Akimara kubona ibyabaye i Bujumbura, Perezida Ndayishimiye yahise yifata mu mutwe: Inkongi yongeye gutwika ibikorwaremezo by’ubucuruzi, amateka y’inkongi y’umuriro mu Burundi

MINEMBWE CAPITAL NEWS

Tariki ya 21/08/2026, Perezida w’u Burundi, Évariste Ndayishimiye, yakiriwe afite agahinda kenshi amakuru y’inkongi ikomeye y’umuriro yibasiye inyubako ebyiri zikomeye z’ubucuruzi mu Mujyi wa Bujumbura, nyuma gato y’uko yari avuye muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, aho yari mu ruzinduko rw’akazi.

Uyu muriro watangiye mu gitondo cyo ku wa Gatanu, tariki ya 21/08/2026, uhitana ibicuruzwa n’ibindi bikoresho by’abacuruzi bakoreraga muri Galerie Ndayizamba na Le Parisien, inyubako zegeranye ziri mu gice cy’ubucuruzi rwagati mu murwa mukuru w’ubukungu w’u Burundi.

Amakuru y’ibanze avuga ko inkongi yatangiriye kuri Galerie Ndayizamba, mbere yo gukwira ku nyubako yari iyegereye.

Iyi nkongi yabaye mu gihe u Burundi bugikomeje kwibaza ku bwiyongere bw’inkongi zagiye zibasira amasoko n’ahantu hakorerwa ubucuruzi mu myaka yashize, cyane cyane kuva CNDD-FDD yagiye ku butegetsi mu mwaka wa 2005.

Ndayishimiye akimara kubona ibyabaye yahise yifata mu mutwe

Perezida Évariste Ndayishimiye, wari ukiva i Kinshasa muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, aho yari yagiye mu bikorwa by’akazi, yavuze ko yakiriye inkuru y’iyi nkongi afite agahinda gakomeye.

Mu butumwa yanyujije ku mbuga nkoranyambaga, Perezida Ndayishimiye yavuze ko igihugu cyakiriye gifite umubabaro amakuru y’umuriro wibasiye Galerie Ndayizamba na Le Parisien, ugatwika inyubako ndetse n’ibicuruzwa byari birimo.

Yihanganishije abacuruzi n’abandi bose bagizweho ingaruka n’iyi nkongi, abasaba gukomeza kwihangana no kudacika intege.

Perezida Ndayishimiye kandi yatangaje ko iperereza ryimbitse ryatangiye kugira ngo hamenyekane icyateye uwo muriro.

Kugeza ubu, nta cyemezo cya Leta cyari cyatangazwa cyerekana icyateye inkongi, bityo impamvu nyayo y’iyi nkongi ikaba igikomeje gukorwaho iperereza. Nta mubare wemejwe w’abantu bahasize ubuzima cyangwa abakomeretse wari watangazwa mu makuru y’ibanze.

Galerie Ndayizamba na Le Parisien byangiritse bikomeye

Inkongi yatangiye ahagana saa kumi n’ebyiri za mu gitondo, nk’uko amakuru y’ibanze abitangaza, maze ikwira mu bice bitandukanye bya Galerie Ndayizamba.

Umuriro waje no kugera kuri Le Parisien, inyubako y’ubucuruzi yari hafi yayo, bituma ibice byinshi by’izi nyubako byangirika bikomeye.

Abacuruzi n’abaturage bari hafi y’aho umuriro wadutse batabaje inzego z’ubutabazi. Abashinzwe kuzimya umuriro bageze aho byabereye, ariko kuzimya inkongi byabaye ingorabahizi kubera ubukana bw’umuriro ndetse n’imiterere y’inyubako ziri mu gice cyuzuyemo ibikorwa by’ubucuruzi.

Iyi nkongi yasize abacuruzi benshi mu gahinda gakomeye, kuko ibicuruzwa byinshi bari bafite mu maduka byatwitswe n’umuriro, bityo igihombo nyacyo kikaba kitarabarwa neza.

Ngozi na yo yari imaze iminsi mike ibuze isoko ryayo

Iyi nkongi yabereye i Bujumbura ije nyuma y’igihe gito cyane Isoko Rikuru rya Ngozi, mu Ntara ya Butanyerera, na ryo rihiye.

Tariki ya 09/07/2026, inkongi yibasiye iryo soko, itwika igice kinini cyaryo. Raporo z’ibitangazamakuru byo mu Burundi zavuze ko umuntu umwe yapfuye muri iyo nkongi ubwo yageragezaga gukiza ibicuruzwa bye, mu gihe abacuruzi benshi batakaje imitungo yabo. Icyateye uwo muriro na cyo nticyari cyamenyekana.

Ibi byatumye inkongi yo kuri uyu wa Gatanu, tariki ya 21/08/2026, i Bujumbura itangira gufatwa nk’ikindi kibazo gikomeye ku bacuruzi bo mu Burundi, cyane ko iza nyuma y’izindi nkongi zari zimaze kwangiza ibikorwa by’ubucuruzi mu bice bitandukanye by’igihugu.

Kuva CNDD-FDD yafata ubutegetsi, inkongi z’amasoko zagiye ziba ikibazo gikomeye

CNDD-FDD yageze ku butegetsi binyuze mu matora yo mu mwaka wa 2005, aho yatsinze amatora y’inzego z’ibanze n’ay’Abadepite, nyuma Pierre Nkurunziza akaza gutorerwa kuyobora igihugu.

Kuva icyo gihe, u Burundi bwagiye bubona inkongi zitandukanye zibasira amasoko n’ibice by’ubucuruzi.

Ikinyamakuru Radio Publique Africaine (RPA) cyatangaje mu kwezi kwa Karindwi 2026 ko mu myaka 21 CNDD-FDD imaze ku butegetsi, amasoko nibura 12 yari amaze kwangizwa n’inkongi z’umuriro mu bice bitandukanye by’igihugu. RPA yavuze ko inkongi ya mbere ikomeye yagaragaye muri uru ruhererekane ari iyibasiye Isoko Rikuru rya Bujumbura mu kwezi kwa mbere 2013.

Raporo ya RPA yavuze kandi ko mu mwaka wa 2026 honyine, mu gihe cy’amezi atageze kuri abiri mbere y’inkongi ya Ngozi, hari hamaze kuvugwa izindi nkongi enye zibasiye amasoko.

Mu masoko RPA yagaragaje mu nkuru yayo harimo Isoko Rikuru rya Bujumbura, Gitega, Bugenyuzi, Ruyigi, Kayanza na Ngozi.

Icyakora, ibyo birego byerekeye impamvu cyangwa inkomoko y’izi nkongi ntibikwiye gufatwa nk’ibimenyetso byemeza ko Leta cyangwa CNDD-FDD ari byo byaziteye, kuko hari iperereza n’impaka bitandukanye kuri iki kibazo.

Ikibazo gikomeje: impanuka zisanzwe cyangwa ikibazo gikomeye cy’umutekano w’amasoko?

Kuba inkongi zigenda zibasira amasoko n’ahantu hakorerwa ubucuruzi mu bihe bitandukanye byatumye hibazwa niba ikibazo atari ukubura ibikoresho bihagije byo kuzimya umuriro, imiterere y’inyubako, uburyo insinga z’amashanyarazi zubatse, ubucucike bw’amasoko ndetse n’uburyo inzego z’ubutabazi zitabara mu gihe inkongi itangiye.

Ikinyamakuru IWACU cyigeze kugaragaza ko inkongi yibasiye Isoko Rikuru rya Ngozi yari iya gatanu y’akaga nk’ako mu gihe cy’amezi arindwi, ndetse ko ubushobozi buke bw’abashinzwe kuzimya umuriro bwatumye bidashoboka gukiza byinshi mu byari mu isoko.

Ni muri urwo rwego inkongi nshya yibasiye Galerie Ndayizamba na Le Parisien yongeye gutuma ikibazo cy’umutekano w’ibikorwa by’ubucuruzi mu Burundi kigaruka mu ruhame.

Abacuruzi basigaye bibaza ejo hazaza

Ku bacuruzi, ikibazo ntikigarukira ku nyubako zahiye gusa. Iyo inkongi itwitse isoko cyangwa inyubako y’ubucuruzi, imiryango myinshi ishobora guhita ibura igishoro, amaduka, ibikoresho ndetse n’amasoko yabagaho.

Mu gihe nta mibare yuzuye y’igihombo cyatewe n’inkongi ya Galerie Ndayizamba na Le Parisien yari yatangazwa, ibimenyetso by’ibanze byagaragazaga ko ibicuruzwa byinshi byari muri izi nyubako byangiritse bikomeye.

Kuri Perezida Ndayishimiye, icyihutirwa ubu ni ugutegereza umusaruro w’iperereza ryatangajwe, kugira ngo hamenyekane icyateye iyi nkongi no kureba niba hari ingamba nshya zigomba gufatwa mu gukumira ko ibiza nk’ibi byongera kwibasira ibikorwa by’ubucuruzi.

Ubwo iyi nkongi yo ku wa Gatanu yadukaga, abatuye i Bujumbura bongeye gukanguka babona umwotsi uzamuka mu kirere, mu gihe abacuruzi barebaga imitungo yabo iri gushya.

Ndayishimiye wari ukiva i Kinshasa yahise ahura n’iyi nkuru y’akababaro akimara gusubira mu gihugu cye.

Ariko ikibazo gikomeye gisigaye ni ukumenya icyateye iyi nkongi, ndetse n’ingamba zizafatwa kugira ngo inkongi nk’izi zitongera gusiga abacuruzi b’u Burundi mu marira no mu gihombo.

MINEMBWE CAPITAL NEWS