RDC: Mu Bihe by’Umutekano Muke na Ebola, Perezida Tshisekedi Yakuyeho Gen. Johnny Luboya ku Buyobozi bwa Ituri

Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Félix Antoine Tshisekedi Tshilombo, yakoze impinduka zikomeye mu buyobozi bw’Intara ya Ituri, aho yakuye ku mwanya wa Guverineri wa Gisirikare Lt Gen Johnny Luboya Nkashama, agasimburwa na Général-Major Gaby Kasongo Mulumba Batoka.

Iri hindurwa ryatangajwe kuri uyu wa Gatanu, tariki ya 5 Kamena 2026, binyuze mu iteka rya Perezida ryasomwe kuri Radiyo na Televiziyo y’Igihugu cya Congo (RTNC). Rije mu gihe Intara ya Ituri ikomeje guhura n’ibibazo bikomeye by’umutekano, amakimbirane ashingiye ku moko, ndetse n’ibitero bikorwa n’imitwe yitwaje intwaro ikomeje guteza umutekano muke muri aka gace ko mu burasirazuba bwa Congo.

Lt Gen Johnny Luboya Nkashama yari yaragizwe Guverineri wa Gisirikare wa Ituri muri Gicurasi 2021, nyuma y’uko Perezida Tshisekedi ashyizeho gahunda yiswe État de Siège (ibihe bidasanzwe bya gisirikare) mu Ntara za Ituri na Kivu y’Amajyaruguru.

Icyo gihe, ubutegetsi bwa gisirikare bwashyizweho hagamijwe guhangana n’imitwe yitwaje intwaro yari imaze imyaka myinshi iteza umutekano muke, harimo ADF, CODECO, Zaïre n’indi mitwe ikorera muri aka karere.

Mu myaka isaga itanu yamaze kuri uwo mwanya, Gen. Luboya yari ashinzwe kuyobora intara mu buryo bwa gisirikare no guhuza ibikorwa byo kurwanya imitwe yitwaje intwaro. Nubwo hari ibikorwa bya gisirikare byakozwe, abaturage benshi n’abasesenguzi bakomeje kunenga ko umutekano utigeze ugaruka nk’uko byari byitezwe igihe hashyirwagaho ubutegetsi bwa gisirikare.

Mu bice byinshi bya Djugu, Mahagi, Irumu na Mambasa, ibikorwa by’imitwe yitwaje intwaro byakomeje guhitana abaturage, gusahura imitungo no gutuma ibihumbi by’abaturage bava mu byabo.

Iri hindurwa rije kandi mu gihe ubuyobozi bwa Gen. Luboya bwari bumaze iminsi bunengwa ku buryo bwakiriye ikibazo cya Ebola cyongeye kugaragara muri Ituri.

Amakuru yavaga mu nzego z’ubuzima no mu miryango mpuzamahanga ikorera muri ako karere yagaragazaga impungenge z’uko hari igihe kirekire virusi ya Ebola yari imaze ikwirakwira mu bice bimwe by’Intara ya Ituri mbere y’uko ikibazo kimenyekana ku mugaragaro cyangwa ngo hafatwe ingamba zihagije zo kuyikumira.

Abakurikiranira hafi ibibazo by’ubuzima muri Congo bagaragaje ko gutinda gutahura no gutangaza ibyorezo bishobora kongera ibyago byo gukwirakwiza indwara, cyane cyane mu ntara nka Ituri ihora ihanganye n’ibibazo by’umutekano bituma kugera ku baturage no gukurikirana abarwayi biba ingorabahizi.

Nubwo nta tangazo ryemeza ko gukurwaho kwa Gen. Luboya kwatewe n’ikibazo cya Ebola, hari abakurikiranira hafi ibibera muri Ituri babona ko kunengwa kw’imicungire y’iki cyorezo, bifatanije n’ibibazo by’umutekano byakomeje kuranga iyi ntara, bishobora kuba byaragize uruhare mu mwanzuro wafashwe n’ubutegetsi bwo guhindura ubuyobozi bwayo.

Général-Major Gaby Kasongo Mulumba Batoka aje ku buyobozi bwa Ituri mu gihe abaturage bakomeje gusaba ibisubizo birambye ku bibazo bimaze imyaka myinshi bibugarije.

Mu nshingano zimutegereje harimo:

• Kugarura umutekano mu bice bikomeje kwibasirwa n’imitwe yitwaje intwaro;
• Gucyura abaturage bavuye mu byabo kubera intambara;
• Gukomeza ibikorwa byo kurwanya ibyorezo by’indwara zirimo Ebola;
• Kongera icyizere hagati y’ubuyobozi n’abaturage;
• Gukemura amakimbirane ashingiye ku moko no ku butaka amaze igihe ateza umutekano muke muri Ituri.

Abaturage benshi ba Ituri bemeza ko nyuma y’imyaka myinshi y’ubutegetsi bwa gisirikare, igihe kigeze ngo hagaragare impinduka zifatika mu mibereho yabo ya buri munsi, haba mu mutekano, mu bukungu ndetse no mu rwego rw’ubuzima.

Ese “État de Siège” Yageze ku Ntego Zayo?

Ihindurwa rya Gen. Johnny Luboya ryongeye kuzamura impaka ku musaruro wa gahunda ya État de Siège yashyizweho mu 2021. Mu gihe Leta ya Kinshasa ikomeje kuvuga ko iyi gahunda yagize uruhare mu bikorwa byo kurwanya imitwe yitwaje intwaro, abayinenga bavuga ko nyuma y’imyaka irenga itanu, ikibazo cy’umutekano muri Ituri kigikomeje kuba ingorabahizi.

Kuri ubu, abaturage n’abakurikiranira hafi ibibera muri Congo yose bahanze amaso Général-Major Gaby Kasongo Mulumba Batoka, wahawe inshingano zikomeye zo guhangana n’ibibazo by’umutekano, iby’ubuzima rusange birimo Ebola, ndetse no kugarura icyizere cy’abaturage ba Ituri bamaze imyaka myinshi babayeho mu bwoba no mu ihungabana byatewe n’intambara n’ubwicanyi bukomeje kwibasira iyi ntara.

Minembwe Capital News izakomeza gukurikirana uko uyu muyobozi mushya azitwara muri izi nshingano zikomeye, mu gihe Ituri ikomeje kuba imwe mu ntara zihangayikishije cyane uburasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.