Byinshi ku Muvandimwe wa Katumbi, Raphaël Katebe Katoto: Umugabo Ugarutse ku Ruhembe rwa Politiki ya RDC
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Raphaël Katebe Katoto, umwe mu banyapolitiki n’abacuruzi bakomeye bakomoka muri Katanga, yongeye kugaragara ku ruhando rwa politiki ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), nyuma yo gushyigikira ku mugaragaro igitekerezo cyo guhindura Itegeko Nshinga ry’iki gihugu.
Katebe Katoto, mukuru wa Moïse Katumbi, ntiyagarukiye gusa ku gushyigikira impinduka mu Itegeko Nshinga. Yavuze kandi ko yifuza ko Perezida Félix-Antoine Tshisekedi Tshilombo yakomeza kuyobora RDC n’iyo manda zibiri ziteganywa n’Itegeko Nshinga zarangira.
Ibi yabivuze nyuma y’urugendo rw’ibiganiro yagiranye n’abaturage ndetse n’abahagarariye inzego zitandukanye muri Grand Katanga, urugendo yakoreye ku nshingano yahawe na Perezida Tshisekedi.
Katebe Katoto ni muntu ki?
Raphaël Soriano Katebe Katoto ni umunyemari n’umunyapolitiki w’Umunyekongo wavukiye i Kashobwe, muri Katanga, aho yabonye izuba ku itariki ya 29/09/1944. Amakuru ya biografiya ye avuga ko yize ibijyanye n’ubukungu muri Kaminuza ya Lubumbashi, nyuma akora nk’umwarimu ku Ishuri Gatolika rya Kapolobwe, mbere yo kwinjira mu bikorwa by’ubucuruzi.
Katebe yakuriye mu muryango w’umucuruzi Nissim Soriano, akaba ari na se wa Moïse Katumbi. Ni yo mpamvu Raphaël Katebe Katoto na Moïse Katumbi ari abavandimwe basangiye se, Katebe akaba ari mukuru wa Katumbi.
Mu bucuruzi, Katebe yamenyekanye cyane cyane mu bikorwa by’uburobyi n’ubucuruzi bw’amafi, ndetse nyuma yagura ibikorwa bye mu gutwara ibicuruzwa n’amabuye y’agaciro. Amateka ye agaragaza ko yagiranye ubucuruzi na Gécamines, ndetse ibikorwa bye byageze no mu gutwara umuringa, cobalt n’andi mabuye y’agaciro ava muri Lubumbashi ajya ku cyambu cya Dar es Salaam muri Tanzania.
Kuva mu bucuruzi yinjira cyane muri politiki
Katebe Katoto ntabwo ari mushya muri politiki ya RDC. Yagize uruhare mu biganiro byari bigamije gushaka umuti w’ibibazo bya politiki byari byugarije igihugu mu gihe cy’inzibacyuho nyuma y’intambara.
Mu 2002, Katebe yakoranye na Étienne Tshisekedi muri Alliance pour la Sauvegarde du Dialogue intercongolais (ASD), aho Tshisekedi yari Perezida, naho Katebe akaba Visi-Perezida. Nyuma yaje kugira uruhare muri RCD-Goma, ndetse aba umwe mu bayobozi bayo.
Mu 2016, Katebe yongeye kugaragara cyane mu bikorwa byo guhuza amashyaka atavuga rumwe n’ubutegetsi. Yagize uruhare mu bikorwa byo guhuza Étienne Tshisekedi na Gabriel Kyungu wa Kumwanza, ndetse aba umwe mu bagize Conseil des sages y’ihuriro ry’abatavuga rumwe n’ubutegetsi ryari riyobowe na Étienne Tshisekedi.
Ibyo byatumye Katebe aba umuntu wari ufite imiyoboro ihuza abantu bo mu bice bitandukanye bya politiki ya Congo, harimo Katanga, Kinshasa ndetse n’abatavuga rumwe n’ubutegetsi.
Icyahindutse ku mwanya wa Katebe muri politiki ya RDC
Mu myaka yashize, isura ya Katebe Katoto muri politiki ya Congo yarahindutse. Uwari azwi cyane nk’umwe mu bantu bari hafi y’abatavuga rumwe n’ubutegetsi, ubu yongeye kugaragara mu bikorwa bifitanye isano n’ubuyobozi bwa Perezida Félix Tshisekedi.
Ibi byagaragaye cyane mu kwezi kwa Karindwi no mu kwezi kwa Munani 2026, ubwo Tshisekedi yahaga Katebe inshingano yo kujya muri Grand Katanga kugira ngo yumve ibibazo, ibyifuzo n’ibitekerezo by’abaturage ndetse n’abahagarariye amatsinda atandukanye y’ako karere.
Katebe yakoze ibiganiro na sosiyete sivile, abayobozi b’amadini, urubyiruko, abagore, abacuruzi, abayobozi b’imiryango, n’abandi banyapolitiki n’abayobozi b’abaturage. Ibyagarutsweho cyane harimo umutekano, imibereho y’abaturage, kubana mu mahoro, ubumwe bw’abaturage n’iterambere ry’akarere ka Grand Katanga.
Nyuma y’izo nama, yakusanyije memoranda n’ibitabo by’ibibazo n’ibyifuzo byatanzwe n’abaturage n’amatsinda atandukanye.
Tshisekedi yamwakiriye ate?
Ku itariki ya 27/09/2026, Katebe Katoto yakiriwe na Perezida Félix Tshisekedi i Kinshasa, aho yamushyikirije raporo y’ibyavuye mu biganiro yagiranye n’abaturage ba Grand Katanga.
Katebe yavuze ko Tshisekedi ubwe ari we wari wamuhaye inshingano yo kujya muri Katanga kumva ibibazo by’abaturage, cyane cyane ibirebana n’imibereho yabo, umutekano ndetse no kubana mu mahoro.
Iyi nama igaragaza ko Perezida Tshisekedi yashyize Katebe mu mwanya wo kuba umuhuza hagati y’ubuyobozi bukuru bw’igihugu n’abaturage b’akarere ka Katanga. Icyakora, ibisobanuro birambuye ku byo Perezida Tshisekedi yavuze nyuma yo kwakira raporo ya Katebe ntibyashyizwe ku mugaragaro.
Kuki Tshisekedi yizeye Katebe Katoto?
Nta tangazo rya Perezida Tshisekedi ryerekana mu buryo butaziguye impamvu imwe rukumbi yatumye aha Katebe iyo nshingano. Ariko amateka ya Katebe atanga umusingi wo gusobanura impamvu ashobora kuba yaragaragaye nk’umuntu ufite ubushobozi bwo kugera ku bantu batandukanye.
Icya mbere, Katebe afite amateka maremare muri politiki ya Congo, kuva mu biganiro by’i Sun City kugeza ku bikorwa byo guhuza abatavuga rumwe n’ubutegetsi.
Icya kabiri, ni umuntu ufite imizi ikomeye muri Katanga, akaba yaravukiye i Kashobwe kandi amaze imyaka myinshi akora ibikorwa by’ubucuruzi n’imibanire n’abaturage bo muri ako karere.
Icya gatatu, amateka ye amuhuza n’abantu bari mu mpande zitandukanye za politiki. Yigeze gukorana na Étienne Tshisekedi kandi yari umuntu ukomeye mu bikorwa byo guhuza amashyaka atavuga rumwe n’ubutegetsi. Ibyo bishobora kumuha uburyo bwo kugera ku bantu batandukanye no kumva ibitekerezo byabo.
Icya kane, mu kwezi kwa gatandatu 2026, Katebe ubwe yari yatangaje ko ibiganiro yakoraga byari bigamije kumva abaturage no kugeza ibyifuzo byabo kuri Perezida. Nyuma yaho, Tshisekedi yaramwakiriye kandi ahabwa raporo y’ibyavuye muri ibyo biganiro.
Katebe ahinduye umurongo: ubu ashyigikiye Tshisekedi
Nyuma yo gukora ibyo biganiro, Katebe Katoto yafashe umwanya usobanutse ku kibazo cy’Itegeko Nshinga.
Yavuze ko ashyigikiye ko Itegeko Nshinga rihindurwa, ashingiye ku bitekerezo bye avuga ko igihugu gikwiye kugira amategeko ajyanye n’ibihe n’ibibazo byacyo by’ubu.
Katebe yanavuze ko ububasha bwa nyuma buri mu baturage, kandi ko abaturage bagomba kugira uruhare mu gufata umwanzuro ku mpinduka z’Itegeko Nshinga.
Ariko hari aho igitekerezo cye gihura n’ingingo ikomeye y’amategeko: Ingingo ya 220 y’Itegeko Nshinga rya RDC ivuga ko umubare n’igihe cya manda za Perezida wa Repubulika bidashobora guhindurwa binyuze mu ivugururwa ry’Itegeko Nshinga. Ingingo ya 218 na yo isobanura uburyo bwo gutangiza no kwemeza ivugururwa ry’Itegeko Nshinga.
Ni muri urwo rwego amagambo ya Katebe atandukanye n’ibiteganywa n’itegeko risanzwe rikurikizwa ubu: we avuga ko abaturage ari bo bafite ububasha bwo guhitamo impinduka, mu gihe Ingingo ya 220 ishyiraho ibintu bimwe na bimwe bitagomba kuvugururwa.
Katebe asaba Tshisekedi manda zirenze zibiri
Igice cyateje impaka kurushaho mu magambo ya Katebe ni icyerekeye manda za Perezida Tshisekedi.
Katebe yavuze ko, ku bw’ibyo asanga Tshisekedi amaze gukora, yifuza ko yakomeza kuyobora RDC kuri manda zitanu cyangwa zitandatu, kugira ngo asohoze ibyo yise inshingano afite.
Yasobanuye ko atabivuze nk’umuhanga mu mategeko cyangwa nk’isesengura ry’Itegeko Nshinga, ahubwo ko yabivuze nk’umuntu ureba ibintu mu buryo bwa politiki n’ubuzima busanzwe.
Ibi ni ibintu bikomeye kuko Itegeko Nshinga rya RDC risanzweho rishyira umubare wa manda za Perezida mu ngingo zirinzwe n’Ingingo ya 220.
Uko ibintu bihagaze ubu
Ku ruhande rumwe, Katebe Katoto ari mu bantu bagaragara nk’abashyigikiye gahunda y’ubuyobozi bwa Tshisekedi n’igitekerezo cyo guhindura Itegeko Nshinga.
Ku rundi ruhande, ikibazo cy’ihindurwa ry’Itegeko Nshinga kiracyari impaka zikomeye muri politiki ya RDC, cyane cyane ku bijyanye n’ingingo zirebana na manda za Perezida.
Ikindi cy’ingenzi ni uko nta bimenyetso bihagije byerekana ko Perezida Tshisekedi yamaze kwemera igitekerezo cya Katebe cyo kumara manda zitanu cyangwa zitandatu. Icyemejwe ni uko Tshisekedi yamuhaye inshingano zo kujya kumva ibibazo bya Grand Katanga, akaza kumwakira nyuma yabyo ndetse akakira raporo.
Bityo, kugaragara kwa Katebe Katoto hafi y’ubuyobozi bwa Tshisekedi ni igice gishya cy’imiterere ya politiki ya RDC, ariko ibizava mu biganiro ku ihindurwa ry’Itegeko Nshinga, cyane cyane ku ngingo y’amanda za Perezida, bizaterwa n’inzira ziteganywa n’amategeko n’imyanzuro izafatwa n’inzego zibifitiye ububasha.
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
