RDC Yanditse Amateka Mashya mu Gikombe cy’Isi: Inota rya Mbere Ryakuwe kuri Portugal Rihindura Amateka y’Igihugu
Mu ijoro ryuzuyemo amarangamutima n’ibyishimo ku baturage ba Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) no ku bakunzi b’umupira w’amaguru muri Afurika yose, ikipe y’igihugu ya RDC, Léopards, yanditse amateka mashya mu mikino y’Igikombe cy’Isi nyuma yo kunganya na Portugal igitego 1-1 mu mukino wayo wa mbere muri iri rushanwa rikomeye kurusha andi ku rwego rw’isi.
Ni umukino watangiye nabi ku ruhande rwa RDC, ibintu byatumye abafana benshi bagira impungenge ko amateka mabi igihugu cyigeze kugira muri iri rushanwa ashobora kongera kwisubiramo. Ku munota wa 6 gusa, João Neves wa Portugal yafunguye amazamu nyuma yo guhabwa umupira mwiza na Pedro Neto, ashyira Portugal imbere hakiri kare.
Icyakora, nubwo Léopards yatsinzwe hakiri kare, ntiyacitse intege. Ahubwo yakomeje gukina ifite icyizere, yerekana ubwitange, ubuhanga n’umutima wo kurwanira igihugu. Mu minota y’inyongera y’igice cya mbere, ku munota wa 45+5, rutahizamu Yoane Wissa yatsinze igitego cy’ingenzi cyane ku mupira yari ahawe na Arthur Masuaku, agarura icyizere mu mitima y’abafana ba Congo ndetse anaha igihugu igitego cy’amateka.
Nyuma y’ikiruhuko, amakipe yombi yagarutse mu kibuga ashaka intsinzi. Portugal yagerageje gukoresha uburambe bwayo mu marushanwa mpuzamahanga, mu gihe RDC yo yakomeje kwihagararaho no gukina umukino ufunguye. Nubwo habonetse uburyo bwinshi bwo gutsinda ku mpande zombi, nta kipe yabashije kubona igitego cya kabiri, maze umukino urangira amakipe yombi anganya igitego kimwe kuri kimwe.
Iri nota rimwe ryabonetse kuri Portugal rifite ubusobanuro burenze imibare y’umupira w’amaguru. Ni inota rya mbere RDC ibonye mu mateka yayo yose mu mikino ya nyuma y’Igikombe cy’Isi.
Ku nshuro ya mbere, igihugu cyagaragaje ko gishobora guhangana n’ibihangange by’umupira w’amaguru ku rwego rw’isi ndetse kikabona umusaruro ufatika.
Ku bakurikiranira hafi amateka y’umupira wa Congo, ibi bibaye nyuma y’imyaka irenga mirongo itanu igihugu gitegereje kongera kwigaragaza ku rubyiniro rw’isi. Ubwo cyaherukaga kwitabira Igikombe cy’Isi mu 1974, igihugu cyari kizwi ku izina rya Zaire.
Icyo gihe, urugendo rwa Zaire rwabaye urw’agahinda n’ikimwaro. Yatsinzwe na Scotland ibitego 2-0, iza kunyagirwa na Yugoslavia ibitego 9-0 mbere yo gusoza itsinzwe na Brazil ibitego 3-0. Mu mikino itatu yose, Zaire yinjijwe ibitego 14, ntiyinjiza na kimwe kandi ntiyabona n’inota na rimwe.
Ibyo byakomeje kwibukwa nk’ibimwe mu bihe bikomeye cyane mu mateka y’umupira wa Afurika mu Gikombe cy’Isi.
Uyu munsi, ibintu bisa n’ibyahindutse burundu. Igisekuru gishya cya Les Léopards, kirimo abakinnyi bafite uburambe mu makipe akomeye ku mugabane w’u Burayi, cyatangiye kwerekana ko RDC itakiri ikipe yinjira mu marushanwa ngo yitabire gusa, ahubwo ko ishobora no guhatanira ibisubizo byiza.
Imikinire yagaragajwe imbere ya Portugal yatumye abakurikiranira hafi umupira bavuga ko RDC ishobora kuba imwe mu makipe ashobora gutungurana muri iri rushanwa. Mu by’ukuri, hari n’abasesenguzi bavuga ko habuze amahirwe make kugira ngo Les Léopards itahane amanota atatu yuzuye.
Nyuma yo kubona iri nota ry’amateka, RDC iracyafite urugendo rurerure mu Itsinda K. Biteganyijwe ko izahura na Colombia ku wa 24 uku kwezi mbere yo gukina na Uzbekistan ku wa 28.
Iyo mikino yombi izaba ifite agaciro gakomeye mu rugamba rwo gushaka itike y’icyiciro gikurikiraho. Ariko icy’ingenzi kurusha ibindi ni uko RDC yamaze gutanga ubutumwa bukomeye ku isi y’umupira w’amaguru: Les Léopards yagarutse ku rubyiniro mpuzamahanga kandi ifite ubushake bwo kwandika amateka mashya.
Ku gihugu cyanyuze mu bihe bikomeye kuva ku rwego rwa politiki kugera ku mibereho y’abaturage, umupira w’amaguru ukomeje kuba kimwe mu bihuza miliyoni z’Abanye-Congo. Kuri uyu munsi, iri nota rimwe ryabonetse kuri Portugal ryahindutse ikimenyetso cy’icyizere, ishema n’itangiriro ry’inkuru nshya igihugu cyifuza kwandika mu mateka y’Igikombe cy’Isi.
Niba Les Léopards izakomeza kuri uyu murongo, uyu mwaka ushobora kuzibukwa nk’umwaka RDC yagarutse ku ruhando rw’umupira w’amaguru ku rwego mpuzamahanga.





