetse n’ibibazo by’ubukungu bikomeje kwiyongera.
Uwahoze ari Perezida w’iki gihugu, Joseph Kabila, yagaragaje impungenge zikomeye kuri iyi gahunda, avuga ko ishobora gutuma habaho guhindura Itegeko Nshinga mu buryo bushobora guteza ibibazo. Mu butumwa bwanyujijwe mu bayoboke be no mu itangazamakuru, Kabila yaburiye ko iki gikorwa gishobora guteza akavuyo gakomeye mu gihugu, akigereranya n’icyo yise “soudanisation”, agisobanura nk’igikorwa gishobora gushyira igihugu mu bibazo bya politiki n’umutekano bisa n’ibyabaye muri Sudani, bikaba byaranatuma icyo gihugu gicikamo ibice bibiri.
Ijambo “soudanisation” rikomeje kugarukwaho cyane, aho rikoreshwa mu kugaragaza impungenge z’uko guhindura amategeko shingiro bishobora gukurura amacakubiri akomeye, intambara z’imbere mu gihugu, ndetse no gusenyuka kw’inzego za Leta. Amateka ya Sudani agaragaza uko impinduka za politiki zidateguwe neza zagiye zikurura intambara z’urudaca, kugeza ku isenyuka ry’igihugu no kugabanywamo ibice.
Mu rwego rwa politiki muri RDC, ikibazo cyo guhindura Itegeko Nshinga si gishya. Mu bihe byashize, cyagiye gitera impaka zikomeye, cyane cyane ku ngingo zijyanye n’igihe manda z’abayobozi zimara ku butegetsi. Abatavuga rumwe na Leta bagaragaza ko hari impungenge z’uko izi mpinduka zishobora kuba uburyo bwo kongera igihe cy’ubutegetsi, mu gihe ubuyobozi bwo bushobora kubifata nk’inzira yo kuvugurura imiyoborere no guhuza amategeko n’igihe igihugu kirimo.
Abasesenguzi ba politiki bagaragaza ko, niba koko iyi gahunda yo guhindura Itegeko Nshinga iriho, ikwiye gukorwa mu mucyo, hakabaho ibiganiro bihuriweho n’impande zose zirebwa, harimo amashyaka ya politiki, sosiyete sivile n’abaturage muri rusange. Ibi byafasha kwirinda amakimbirane ashobora guteza umutekano muke no gusubiza inyuma intambwe imaze guterwa mu kubaka inzego za demokarasi.
Mu gihe RDC ikomeje guhangana n’ibibazo bikomeye by’umutekano mu burasirazuba bw’igihugu, aho imitwe yitwaje intwaro ikomeje guhangana n’ingabo za Leta, kongeraho ikibazo cya politiki cy’ihindurwa ry’Itegeko Nshinga bishobora kurushaho kuzahaza igihugu.
Abaturage benshi bakomeje gutegereza ibisobanuro birambuye biturutse ku buyobozi bwa Leta ku bijyanye n’iyi gahunda, mu gihe impaka zikomeje gufata indi ntera mu gihugu hose. Icyizere kiri mu kuba ibiganiro byubaka byashyirwa imbere, hagamijwe kurinda igihugu kwinjira mu bibazo bishobora kugisenya aho kugiteza imbere.
