Ubumwe bw’u Burayi mu Ntumbero ku Bibazo by’Ubutabazi n’Umutekano muri RDC
Intumwa z’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi (UE) ziyobowe na Komiseri ushinzwe uburinganire, imicungire y’ibiza n’ubutabazi, Hadja Lahbib, zatangiye urugendo rw’akazi mu karere k’Ibiyaga Bigari zigamije gusuzuma no gukurikirana uko ibibazo by’ubutabazi byifashe, by’umwihariko mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).
Amakuru aturuka mu nzego zitandukanye zemeza ko uru ruzinduko rugamije kuganira n’inzego za Leta, imiryango mpuzamahanga n’abafatanyabikorwa mu by’ubutabazi, hagamijwe kureba uko inkunga igenerwa abasivili bagezweho n’ingaruka z’intambara itangwa, ndetse no gusuzuma uko yakongerwa cyangwa igahuzwa n’ibikenewe byihutirwa ku rwego rw’ibanze.
Bimwe mu byitezwe cyane muri uru ruzinduko ni uko iri tsinda rizagera mu mujyi wa Goma, uri mu Burasirazuba bwa RDC umaze igihe uvugwa mu bibazo by’umutekano, kandi kuri ubu ugenzurwa n’ihuriro rya politiki n’igisirikare rya Alliance Fleuve Congo (AFC/M23).
Goma ni umwe mu mijyi yibasiwe n’ingaruka z’intambara, aho abaturage benshi bahunze ingo zabo bakerekeza mu nkambi z’impunzi n’abimukira imbere mu gihugu. Raporo zitandukanye zigaragaza ko mu Burasirazuba bwa RDC hari ibibazo bikomeye by’ibura ry’ibiribwa, amazi meza, serivisi z’ubuvuzi n’uburezi bikomeje kwiyongera, mu gihe imirwano hagati y’impande zihanganye igenda ihindagurika bitewe n’aho igeze.
Ubumwe bw’u Burayi bumaze igihe butanga inkunga mu rwego rw’ubutabazi n’iterambere muri RDC no mu karere k’Ibiyaga Bigari muri rusange. Uru ruzinduko rwa Hadja Lahbib rufatwa nk’intambwe yo gusuzuma neza uko iyo nkunga ikoreshwa, kumenya ibikenewe byihutirwa no gushimangira ubufatanye n’inzego zikorera mu bice byugarijwe n’ibibazo by’umutekano.
By’umwihariko, biteganyijwe ko hazaganirwa ku:
Uko imfashanyo z’ubutabazi zigera ku bazigenewe;
Uko umutekano w’abasivili warushaho kurindwa;
Uruhare rw’imiryango mpuzamahanga mu guhosha amakimbirane;
N’uburyo bwo gushyigikira ibiganiro bya politiki bigamije amahoro arambye.
Icyizere n’impungenge by’abaturage
Abaturage bo mu Burasirazuba bwa RDC bakomeje kugaragaza icyizere ko uru ruzinduko rushobora kuzana impinduka nziza, cyane cyane mu kongera ubuvugizi ku rwego mpuzamahanga ku bibazo byabo. Gusa hari n’abagaragaza impungenge ko gusura Goma, mu gihe igenzurwa na AFC/M23, bishobora guteza impaka za politiki ku bijyanye no kugaragara nk’uhaye agaciro cyangwa utanga icyizere ku ruhande rumwe mu zihanganye.
Nubwo bimeze bityo, abasesenguzi b’akarere bemeza ko uruhare rw’Ubumwe bw’u Burayi rukomeje kuba ingenzi mu gushaka ibisubizo birambye, haba mu rwego rw’ubutabazi bwihuse no mu gushyigikira inzira y’amahoro ishingiye ku biganiro no ku bwumvikane bw’impande zose.
Uru ruzinduko ruje mu gihe akarere k’Ibiyaga Bigari gakomeje guhura n’ibibazo by’umutekano muke, kwimurwa kw’abaturage ku bwinshi, ndetse n’ihungabana ry’ubukungu n’imibereho myiza y’abaturage—ibintu bisaba ubufatanye bw’inzego zose ku rwego rw’akarere no ku rwego mpuzamahanga.






