Perezida Ndayishimiye Yongeye Kugaruka i Kinshasa Nyuma y’Igihe Gito Ahavuye: Dore Iby’Ingenzi ku Ruzinduko Rwe
MINEMBWE CAPITAL NEWS
Perezida w’u Burundi, Évariste Ndayishimiye, akaba na Perezida uriho w’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AU), yongeye kugaruka i Kinshasa, muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), kuri uyu wa Kane, tariki ya 20/08/2026, mu ruzinduko rubaye nyuma y’igihe kitarenze amezi abiri yari amaze asuye iki gihugu.
Ndayishimiye yakiriwe ku Kibuga Mpuzamahanga cy’Indege cya N’djili, i Kinshasa, na Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa RDC, Thérèse Kayikwamba Wagner.
Uru ruzinduko rwabaye ku butumire bwa Perezida wa RDC, Félix-Antoine Tshisekedi Tshilombo, cyane cyane mu rwego rwo kwifatanya na RDC mu birori byo kwizihiza imyaka 10 ishize hashinzwe Collège des Hautes Études de Stratégie et de Défense (CHESD).
Nubwo gahunda yatangajwe ku mugaragaro yibanda ku isabukuru y’imyaka 10 ya CHESD, uru ruzinduko rubaye mu gihe umubano hagati ya Kinshasa na Gitega ukomeje kugira uruhare rukomeye mu bibazo by’umutekano byo mu karere k’Ibiyaga Bigari, cyane cyane mu Burasirazuba bwa RDC.
Ni iki cyatumye Ndayishimiye agaruka i Kinshasa nyuma y’igihe gito?
Uru ni uruzinduko rwa kabiri rwa Ndayishimiye i Kinshasa mu gihe cy’amezi hafi abiri.
Tariki ya 22–23/06/2026, yari yasuye RDC ku butumire bwa Perezida Tshisekedi, mu ruzinduko rw’igihugu rwamaze amasaha 48.
Muri urwo ruzinduko rwa mbere, ibiganiro hagati y’abakuru b’ibihugu byombi byibanze ku bibazo by’umutekano mu Burasirazuba bwa RDC, ubufatanye hagati y’ibihugu byombi ndetse n’ingamba zo guhangana n’icyorezo cya Ebola gikomeje kuvugwa mu karere.
Perezidansi ya RDC yavuze ko ibiganiro by’icyo gihe byarebaga kandi ubufatanye mu bijyanye n’umutekano, mu gihe u Burundi bukomeje kugira uruhare mu bikorwa byo gushyigikira FARDC mu Burasirazuba bwa RDC.
Ku ruhande rw’u Burundi, uruzinduko rwo mu kwezi kwa gatandatu rwashyizwe mu murongo wo kongera imbaraga mu mubano wa politiki, umutekano, ubukungu n’ubufatanye hagati ya Bujumbura na Kinshasa.
Ni muri urwo rwego kuba Ndayishimiye agarutse i Kinshasa nyuma y’igihe gito bishobora gufatwa nk’ikimenyetso cy’uko imikoranire hagati y’ibihugu byombi ikomeje kuba ingenzi, mu gihe akarere k’Ibiyaga Bigari gakomeje guhura n’ibibazo by’umutekano.
CHESD: Impamvu nyamukuru yatangajwe ku mugaragaro
Impamvu y’ingenzi yatangajwe ku mugaragaro y’uruzinduko rwa Ndayishimiye ni ukwifatanya na RDC mu kwizihiza isabukuru y’imyaka 10 ya CHESD, ishuri rikuru ryibanda ku myigishirize ijyanye n’ingamba, umutekano, ubuyobozi n’ingabo.
Perezida w’u Burundi kandi ategerejwe mu muhango wo gusoza umwaka w’amashuri wa 2025–2026 no gutangiza umwaka w’amashuri wa 2026–2027 wa CHESD ndetse n’Ishuri Rikuru ry’Ubuyobozi bwa Gisirikare, ESAM.
Ibi birori bizabera i Kinshasa, mu gihe CHESD imaze imyaka icumi igira uruhare mu guhugura abayobozi n’abasirikare ku bijyanye n’imiyoborere, umutekano n’ingamba z’igihugu.
Ariko uruzinduko rwe rubaye mu gihe umutekano w’Uburasirazuba ukomeje kuba ikibazo gikomeye
Nubwo CHESD ari yo mpamvu yatangajwe ku mugaragaro, uruzinduko rwa Ndayishimiye rubaye mu gihe ikibazo cy’umutekano mu Burasirazuba bwa RDC kigifite uburemere bukomeye ku mubano wa Kinshasa na Bujumbura.
Mu ruzinduko rwo mu kwezi kwa gatandatu, Tshisekedi na Ndayishimiye baganiriye by’umwihariko ku mutekano wo mu Burasirazuba bwa RDC. Perezida w’u Burundi icyo gihe yongeye kugaragaza ubushake bw’igihugu cye bwo gushyigikira imbaraga zigamije kugarura amahoro muri RDC.
U Burundi bufite kandi umwanya wihariye muri iki kibazo kubera kuba igihugu gihana imbibi na RDC, cyane cyane mu gice cya Kivu y’Amajyepfo, aho ingabo z’u Burundi zimaze igihe zifite uruhare mu bikorwa by’umutekano bifatanyamo na FARDC.
Ibi bituma ibiganiro hagati ya Tshisekedi na Ndayishimiye bidashobora kurebwa gusa nk’ibiganiro bya dipolomasi bisanzwe, ahubwo bishobora kugira isura yihariye mu bijyanye n’umutekano w’akarere.
Kuba ari Perezida wa Afurika Yunze Ubumwe na byo biha uruzinduko uburemere
Ndayishimiye ntabwo aje i Kinshasa gusa nk’umukuru w’u Burundi. Ni na Perezida uriho w’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, umwanya umuha uruhare mu bibazo by’amahoro n’umutekano ku mugabane wa Afurika.
Mu gihe RDC ikomeje gushaka ibisubizo by’ibibazo by’umutekano byo mu Burasirazuba bw’igihugu, uruhare rwa AU rushobora kuba ingenzi mu guhuza imbaraga z’ibihugu byo mu karere n’izindi gahunda mpuzamahanga zigamije gushaka igisubizo kirambye.
Ni yo mpamvu uruzinduko rwa Ndayishimiye rushobora gukurura ibitekerezo birenze ibirori bya CHESD, cyane cyane ku bijyanye n’uko ibihugu byo mu karere bishobora gukomeza gukorana mu guhangana n’umutekano muke ukomeje kugaragara mu Burasirazuba bwa RDC.
Ebola n’ubufatanye bwambukiranya imipaka
Ikindi kibazo cyari ku murongo w’ibiganiro ubwo Ndayishimiye yasuraga Kinshasa mu kwezi kwa gatandatu ni icyorezo cya Ebola.
Abayobozi b’ibihugu byombi baganiriye ku gukomeza ubufatanye n’uburyo bwo gukaza igenzura ryambukiranya imipaka kugira ngo hirindwe ikwirakwira ry’icyorezo mu karere.
Kuba u Burundi na RDC ari ibihugu bihana imbibi bituma ubufatanye mu by’ubuzima rusange, cyane cyane ku ndwara z’ibyorezo, bukomeza kuba ingenzi.
Uruzinduko rwa kabiri mu gihe kitarenze amezi abiri rutanga ikihe kimenyetso?
Kuba Perezida Ndayishimiye agarutse i Kinshasa nyuma y’uruzinduko rw’igihugu rwabaye tariki ya 22 na 23/06/2026, ni ukuvuga nyuma y’igihe kingana n’amezi hafi abiri, bigaragaza uburemere bw’umubano uri hagati ya Kinshasa na Gitega.
Nubwo uru ruzinduko rushyizwe ku murongo wa gahunda y’isabukuru ya CHESD, hari ibibazo byinshi by’ingenzi bisanzwe ku murongo w’imibanire y’ibihugu byombi: umutekano wo mu Burasirazuba bwa RDC, ubufatanye bw’ingabo n’umutekano, imipaka, ibibazo by’ubutabazi n’ubuzima, ndetse n’umwanya w’ibihugu byombi mu bikorwa byo gushaka amahoro mu karere k’Ibiyaga Bigari.
Ku bw’ibyo, CHESD ishobora kuba ari yo gahunda nyamukuru y’uruzinduko yatangajwe ku mugaragaro, ariko imiterere y’akarere ituma ikibazo cy’umutekano kitabura kuba kimwe mu bibazo by’ingenzi bishobora kuganirwaho hagati ya Tshisekedi na Ndayishimiye.
Umubano wa Kinshasa na Gitega uri mu gihe gikomeye
Mu mezi ashize, RDC n’u Burundi byakomeje kugaragaza ko bishaka kongera ubufatanye mu nzego zitandukanye, cyane cyane ku bijyanye n’umutekano n’imibanire ya dipolomasi.
Uruzinduko rw’ubushize rwabaye umwanya wo kuganira ku mutekano, Ebola n’ubufatanye bw’ibihugu byombi, mu gihe uruzinduko rwa none rwo rwibanda ku isabukuru ya CHESD, ariko rukaba rubaye mu gihe ibibazo by’umutekano w’akarere bigikomeye.
MINEMBWE CAPITAL NEWS






