Uvira–Sange: Ibiri kubera kuri Bariyeri Byateje Impaka, Wazalendo Bafashe Umwanzuro Uudasanzwe
Minembwe Capital News (MCN)
Abatwara abantu n’ibintu bakoresha umuhanda uhuza Uvira na Sange bakomeje kwinubira amafaranga basabwa kwishyura kuri bariyeri zitandukanye, bivugwa ko zimaze kugera kuri 13. Bavuga ko ayo mafaranga atuma ibiciro by’ingendo byiyongera, akabangamira urujya n’uruza rw’abantu n’ibicuruzwa, ndetse agatuma bibaza niba afite ishingiro ryemewe n’amategeko.
Nk’uko byasobanuwe mu nama yahuje inzego zitandukanye i Uvira, abakoresha uyu muhanda bagaragaje ko uburyo amafaranga yishyuzwa kuri izo bariyeri bukomeje kubateza ibibazo.
Bariyeri 13 ziri hagati ya Uvira na Sange zigenzurwa na nde?
Nk’uko byasobanuwe na Jean-Paul Kassereka, Perezida w’ihuriro ry’abatwara abantu n’ibintu, muri bariyeri 13 zagaragajwe ku muhanda wa Uvira–Sange, inyinshi zigenzurwa n’abarwanyi ba Wazalendo, mu gihe izindi bivugwa ko zigenzurwa n’ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (FARDC).
Ibi bivuze ko abakoresha uyu muhanda bashobora gusabwa kwishyura amafaranga ahantu henshi mu rugendo rumwe. Abatwara ibinyabiziga bavuga ko ibyo bibongerera umutwaro w’amafaranga kandi bikadindiza ubwikorezi.
Abatwara abantu n’amakamyo binubira ko amafaranga basabwa atajya asobanurirwa neza, ku buryo batamenya impamvu yayo, inzego zifite ububasha bwo kuyakusanya n’uko akoreshwa.
Amafaranga asabwa: 5.000 FCN ku muntu, imodoka zikishyuzwa kugeza kuri 50.000 FCN
Jean-Paul Kassereka yagaragaje ko amafaranga asabwa kuri bariyeri atandukanye bitewe n’aho umuntu cyangwa ikinyabiziga kigeze.
Mu mafaranga yatangaje harimo:
- 5.000 FCN ku mugenzi umwe kuri zimwe muri izo bariyeri.
- 20.000 kugeza kuri 50.000 FCN ku binyabiziga bimwe na bimwe, birimo amakamyo, bitewe na bariyeri.
Iyo ayo mafaranga asabwe ahantu henshi mu rugendo rumwe, igiciro cyo gutwara abantu n’ibintu kiriyongera. Abatwara amakamyo bavuga ko ibyo bigabanya inyungu bakura mu kazi kabo, bikaba byanagira ingaruka ku biciro by’ibicuruzwa bigera ku baguzi.
Ikibazo cyabo ntikigarukira ku mafaranga gusa, ahubwo kirebana no kumenya niba buri mafaranga asabwa afite ishingiro ryemewe n’amategeko n’uko inzego ziyakusanya zibifitiye ububasha.
Abaturage n’abatwara ibinyabiziga bakomeje kwinubira ayo mafaranga
Ibibazo byagaragajwe n’abatwara abantu n’ibintu bigaragaza impungenge zishingiye ku mikorere ya bariyeri nyinshi ziri kuri uyu muhanda.
Iyo amafaranga asabwa ahantu henshi, abagenzi ni bo bishyura ibiciro by’ingendo byiyongereye, mu gihe abatwara ibicuruzwa bashobora kongera ibiciro kugira ngo bishyure amafaranga bakwa mu nzira. Ibi bishobora kubangamira ubucuruzi hagati ya Uvira, Sange n’ahandi muri ako karere.
Nubwo yagaragaje ibibazo biterwa n’ayo mafaranga, Jean-Paul Kassereka yavuze ko adashyigikiye ko bariyeri zose zikurwaho hatabayeho ubundi buryo bwo kurinda umutekano w’abagenzi n’ibinyabiziga.
Yagaragaje ko gukuraho bariyeri zose bishobora kongera ibyago by’ubujura bw’ibinyabiziga bikoresha uyu muhanda, ukomereza no hakurya ya Luvungi.
Icyifuzo cye ni uko umubare wa bariyeri wagabanywa, amafaranga asabwa ku bazinyuraho na yo akagabanywa, ariko hakabaho uburyo bunoze bwo kurinda umutekano w’abantu n’ibintu.
Ibi bigaragaza ko ikibazo gikomeye ari ugushaka impirimbanyi hagati yo kurinda umutekano w’abakoresha umuhanda no gukumira amafaranga menshi kandi adasobanutse abangamira ubwikorezi n’ubucuruzi.
Wazalendo basaba Leta kubishyura cyangwa gusubizwa 40% by’amafaranga yakwaga ku makamyo atwara lisansi
Mu nama yabereye ku biro by’umuryango uharanira inyungu z’abaturage, Nouvelle Société Civile Congolaise (NSCC), ishami ryawo ryo mu majyepfo ya Kivu y’Amajyepfo, i Kakungwe muri komini ya Mulongwe, mu mujyi wa Uvira, hatumiwe abayobozi ba Wazalendo, amashyirahamwe agize NSCC n’abandi bahagarariye uwo muryango.
Mu biganiro byahabereye, abayobozi ba Wazalendo bari bitabiriye iyo nama bavuze ko biteguye kureka izo bariyeri, ariko bagaragaza ko ibyo bishoboka ari uko Leta ibaha inkunga y’amafaranga yo kubatunga cyangwa hakongera gushyirwaho uburyo bwo kubasubiza 40% by’amafaranga yakwaga ku makamyo atwara lisansi ijyanwa i Uvira.
Nk’uko byasobanuwe muri iyo nama, ayo mafaranga angana na 40% yari yaragenewe Wazalendo nk’inkunga ijyanye n’ibikorwa by’intambara. Yakoreshwaga mu kugura ibiribwa n’ibindi bikoresho bikenerwa n’abarwanyi bari ku mirongo y’urugamba.
Bivugwa ko ubwo buryo bwari bwarashyizweho hifashishijwe imikoranire n’abacuruzi ba peteroli.
Ibi bigaragaza ikibazo cy’uburyo abarwanyi bashobora kubona inkunga y’ibyo bakenera, ariko ntibibangamire abaturage, abagenzi n’abacuruzi bakoresha imihanda.
FARDC na Wazalendo barasabwa ibisobanuro ku mikorere ya bariyeri
Kuba inyinshi muri bariyeri 13 zivugwa ko zigenzurwa na Wazalendo, mu gihe izindi zigenzurwa na FARDC, bituma hakenerwa ibisobanuro birambuye ku nshingano za buri rwego no ku buryo amafaranga akusanywa.
Abatwara ibinyabiziga bifuza kumenya inzego zifite ububasha bwo gukusanya amafaranga, impamvu yakwa, umubare wemewe n’uko akoreshwa. Banasaba ko inzego zibifitiye ububasha zishyiraho amabwiriza asobanutse, akumira kwishyuzwa amafaranga menshi ahantu hatandukanye mu rugendo rumwe.
Icyakora, amakuru yatanzwe muri iyo nama ntagaragaza ko FARDC cyangwa abayobozi ba Leta bamaze gutangaza umwanzuro wa nyuma ku birego by’abatwara ibinyabiziga.
Ese iki kibazo kizakemurwa gute?
Abatwara abantu n’ibintu bategereje ko inzego zibishinzwe zisobanura niba amafaranga yakwa kuri bariyeri zo ku muhanda wa Uvira–Sange afite ishingiro ryemewe n’amategeko, ndetse zigafata ingamba zifatika zo kugabanya umutwaro uri ku bakoresha uyu muhanda.
Ku ruhande rwa Wazalendo, icyifuzo cyo kureka bariyeri gishingiye ku kuba Leta yabaha ubundi buryo bwo kubona amafaranga yo kubatunga cyangwa hakongera gushyirwaho uburyo bwo kubasubiza 40% by’amafaranga yavaga ku makamyo atwara lisansi.
Bityo, igisubizo kirambye kizaterwa n’ubushobozi bw’inzego bireba bwo kumvikana ku buryo bwo gufasha abarwanyi, kurinda umutekano w’abagenzi n’ibicuruzwa no gukumira amafaranga asabwa mu buryo budasobanutse.
Iki kibazo gikomeje kugaragaza impungenge ku mikorere ya bariyeri mu bice bimwe bya Kivu y’Amajyepfo, aho abaturage n’abakora ubwikorezi bifuza ko umutekano n’ubwisanzure mu kugenda bitakomeza kujyana n’umutwaro w’amafaranga batumva neza impamvu bishyura.
Minembwe Capital News (MCN)






