Tshisekedi Yatanze Ubutumwa Bukomeye: “Turashaka Amahoro, Ariko Si Amahoro yo Kwemera Gutsindwa”
MINEMBWE CAPITAL NEWS
Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Félix-Antoine Tshisekedi, yongeye gushimangira ko igihugu cye gishaka amahoro, ariko ko ayo mahoro agomba kubahiriza ubusugire bw’igihugu, ubudahangarwa bw’ubutaka bwacyo ndetse n’ubumwe bw’Abanye-Congo.
Ibi Perezida Tshisekedi yabivugiye i Kinshasa ku wa Kane, tariki ya 20 Kanama 2026, ubwo hizihizwaga isabukuru y’imyaka 10 ishize hashinzwe Collège des hautes études de stratégie et de défense (CHESD). Uwo muhango wabereye ku Ngoro y’Inteko Ishinga Amategeko, Palais du Peuple.
Ibyo Perezida Tshisekedi yatangaje bibaye mu gihe Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ikomeje guhangana n’ibibazo bikomeye by’umutekano muke n’imirwano mu burasirazuba bw’igihugu, ikibazo kimaze imyaka myinshi kigira ingaruka ku baturage ndetse no ku mubano wa RDC n’ibihugu byo mu karere.
“Turashaka amahoro, ariko si amahoro yo kwemera gutsindwa”
Mu ijambo rye, Perezida Tshisekedi yavuze ko RDC ishaka amahoro, ariko ko itakwemera amahoro ashingiye ku gukoresha imbaraga cyangwa ku kwemera ko ibyagezweho ku rugamba bihinduka ukuri kudashobora guhinduka.
Yagize ati:
«“Turashaka amahoro, ariko dushaka amahoro atari ukwemera gutsindwa n’imbaraga, atari ukwibagirwa abazize intambara, kandi atari ukwemeza ko ibyafashwe ku ngufu ari byo bigomba kugumaho.”»
Aya magambo agaragaza umurongo Kinshasa ivuga ko igenderaho mu gushaka igisubizo cy’amakimbirane akomeje kurangwa mu burasirazuba bwa RDC.
Ku bwa Tshisekedi, inzira y’amahoro ntigomba gutuma imibabaro y’abaturage bagizweho ingaruka n’intambara yirengagizwa, kandi ntigomba no gutuma ibyagezweho binyuze ku mbaraga z’intwaro bihinduka umusingi w’igisubizo kirambye.
Tshisekedi: “RDC iri mu bihe bikomeye mu mateka yayo ya vuba”
Perezida Tshisekedi yavuze ko Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo iri mu “gihe gikomeye kandi gifite umwanzuro ukomeye” mu mateka yayo ya vuba.
Yagarutse ku bibazo birimo imirwano, ibyo yise kwivanga kw’amahanga, kwimurwa ku ngufu kw’abaturage ndetse n’ubucukuzi n’icuruzwa bitemewe by’umutungo kamere wo mu burasirazuba bwa Congo.
Nk’uko Tshisekedi yabigaragaje, ibyo bibazo ntibireba gusa umutekano w’abaturage, ahubwo binagira ingaruka ku busugire bwa RDC no ku bushobozi bw’igihugu bwo kugenzura ubutaka n’umutungo kamere wacyo.
Nubwo igihugu gikomeje guhura n’izo ngorane, Perezida Tshisekedi yavuze ko ubushake bwo kurinda igihugu no kubungabunga ubusugire bwacyo butagabanutse.
Yashimangiye ko:
«“Ubwigenge, ubusugire bw’ubutaka n’ubumwe bw’igihugu cya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ntibigomba kugirwa impaka.”»
Aya magambo aje mu gihe ikibazo cy’umutekano muke mu burasirazuba bwa RDC gikomeje kuba kimwe mu bibazo bikomeye by’umutekano mu karere k’Ibiyaga Bigari, kikaba gifite n’ingaruka ku mubano wa Kinshasa n’ibihugu biyikikije.
CHESD imaze imyaka 10 iteza imbere ubumenyi mu bijyanye n’ingamba n’umutekano
Umuhango wabereye i Kinshasa wari ugamije kandi kwizihiza imyaka 10 ya CHESD, ishuri rikuru ryibanda ku nyigisho n’ubushakashatsi bijyanye n’ingamba, umutekano ndetse n’ibikorwa by’ingabo.
Minisitiri w’Intebe wungirije ushinzwe Ingabo z’Igihugu, Guy Kabombo Muadiamvita, yavuze ko nyuma y’imyaka 10 CHESD ikwiye gukomeza kuba ikigo cy’indashyikirwa mu gutanga ubumenyi n’ingamba bifasha igihugu guhangana n’ibibazo by’umutekano.
Yavuze ko CHESD ishobora kureba amateka yayo “yishimye”, ariko ko icyerekezo cy’ahazaza h’iki kigo na cyo gikwiye kubakwa ku buryo burambye.
Guy Kabombo yatangaje ko Minisiteri y’Ingabo izakomeza gushyigikira iri shuri kugira ngo rirusheho kuba ihuriro ry’indashyikirwa, ritegura inzobere zishobora gutekereza ku bibazo by’ejo hazaza no gutanga ubumenyi bufasha mu kurinda igihugu n’umutekano wacyo.
Uyu muhango wanabaye umwanya wo gusoza umwaka w’amashuri wa 2025–2026 no gutangiza umwaka mushya w’amashuri wa 2026–2027.
Perezida Ndayishimiye na we yari mu bitabiriye umuhango
Muri uyu muhango kandi hari Perezida w’u Burundi, Évariste Ndayishimiye, wari i Kinshasa mu rwego rwo kwifatanya n’abayobozi ba RDC mu kwizihiza isabukuru y’imyaka 10 ya CHESD.
Kuba Perezida Ndayishimiye yari muri uyu muhango byongeye kugaragaza uburemere bw’umubano uri hagati y’u Burundi na RDC, ndetse n’uruhare ibibazo by’umutekano w’akarere bifite mu biganiro bya politiki hagati y’ibihugu byo mu karere k’Ibiyaga Bigari.
U Burundi na RDC bisanzwe bifitanye umubano wa hafi mu bijyanye n’umutekano w’akarere, cyane cyane ku kibazo cy’umutekano muke ukomeje kugaragara mu bice by’uburasirazuba bwa Congo no mu bice byegereye imipaka y’ibihugu byombi.
Ijambo rya Tshisekedi rishyize imbere ikibazo cy’amahoro n’ubusugire bw’igihugu
Ijambo Perezida Tshisekedi yavugiye muri uwo muhango rishyira ku murongo ibintu bibiri Kinshasa ivuga ko bidashobora gutandukanywa: gushaka amahoro no kurinda ubusugire bw’igihugu.
Ku ruhande rumwe, Perezida Tshisekedi yavuze ko RDC ishaka amahoro; ku rundi ruhande, ashimangira ko ayo mahoro atagomba kugerwaho binyuze mu kwemera ko imbaraga z’intwaro cyangwa ibyagezweho ku rugamba bihinduka iherezo ry’ikibazo.
Mu gihe imirwano n’ibibazo by’umutekano bikomeje kugaragara mu burasirazuba bwa RDC, amagambo ya Tshisekedi ashobora gukomeza kugira uruhare mu biganiro bya dipolomasi ndetse no mu bikorwa by’abashaka gushakira igisubizo ikibazo cy’umutekano kimaze igihe kirekire kibangamiye abaturage bo muri ako karere.
Ku bwa Perezida Tshisekedi, amahoro igihugu gishaka agomba kuba amahoro arambye kandi yubahiriza ubusugire bwa RDC, ubwigenge bw’igihugu ndetse n’ubumwe bw’Abanye-Congo.

MINEMBWE CAPITAL NEWS






